คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ National Human Rights Commission of Thailand 110 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้รับรองสิทธิผู้สูงอายุไว้ในมาตรา 27 วรรคสาม และวรรคสี่ ว่าด้วยการห้ามเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลด้วยเหตุแห่งความแตกต่างด้านต่าง ๆ รวมถึงเรื่องอายุ และมาตรา 48 วรรคสอง บัญญัติว่าบุคคลที่อายุเกินหกสิบปีและไม่มีรายได้เพียงพอแก่การยังชีพ และบุคคลยากไร้ ย่อมมีสิทธิได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสมจากรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ นอกจากนี้ มาตรา 71 วรรคสาม บัญญัติว่า รัฐพึงให้ความช่วยเหลือเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้ และผู้ด้อยโอกาสให้สามารถด�ำรงชีพได้อย่างมี คุณภาพ และคุ้มครองป้องกันมิให้บุคคลดังกล่าวถูกใช้ความรุนแรงหรือปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม รวมทั้งให้การบ�ำบัด ฟื้นฟู เยียวยาผู้ถูกกระท�ำการดังกล่าว ในรายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2561 กสม. ได้มีข้อเสนอแนะ ให้มีการรณรงค์ให้ประชาชนเห็นความส�ำคัญของการออมก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ การปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ให้รองรับการท�ำงานของผู้สูงอายุ และการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้รับสิทธิตามพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 เช่น การบริการสาธารณสุข การฝึก/ประกอบอาชีพ การได้รับความคุ้มครองจากการกระท�ำทารุณกรรม ฯลฯ อย่างทั่วถึง ในปี 2562 มีสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุ การด�ำเนินการของรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้ง มีปัญหาและอุปสรรคในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิในเรื่องดังกล่าว ดังนี้ 4.2.1 การด�ำเนินการตามแผนผู้สูงอายุแห่งชาติฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2564) ข้อมูลจากการส�ำรวจประชากรสูงอายุของส�ำนักงานสถิติแห่งชาติครั้งล่าสุดเมื่อปี 2560 พบว่า ประเทศไทยมีประชากรสูงอายุ 11.3 ล้านคน หรือร้อยละ 16.7 ของจ�ำนวนประชากรทั้งหมดประมาณ 67.6 ล้านคน และคาดการณ์วา่ ประเทศไทยจะเข้าสูส่ งั คมสูงวัยอย่างสมบูรณ์หรือมีจำ� นวนผูส้ งู อายุถงึ ร้อยละ 20 ของประชากรทัง้ หมด ในปี 2564228 ในการเตรียมการรองรับสังคมผูส้ งู วัย รัฐบาลและกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมัน่ คงของมนุษย์ ได้จัดท�ำแผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2564) แบ่งเป็น 5 ยุทธศาสตร์ ประกอบด้วย 1) การเตรียม ความพร้อมของประชากรวัยสูงอายุ 2) การส่งเสริมและพัฒนาผู้สูงอายุ 3) ระบบค���้มครองทางสังคมส�ำหรับผู้สูงอายุ 4) การบริหารจัดการเพื่อการพัฒนางานด้านผู้สูงอายุอย่างบูรณาการ และ 5) การประมวลผล พัฒนา เผยแพร่ความรู้ การติดตามประเมินผล เมื่อปี 2560 กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ได้ท�ำการ ติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตามแผนผู้สูงอายุฯ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2555 - 2559) เพื่อน�ำผลการประเมินที่ได้มา ปรับปรุงการด�ำเนินการตามแผนฯ ในระยะต่อไป พบว่า มีประเด็นทีก่ ารด�ำเนินการยังไม่เป็นไปตามเป้าหมายทีก่ ำ� หนด เช่น ในด้านการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยสูงอายุ มีประชากรวัยท�ำงานเพียง 1 ใน 3 ที่มีการประกันยามชราภาพอย่างเป็น ทางการและมีความรูเ้ รือ่ งกระบวนการชราและการเตรียมการเพือ่ วัยสูงอายุ ในด้านการส่งเสริมและพัฒนาผูส้ งู อายุพบว่า มีผู้สูงอายุเพียงประมาณ 1 ใน 4 ที่มีพฤติกรรมด้านสุขภาพที่พึงประสงค์ และผู้สูงอายุส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในบ้านหรือ สภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม ส่วนในด้านระบบคุ้มครองทางสังคมพบว่า สถานที่ให้บริการสาธารณะยังขาดแคลน สิ่งอ�ำนวยความสะดวกส�ำหรับผู้สูงอายุ มีผู้สูงอายุทุพพลภาพที่ได้รับบริการจากชุมชนเพียงประมาณ 1 ใน 4 และมี 228 จาก แถลงข่าว “สถิตบิ อกอะไร ผูส้ งู วัยปัจจุบนั และอนาคต”, โดย นางกุลพรภัสร์ จิระประไพ และนายธนนท์ นวมเพชร, 2562. สืบค้นจาก http://www.nso.go.th/sites/2014/Pages/Press_Release/2561/N10-04-61-1.aspx