แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i และผูค รอบครองทีไ่ มไดทาํ กินมากกวาครึง่ ทําใหเกษตรกรผูเ คยไดรบั การจัดสรรทีด่ นิ จากรัฐตองกลับไปถางปาใหม รวมทั้งการกวานซื้อที่ดินเปนผืนใหญโดยนายทุนระดับชาติและทุนตางชาติ ประเด็นนี้เกิดขึ้นทั้งพื้นที่เกษตรกรรม ในภาคกลาง และพื้นที่ปาในภาคใต เชน ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎรธานี และที่เกาะยาวจังหวัดพังงา ตอมา แมรฐั จะนําทีด่ นิ ปาไมทถี่ กู บุกเบิกเปนทีท่ าํ กินแลวมากําหนดเปนเขตปาเสือ่ มโทรม เพือ่ ทําโครงการ จัดสรรที่ดินในรูปแบบตาง ๆ เชน นิคมสรางตนเอง นิคมสหกรณ หมูบานปาไม สิทธิทํากิน รวมทั้งการปฏิรูปที่ดิน เขตปา แตไมชาไมนานที่ดินที่จัดสรรของโครงการจัดที่ดินเพื่อชวยเหลือคนจนที่ไร ที่ดินตาง ๆ ของรัฐ ถูกเปลี่ยนมือ มาเปนของนายทุนและผูครอบครองที่ไมไดไรที่ดินทํากินมากกวาครึ่ง เกษตรกรผูเคยไดรับการจัดสรรที่ดินจากรัฐ และสูญเสียที่ดินไปอีกจึงมักกลับไปถางปาใหม นอกจากนั้น ยังมีการอนุญาตใหเอกชนรายใหญเชาที่ดินที่ประกาศ เปนเขตปาเสื่อมโทรมเพื่อทําการเกษตรดวย พื้นที่อนุญาตจํานวนมากทับที่ดินทํากินของชาวบานในทองถิ่น ทําใหเกิดขอพิพาทขัดแยงระหวางราษฎรในทองถิ่นกับบริษัทเอกชนผูเชาที่ดิน ดังกรณีพื้นที่เชาทําสวนปาลม ในเขตปาสงวนจังหวัดกระบี่และสุราษฎรธานี และในชวงหลังวิกฤติเศรษฐกิจในป 2540 ที่ดินที่นายทุนครอบครอง และนําเอกสารสิทธิไปเปนทรัพยประกันกูเงินจากธนาคารแลวเปนหนี้เสียกลายเปนสินทรัพยที่ไมกอใหเกิดรายได ที่ดินจํานวนมากจึงตกไปอยูในมือของธนาคารและสถาบันการเงิน ซึ่งเมื่อรัฐจัดตั้งบริษัทบริหารสินทรัพยเขามา จัดการหนี้ก็ทําใหนักลงทุนตางชาติกวานซื้อที่ดินไวจํานวนมาก รวมทั้งการกวานซื้อที่ดินผืนเล็กผืนนอยของราษฎร ในชนบทหรือชิดชายเขตปาหรือชุมชนทองถิน่ ทีใ่ ชทดี่ นิ ทํากินสืบตอกันมาแตครัง้ บรรพบุรษุ แตไมมเี อกสารสิทธิรองรับ ตามกฎหมาย ประเด็นนี้เกิดขึ้นทั้งพื้นที่เกษตรกรรมในภาคกลาง และพื้นที่ปาในภาคเหนือ ภาคใต เชน ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎรธานี และเกาะยาวจังหวัดพังงา สถานการณที่ดินดังกลาวขางต��น มีมิติของการละเมิดสิทธิทางกฎหมายและสิทธิมนุษยชนตอชุมชน และราษฎรทองถิ่นอยูดวยจึงมีเรื่องรองเรียนจํานวนมากมาที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ ประเด็น รองเรียนวามีกรณีการละเมิดสิทธิในการจัดการและใชประโยชนที่ดินและทรัพยากรปาไมมีจํานวนมากกวา การละเมิดสิทธิในทีด่ นิ ประเภทอืน่ ลักษณะปญหาทีม่ กี ารรองเรียนสวนใหญมพี ื้นฐานปญหามาจากการใชอาํ นาจรัฐ ประกาศเขตพื้ น ที่ ป  า ซ อ นทั บ พื้ น ที่ ชุ ม ชนอยู  อ าศั ย และทํ า กิ น เช น การประกาศเขตป า รั ก ษาพั น ธุ  สั ต ว ป  า เขตอุ ท ยานแห ง ชาติ เขตป า สงวนแห ง ชาติ หรื อ เขตพื้ น ที่ อ นุ รั ก ษ ต ามมติ ค ณะรั ฐ มนตรี ดั ง ตั ว อย า งกรณี การประกาศพื้นที่ปาชายเลนตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2543 และหามชาวบานเขาไปทํากิน ในพื้ น ที่ ดั ง กล า ว การประกาศเขตอุ ท ยานแห ง ชาติ ใ ต ร  ม เย็ น และเขตอุ ท ยานแห ง ชาติ นํ้ า ตกสี่ ขี ด ในพื้ น ที่ จ.สุ ร าษฎร ธ านี ซ อ นทั บ ที่ ดิ น ทํ า กิ น ของราษฎร การประกาศเขตรั ก ษาพั น ธุ  สั ต ว ป  า ผาผึ้ ง จ.ชั ย ภู มิ หรื อ การดําเนินโครงการปลูกปาเฉลิมพระเกียรติซอนทับที่ดินทํากินของราษฎร การประกาศเขตป า ซ อ นทั บ พื้ น ที่ ชุ ม ชนนํ า ไปสู  ก ารใช อํ า นาจรั ฐ ในการจั ด การใช ป ระโยชน ที่ ดิ น และทรัพยากรปาไมไวที่รัฐเพียงฝายเดียว การจัดการและใชประโยชนของชุมชนที่เคยมีมาชานานกลายเปน การกระทําที่ผิดกฎหมายละเมิดอํานาจรัฐไปในทันที นําไปสูการจับกุมชาวบานและการผลักดันชุมชนออกไปจาก 64 รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”