50 กฎหมายภายใต้ ก ร ะบวนการยุ ติ ธ รร มด้ า น สิ่ ง แวดล้ อ ม (review procedure) และภายใต้ ก ฎห มา ย ภายในประเทศของรัฐ ภาคีนั้ นๆ ทั้งนี�� การเข้าถึงความยุ ติธ รรมด้านสิ่ง แวดล้อ มย่ อ มเป็ นหลัก ประกัน เพื่ อ ให้ ประชาชนที่ ถู ก กระทบสิ ท ธิ ด้ า นสิ่ ง แวดล้ อ ม ไม่ ใ ห้ ถู ก ละเมิ ด สิ ท ธิ แ ละหลั ก การเข้ า ถึ ง ความยุ ติ ธ รรมด้าน สิ่งแวดล้อมภายใต้อนุสัญญาดังกล่าว ยังสนับสนุนให้มีการระงับข้อพิพาทในรูปแบบต่าง ๆ จากการกระทาหรือ งดเว้นกระทาโดยเอกชนและองค์กรของรั ฐ ซึ่งฝ่าฝืนกฎหมายสิ่งแวดล้อมภายในประเทศ โดยสรุป หากรัฐต่างๆ จะนาหลักการคุ้มครองสิทธิข อง “ชุมชนของชนพื้นเมืองดั้ งเดิม” มาปรับใช้แ ก่ “สิ ท ธิ ชุ มชนทั่ ว ไป” ในกรณี ข องการคุ้มครองสิ่ ง แวดล้ อมย่ อ มเป็น การสอดคล้ อ งกับ แนวทางของกฎหมาย สิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศที่ประสงค์นา “ชุมชนชนพื้นเมืองดั้ งเดิ ม/ชุมชนท้ องถิ่น ” มาเป็นกลไกในการดู แ ล รักษาสิ่งแวดล้อ ม แต่ทั้งนี้ต้องตระหนั กว่า กฎหมายสิ ทธิ มนุ ษยชนระหว่างประเทศนั้น ปัจจุบันยังมิ ได้รั บ ร อง ชุมชนทั่วไปให้มีสิทธิมนุษยชนดังเช่น ชุมชนของชนพื้นเมืองดั้งเดิมที่ มีสิทธิ มนุษยชนอยู่แต่ เดิ มก่อนที่จ ะมี ก ารตก เป็นดินแดนในลักษณะเดียวกับ ดินแดนใต้ อาณานิค ม ดังนั้น การนาหลักการของชุมชนของชนพื้น เมืองดั้ ง เดิ ม มาปรับใช้ต้องปรับใช้อย่างจากัดเท่าที่ไม่ทาให้ลักษณะเฉพาะของชนพื้น เมือ งดั้ง เดิมต้องเสียไป