แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
เพิ่มศักดิ์ มกราภิรมย (2553) สรุปวา มีสถานการณที่สําคัญบางประการที่บงชี้ถึงความจําเปนเรงดวน
ตองปฏิรูปการปาไมทั้งระบบ โดยเฉพาะอยางยิ่งระเบียบกฎหมายที่เกี่ยวกับที่ดินและปาไม ซึ่งเปนเครื่องมือสําคัญ
ในการรักษาปา ประการแรก การสูญเสียปาธรรมชาติที่สมบูรณอยางตอเนื่องถึง 80 ลานไรในชวงประมาณ 50 ป
ทีผ่ า นมา หรือปละกวา 1 ลานไร ทําใหระบบนิเวศปาซึง่ มีความหลากหลายทางชีวภาพ ถูกทําลายไปเปนจํานวนมาก
ประการที่สอง กระบวนการฟอกสินทรัพยที่เกี่ยวของกับปา เชน การตัดไมผิดกฎหมายโดยหาผูกระทําผิดไมไดแลว
ทําใหไมตกเปนของกลางถูกประมูลกลับไปยังนายทุนผูบงการตัดไม หรือการถางปาแลวนําไปสรางหลักฐานกูเงิน
จากสถาบันการเงิน เมื่อที่ดินถูกยึดขายทอดตลาด ก็สามารถซื้อกลับมาไดเปนที่ดินที่ถูกกฎหมาย รวมทั้งการนําเงิน
ที่ไมมีแหลงที่มาที่ชัดเจนจากตางชาติมากวานซื้อที่ดินโดยตั้งตัวแทนทําธุรกิจและไดเงินสดกลับไปอยางถูกตอง
ตามกฎหมาย ประการที่สาม ที่ดินที่จัดสรรโดยโครงการจัดที่ดินเพื่อชวยเหลือคนจนที่ไรที่ดินตาง ๆ ของรัฐ
ถูกเปลี่ยนมือมาเปนของนายทุนและผูครอบครองที่ไมไดไรที่ดินทํากินมากกวาครึ่ง ทําใหเกษตรกรผูเคยไดรับ
การจัดสรรที่ดินจากรัฐ ตองกลับไปถางปาใหม และประการที่สี่ การกวานซื้อที่ดินเปนผืนใหญโดยนายทุน
ระดับชาติและทุนตางชาติ
4.2 แนวคิดและวิธีปฏิบัติในการจัดการที่ดินปาไม
4.2.1 แนวคิด
แนวคิดหลักที่สําคัญทางดานปาไมและการจัดการที่ดินในเขตปาที่ปรากฏอยูในนโยบายและกฎหมาย
รวมทั้งมติคณะรัฐมนตรีหลายฉบับมีสวนสําคัญตอการกําหนดทิศทางการบริหารจัดการปาและที่ดินปาไม ในที่นี้
จะนําเสนอตนธารของแนวคิดหลักที่สําคัญและสงผลมากที่สุด คือ กฎหมายรัฐธรรมนูญ แผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแหงชาติ นโยบายปาไมแหงชาติ และแนวคิดสําคัญ ๆ บางประการเกี่ยวกับการจัดที่ดินในเขตปา
1. รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 สวนที่ 8 แนวนโยบายดานทีด่ นิ ทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดลอม มาตรา 85 รัฐตองดําเนินการตามแนวนโยบายดานที่ดินทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม
ดังตอไปนี้
1) กําหนดหลักเกณฑการใชที่ดินใหครอบคลุมทั่วประเทศ โดยใหคํานึงถึงความสอดคลองกับ
สภาพแวดลอมทางธรรมชาติ ทั้งผืนดิน ผืนนํ้า วิถีชีวิตของชุมชนทองถิ่น และการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ
อยางมีประสิทธิภาพ และกําหนดมาตรฐานการใชที่ดินอยางยั่งยืน โดยตองใหประชาชนในพื้นที่ที่ไดรับผลกระทบ
จากหลักเกณฑการใชที่ดินนั้นมีสวนรวมในการตัดสินใจดวย
2) กระจายการถือครองที่ดินอยางเปนธรรมและดําเนินการใหเกษตรกรมีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิ
ในที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมอยางทั่วถึงโดยการปฏิรูปที่ดินหรือวิธีอื่น รวมทั้งจัดหาแหลงนํ้าเพื่อใหเกษตรกร
มีนํ้าใชอยางพอเพียงและเหมาะสมแกการเกษตร
66
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”