บทที่ 5
แนวทางการเข้าถึงสิทธิชุมชนของชุมชนประมงพื้นบ้านอ่าวปัตตานีที่ยั่งยืน และเป็นธรรม
คณะผู้วิจัยรวบรวมสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อให้ได้มาซึ่งแนวทางในการเข้าถึงสิทธิชุมชนของ
อ่าวปัตตานีโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมเสนอความคิดเห็นและข้อสังเกตของผู้เข้าร่วมประชุม
ในเวทีแลกเปลี่ยนหลายครั้ง ประกอบกับการสัมภาษณ์พูดคุยกับกลุ่มผู้คนที่หลากหลายไม่ว่าจะ
เป็นกลุ่มชาวประมงพื้นบ้าน กลุ่มสตรี ประชาชน ผู้นําชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน องค์การบริหาร
ส่วนท้องถิ่นและสื่อในพื้นที่ที่ร่วมขับเคลื่อนการเข้าถึงสิทธิชุมชน แล้วมาเสนอเป็นแนวทางที่ใช้
เป็นข้อเสนอเบื้องต้นจากทุกฝุายเพื่อให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อ งให้ข้อคิดเห็นและเสนอแนะ
ปรับแก้ หรือเพิ่มเติมข้อมูลเพื่อตรวจสอบความเข้าใจจากเวทีการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อ
อบรมให้ความรู้และกําหนดอนาคตร่วมกัน (Future Search Conference : F.S.C.) และเวที
ประเมินความเข้าใจและสรุปผลการดําเนินโครงการ ซึ่งมีผู้เข้าร่วมที่ประกอบด้วยสมาชิกแกน
นําของกลุ่มต่าง ๆ ที่รวมตัวเคลื่อนไหวเพื่อการเข้าถึงสิทธิชุมชน หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง
สถาบันการศึกษา ผู้นําชุมชนและประชาชนในพื้นที่ ซึ่งสามารถจําแนกได้ 4 แนวทาง ดังนี้
1. แนวทางในการสร้างการอนุรักษ์สัตว์น้ําและพืชเศรษฐกิจในอ่าวปัตตานี เพื่อให้ไม่
กระทบสิทธิของชาวประมงพื้นที่ และทําให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ในอ่าวปัตตานี เนื่องจากอ่าว
ปัตตานีเป็นน้ํากร่อย ทําให้สัตว์น้ํามีรสชาติหวาน ชาวประมงสามารถจับปลา กุ้ง หอย ด้วยมือ
หรือเครื่องมือที่ทําจากภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ไม่ต้องมีราคาแพง และไม่ใช่เครื่องมือทําลายล้างก็
สามารถดํารงชีพได้และมีรายได้ เช่น ปลากุเลาดํา ราคา 150 บาทต่อกิโลกรัม สาหร่ายผมนาง
ปูดํา เป็นต้น ซึ่งความหลากหลายและความอุดมสมบูรณ์เหล่านี้ ควรจะต้องมีการรักษาไว้ให้คง
อยู่เพื่อให้สิทธิในการประกอบอาชีพของคนในชุมชน และสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างพึ่งพาอาศัย
กันทั้งคนและทรัพยากรธรรมชาติโดยไม่ขัดขวางหรือเปลี่ยนแปลงวีถีชีวิตแบบดั้งเดิมในชุมชน
อ่าวปัตตานีจนกระทั่งต้องแลกด้วยความเหลวแหลกของสังคม การล่มสลายของวัฒนธรรม หรือ
การทําลายทรัพยากรธรรมชาติ ดังนั้น จึงควรมีแนวทางการพัฒนาอาชีพดั้งเดิมหรืออาชีพที่
สอดคล้องกับทักษะความสามารถของคนในชุมชนและทรัพยากรทางธรรมชาติในพื้นที่ มากกว่า
การพยายามพัฒนาหรือหาอาชีพอื่นให้กับคนในพื้นที่
2. แนวทางในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน โดยการรวมกลุ่มของประชาชนใน
พื้นที่ การเคลื่อนไหวในพื้นที่เนื่องจากกรณีปัญหาต่าง ๆ จะเห็นได้ว่าคนในพื้นที่อ่าวปัตตานีนั้น
63