51 บทที่ 2 แนวความคิดที่เกี่ยวข้องกับสิท ธิชุมชนกับการจั ดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้ อม การศึ ก ษาในบทนี้ ผู้ วิ จั ย ได้ ด าเนิ นการศึ ก ษาสิท ธิ ชุ มชนกั บการจั ด การทรัพยากรธรรมชาติ และ สิ่งแวดล้อมในมิ ติ กฎหมายภายในประเทศ โดยพิจารณามุ มมองทั้ง ในแง่ข องแนวความคิ ด เบื้ อ งต้ น เกี่ ย วกั บ ชุมชน ฐานความคิ ดของสิท ธิ ชุ มชน สานักความคิด ทางกฎหมายที่เ กี่ ยวข้ องกั บสิ ท ธิชุ มชน ระบบสิท ธิ แ ละ อานาจตามแนวคิด พหุลั ก ษณะทางกฎหมาย ระบบการกาหนดสิ ทธิ ในทรั พยากรธรรมชาติ และสิ่ง แวดล้ อ ม ระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่ งแวดล้อ มโดยชุมชน หลักการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยชุ มชน และแนวคิดการดาเนินคดีแบบกลุ่ม 2.1 แนวความคิดเบื้องต้นเกี่ยวกับชุมชน อันที่จริงแล้ว หากพิจารณาบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ แห่ งราชอาณาจักรไทยทุ กฉบั บที่ผ่านมา ผู้วิจัย พบว่ายังไม่มีการให้ค วามหมายของคาว่า “สิทธิชุมชน” อย่างเด่นชัด พบแต่เพียงการปรากฏของคาว่า “สิทธิ ชุมชน” ในฐานะที่เป็ นชื่ อของส่ว นที่ 12 ในหมวด 3 สิทธิและเสรีภ าพของชนชาวไทย ตามรัฐธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 นอกจากนั้นแล้ว คงปรากฏแต่คาว่า “ชุมชน” โดยใช้คาว่า “ชุมชนมี สิทธิ” ดังนั้น คาว่า “สิทธิชุมชน” จึงเป็นคาที่นักวิ ชาการและนั กเคลื่อนไหวน ามาใช้กั นเอง โดยแฝงไว้ ด้ ว ย มายาคติบางอย่าง ซึ่งเมื่อนามายาคติดั ง กล่า วมาเทียบเคีย ง และตรวจสอบกั บหลั ก การ แนวคิด และทฤษฎี ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องแล้ว ทาให้เห็นถึงความเข้า ใจที่คลาดเคลื่อนทั้ งของฝ่ายสนับ สนุนและฝ่ายต่ อต้านสิ ทธิ ชุ มชน ซึ่งนามาสู่การบัญญัติกฎหมายที่ไม่สามารถตอบสนองความต้อ งการที่แท้จริ งของชุมชน จนนาไปสู่ปัญหาระดั บ ปฏิบัติในการบั งคั บใช้ กฎหมาย อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะศึก ษาว่า “สิทธิชุมชน” นั้นคืออะไร และศึก ษาว่ า “ชุมชน” มีความสัมพันธ์อย่างไรกับ “ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม” นั้น เบื้องต้นต้องทาความเข้าใจถึ ง คาว่า “ชุมชน” ก่อน อย่างไรก็ตาม การให้คานิยามแก่คาว่า “ชุมชน” ก็อาจมีการผูกขาดความหมายของคาดังกล่าวได้ ด้ ว ย เช่นกัน การที่รัฐเป็นผู้นิยามกับ การที่ภาคสัง คมนิยามจะต่ างกัน มาก เพราะรัฐใช้อานาจรั ฐเข้าครอบงานิ ย า ม ความหมายชุ มชนเพื่ อ จะควบรวมหรื อ จัด การชุมชนด้ ว ยแน วคิด แบบการแทรกแซงจากรั ฐ ต่ า งจากการที่ นักวิชาการสาขาสังคมวิท ยาได้นิยามซึ่ง ยัง คงเคารพลั กษณะธรรมชาติ ของชุ มชนในฐานะหน่ว ยย่อ ยหนึ่ ง ของ โครงสร้างสังคมที่รัฐ ไม่ ควรเข้าไปแทรกแซงมากเกินไปในบางเรื่อง ที่ผ่านมา เมื่อรัฐธรรมนูญบัญญั ติเรื่ อ งสิ ท ธิ ชุมชนโดยไม่ได้ ให้นิ ยามคาว่า “ชุมชน” ไว้ และไม่มีการออกกฎหมายลู กเพื่ อนิยามคาดั งกล่าวไว้ ด้วยเช่ น กั น การตีความคาว่า “ชุมชน” โดยใช้แนวคิดแบบสานักกฎหมายบ้านเมือ งที่ยึ ดอานาจรัฐ เป็น ผู้นิยามว่าอะไร เป็ น ชุมชนก็ดี หรือการนาเอานิยามของค าว่า “ชุมชน” ในกฎหมายเรื่อ งอื่ น เช่น กฎหมายสภาองค์ การชุ มชน 10 10 พระราชบั ญ ญั ติสภาองค์การชุ ม ชน พ.ศ.2551 ได้ นิ ย าม “ชุ ม ชน” ไว้ หมายความว่า กลุ่ มประชาชนที่ รวมตัวกันโดยมี ผลประโยชน์ แ ละวัต ถุป ระสงค์ร่วมกั น เพื่อช่วยเหลือหรือ สนับ สนุนกัน หรือทากิจกรรมอัน ชอบด้ว ยกฎหมายและศี ลธรรมร่วมกัน หรือ ดาเนินการอื่นอันเป็นประโยชน์ร่วมกันของสมาชิก มีการดาเนินการอย่างต่อเนื่องและมีระบบบริหารจัดการและการแสดงเจตนาแทนกลุ่มได้