รายงานการศึกษาวิจัย การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี (2) การทํางานดานเอดสทุกดานมีประเด็นที่เกี่ยวเนื่องกับการเคารพสิทธิมนุษยชนและสนองตอบ ตอความจําเพาะกับเพศภาวะ (3) ลดจํานวนการถูกเลือกปฏิบัติหรือการละเมิดสิทธิของผูติดเชื้อและกลุมประชากรเปาหมาย หลักไมนอยกวารอยละ 50141 แตที่สําคัญกวานั้น คือ ความจริงจังของการขับเคลื่อนยุทธศาสตรดังกลาว โดยเฉพาะในภาครัฐ ที่เปนกลไกสําคัญในการกําหนดนโยบาย ยังปรากฏมี (1) การเลือกปฏิบัติในระดับนโยบาย/กฎหมาย โดยจะเห็นไดจากในกรณีการคัดเลือกขาราชการ ฝายตุลาการ และขาราชการตํารวจ สถานการณขางตนชี้ใหเห็นวา แมวารัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 จะมีบทบัญญัติที่รับรองความเสมอภาคของบุคคล และมิใหมีการเลือกปฏิบัติตอบุคคลดวยเหตุ แหงความแตกตางในเรื่องถิ่นกําเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ (เนนโดย ผูวิจัย) สถานะทางบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรมหรือความคิดเห็น142 ทั้งยังมีแนวทางปฏิบัติแหงชาติวาดวยการปองกันและบริหารจัดการดานเอดสในสถานที่ทํางานที่ครอบคลุมสถาน ประกอบการทุกประเภท ทั้งหนวยงานของรัฐและเอกชน แตในความเปนจริง การเลือกปฏิบัติในระดับกฎหมาย/ นโยบายในหลายหนวยงานยังปรากฏอยางชัดเจน สภาพปญหาขางตน สวนหนึ่งอาจเปนเพราะบทบัญญัติดังกลาว ยังไมมีกฎหมายลูกที่มีสภาพบังคับอยางชัดเจน ทั้งไมมีบทลงโทษกรณีที่มีการฝาฝนหรือละเมิดกฎหมายดังกลาว ทําใหยังคงมีปรากฏการณการเลือกปฏิบัติในระดับกฎหมาย/นโยบายเชนนี้ (2) การเลือกปฏิบัติระดับสถาบัน ซึ่งเกิดขึ้นในสถาบันการศึกษาและสถานที่ทํางาน ดูเหมือนจะ เปนปญหาหลักในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อมากที่สุด โดยปญหาที่แพรหลายที่สุด คือ การบังคับตรวจเลือด กอนจางงานซึ่งพบในธุรกิจหลายประเภทที่สําคัญไดแก ธุรกิจโรงแรม การคาปลีก ธุรกิจอาหาร และบริการธนาคาร และแมแตธุรกิจขายรถยนต (3) การเลือกปฏิบัติในระดับชุมชน หรืออีกนัยหนึ่ง คือ การเลือกปฏิบัติในกลุมแรงงานนอกระบบ เมื่อผูติดเชื้อถูกเลือกปฏิบัติในระดับสถาบัน การกลับไปดําเนินชีวิตในชุมชนดูเหมือนเปนทางเลือกแรก ๆ แตขอมูล จากการศึกษาขางตนชี้ใหเห็นวา หลายกรณีการเลือกปฏิบัติที่เกิดขึ้นในระดับชุมชน ทําใหชุมชนไมสามารถ ทําหนาที่เปนโครงขายคุมครองทางสังคม (Social Safety Net) ที่ดีนัก และกลายเปนสวนที่ซํ้าเติมสถานการณ การตีตราและการเลือกปฏิบตั ติ อ ผูต ดิ เชือ้ เอชไอวีเสียเอง อยางไรก็ดี ขอมูลจากการศึกษาพบวา การแกปญ  หาการเลือก ปฏิบัติในระดับชุมชนดูจะเปนเรื่องงายกวาการเลือกปฏิบัติในระดับสถาบันและนโยบาย/กฎหมาย โดยเฉพาะเมื่อ ตัวผูติดเขื้อสามารถทําความเขาใจเรื่องชองทางการแพรระบาดของเชื้อเอชไอวีกับคนในชุมชนของตนเอง รวมทั้ง พิสูจนตัวเองไดวา เขาเหลานั้นยังสามารถดําเนินชีวิต และประกอบอาชีพไดไมตางจากผูอื่น อยางไรก็ดี จากการเก็บขอมูลในกลุมผูติดเชื้อเอชไอวีและกลุมผูใกลชิด พบวา สถานการณ การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเกิดขึ้นอยางมากในธุรกิจที่เกี่ยวของกับอาหารและธุรกิจบริการ ยุทธศาสตรปองกันและแกไขปญหาเอดสแหงชาติ พ.ศ. 2555-2559 กําหนดวิสัยทัศนสูเปาหมายที่เปนศูนย 3 ประการประกอบดวย 1) เปาหมายไมมี ผูต ดิ เชือ้ เอชไอวีรายใหม 2) เปาหมายไมมกี ารเสียชีวติ เนือ่ งจากเอดส และ 3) เปาหมายไมมกี ารตีตราและเลือกปฏิบตั ิ ดูรายละเอียดในคณะกรรมการแหงชาติ วาดวยการปองกันและแกไขปญหาเอดส, ยุทธศาสตรปอ งกันและแกไขปญหาเอดสแหงชาติ (พ.ศ.2555-2559), (นนทบุร,ี ศูนยอาํ นวยการบริหารจัดการ ปญหาเอดสแหงชาติ, 2555), หนา 5. 142 รัฐธรรมนูญแหงรา��อาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 30 141 57