นอกจากนั้นแนวทางการแก้ไขปัญหาชุมชนที่อยู่อาศัยในเขตป่า ให้ใช้หลักคิดสิทธิชุมชนและ การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยให้การกาหนดแนวเขตที่ดินป่าไม้เป็นเรื่องของประชาชน ชุมชนหรือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตกลงกันเองโดยไม่ยึดติดกับแนวเขตป่าไม้เดิมที่ประกาศในกฎหมายแต่เพียง ด้านเดียวและปฏิบัติการของเจ้าหน้าที่ไม่ควรกระทาโดยการเหยียดหยามต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ข่มขู่ คุกคาม ใช้กาลังบังคับหรือปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม ๒) ในระยะสั้นที่ยังไม่สามารถเพิกถอนเขตป่าประเภทต่างๆ ออกจากพื้นที่ใช้ประโยชน์ตามวิถี ชุ ม ชนหรื อ ยั ง ไม่ ส ามารถแก้ ไ ขกฎหมายด้ า นทรั พ ยากรธรรมชาติ ที่ เ กี่ ย วข้ อ งได้ ให้ ก ระทรวง ทรั พยากรธรรมชาติ และสิ่ ง แวดล้ อ มร่ว มกั บหน่ว ยงานที่เ กี่ ยวข้ อ ง โดยเฉพาะกระทรวงมหาดไทย กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร คณะกรรมการอานวยการเพื่อฟื้นฟู วิถีชีวิตชาวกะเหรี่ยงและเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ในแต่ละพื้นที่ร่วมกันดาเนินการสารวจกาหนดขอบเขต พื้นที่ไร่หมุนเวียนรวมถึงไร่ซากทั้งหมดของแต่ละหมู่บ้าน แล้วทาการขึ้นทะเบียนพื้นที่เหล่านี้ทั้งหมด พร้ อมประกาศให้ เป็ น เขตอนุ รั กษ์วัฒ นธรรมพิเ ศษ หรือเขตนิเวศวัฒ นธรรมเกษตรพื้นบ้ านของคน กะเหรี่ยง โดยพื้นที่ที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้นที่ให้ทาไร่หมุนเวียนต่อไปได้ ส่วนในระยะยาว หน่วยงานรัฐ ข้างต้นต้องนาเสนอและผลักดันกฎหมายในระดับต่างๆ ให้รองรับสถานะภูมิทัศน์ทางนิเวศเศรษฐกิ จ วัฒนธรรมของคนกะเหรี่ยง อาทิ ข้อเสนอเรื่องกฎหมายรองรับเขตวัฒนธรรมพิเศษทางชาติพันธุ์หรือการ เสนอกฎหมายใหม่หรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมายป่าอนุรักษ์ทั้งหมดให้รองรับสิทธิชุมชนกะเหรี่ยงในเขต วัฒนธรรมพิเศษ รวมถึงการรองรับรองสิทธิชุมชนตามที่บัญญัติรัฐธรรมนูญที่เป็นรูปธรรมแก่ชุมชนหรือ เครือข่ายองค์กรชุมชนให้สามารถใช้ประโยชน์และจัดการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อให้เกิดความยั่งยืน และความมั่นคงของชีวิต โดยกระบวนการมีส่วนร่วมทั้งจากทั้งภาครัฐและภาคประชาชน ๓) เพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นและสร้างสรรค์บรรยากาศของความร่วมมือระหว่ างรัฐกับ ชุ ม ชนบนพื้ น ที่ สู ง คณะรั ฐ มนตรี รวมถึ ง หน่ ว ยงานฝ่ า ยความมั่ น คง อาทิ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม กองอานวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) รวมถึงกระทรวง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้องออกคาสั่งอย่างเป็นทางการให้มียุติมาตรการแนวทางของรัฐที่ เป็นการคุกคามและลิดรอนสิทธิของชุมชนบนพื้นที่สูง เช่น การจับกุมดาเนินคดีสมาชิกของชุมชนที่อยู่ อาศัยและทากินในพื้นที่เดิม รวมทั้งการดาเนินกิจกรรมของรัฐที่อาจส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของชุมชน ท้องถิ่นที่อาศัยและทากินในเขตป่า โดยการดาเนินโครงการหรือมาตรการใดๆ ควรเปิดให้มีกระบวนการ มีส่ ว นร่ ว มและการตัดสิ น จากชุมชนด้ว ยความโปร่ง ใสและเป็นธรรมและมอบหมายให้ ห น่ว ยงานที่ เกี่ ย วข้ อ งสนั บ สนุ น บทบาทของชุ ม ชนบนพื้ น ที่ สู ง ที่ มี ศั ก ยภาพในการใช้ ป ระโยชน์ แ ละการจั ด การ ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ภายใต้รูปแบบการผลิตที่สอดคล้องกับระบบนิเวศวิทยาและภูมิปัญญา ท้องถิ่น โดยรับรองสิทธิในการอยู่อาศัยและการทากินที่มั่นคงแก่ชุมชน ทั้งนี้เพื่อเป็นการลดความขัดแย้ง และการเผชิญหน้าระหว่างเจ้าหน้าที่ป่าไม้กับชุมชน นอกจากนี้ยังเป็นการสร้างแรงจูงใจให้ชุมชนบน พื้นที่สูงหันมาให้ความสาคัญกับปรับเปลี่ยนรูปแบบการผลิตที่ มีแนวโน้มที่จะนาไปสู่ภาวะความเสี่ยงใน เรื่องความมั่นคงทางอาหารและการทาลายทรัพยากร เช่น การปลูกพืชพาณิชย์เชิงเดี่ยว ๗๓