จับสัตว์ทะเลในอ่าวปัตตานี เช่น กลุ่มอนุรักษ์ชายฝั่งรอบอ่าวของสถาบันการศึกษาในพื้นที่ กลุ่ม
ทนายความมุสลิมที่เข้ามาให้ความรู้ทางกฎหมายและทางวิชาการกับชุมชน
การถอดบทเรียนความสําเร็จในการเคลื่อนไหวจากกรณีดังกล่าว พบว่าการเสริมสร้าง
องค์ความรู้ ให้แก่ชุมชนทั้งเรื่องสิทธิชุมชนและกลยุทธ์ในการเคลื่อนไหว รวมถึงความรู้เรื่อง
กฎหมายจึงเป็นสิ่งสําคัญต่อการทํางานของภาคประชาสังคมในชุมชนการสร้างความเข้าใจเรื่อง
สิทธิชุมชนในพื้นที่อ่าวปัตตานี มีมากขึ้น เนื่องจากมีนักวิชาการ และภาคประชาสังคมเข้าไปทํา
ความเข้าใจให้ความรู้กับชาวบ้านมากขึ้นปัจ จุบันนี้นักวิชาการเทคโนโลยีสื่อก็เข้าไปมีบทบาท
สําคัญต่อชาวบ้านมากขึ้น ทําให้ชาวบ้านมีการศึกษามีความรู้มากยิ่งขึ้น
ผลสําเร็จจากการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิชุมชนในอ่าวปัตตานี ทําให้ทรัพยากรธรรมชาติ
ได้รับการอนุรักษ์ซึ่งเกิดจากการตื่นตัวเรื่องสิทธิในทรัพยากรธรรมชาติ ทําให้สามารถเพิ่มพื้นที่
การอนุรักษ์ทะเลชายฝั่งจากเดิม 3 ไมล์ทะเลเพิ่มเป็น 4 ไมล์ทะเล เมื่อไม่มีอวนลาก อวนรุนใน
เขต 3,000 เมตรทําให้ปลาเข้าฝั่งมากขึ้น และล่าสุดมีโลมาสีชมพู ปรากฎขึ้นมาในอ่าวปัตตานี
ทําให้หอยประจําถิ่น(หอยกระจก)ปรากฎขึ้นมาในเขตตําบลบานา อําเภอเมือง จังหวัดปัตตานี
ทําให้ชาวบ้านทํางานได้สะดวกมีอิสระ ไม่ต้องกังวลเรื่องแบ่งเขตทํากินกับนายทุน และสามารถ
ใช้สิทธิในพื้นที่สาธารณะได้อย่างเต็มที่ ทําให้ชาวบ้านเรียนรู้และมีประสบการณ์ ด้านกฎหมาย
มากขึ้น รู้วิธีปูองกันทรัพยากรต่าง ๆ เกิดการรวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนร่วมมือกันและมีเครือข่าย
เพิ่มขึ้นสามารถเพิ่มอํา นาจในการต่อรองทําให้เข้มแข็งขึ้น และหน่วยงานอื่น ๆ มากขึ้น เช่น
ภาคประชาสังคม นักวิชาการที่ช่วยกันผลักดันอีกทางหนึ่ง โดยสามารถจําแนกเงื่อนไขที่ส่งเสริม
และเป็นอุปสรรคต่อความสําเร็จของการเคลื่อนไหว ดังนี้
6.2 เงื่อนไขที่ส่งเสริมการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิชุมชนในอ่าวปัตตานี
1. การสร้างความตระหนักรู้ ชาวบ้านเองเชื่อว่าการที่จะขับเคลื่อนเรื่องสิทธิชุมชนนั้น
การมีความรู้เรื่องสิทธิชุมชนเป็นสิ่งสําคัญ ปัจจุบันชาวบ้านมีความรู้แล้วก็มีความเข้าใจและให้
ความร่วมมือมากยิ่งขึ้นในรูปแบบการรวมกลุ่มความสนใจหรือกลุ่มอาชีพ วิสาหกิจชุมชน กลุ่ม
แม่บ้าน กลุ่มเกษตรการตระหนักรู้และมีจิตสํานึกในสิทธิชุมชนและทรัพยากรที่เป็นสาธารณะ
ของชาวประมง
2. ความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่รัฐในการจับกุมเครื่องมือจับ
สัตว์น้ําที่ผิดกฎหมาย เช่น ไอ้โง่ หากมีการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจังจะสามารถจัดการได้
60