พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
Human Rights Obligations of the ASEAN Community
๗.๒.๑ การปฏิรูปกลไกสิทธิมนุษยชนอาเซียน (Reform of ASEAN Human Rights Mechanism)
การประกาศใช้กฎบัตรอาเซียนในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ และก่อตั้ง AICHR ในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ ถือเป็นหลัก
หมุดที่สำคัญในประวัติศาสตร์สิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคของอาเซียน อย่างไรก็ตาม ในช่วงระยะเวลากว่า ๖ ปีที่ AICHR
ได้ปฏิบัติหน้าที่มาถึงสองวาระ ปรากฏข้อเท็จจริงว่า AICHR และกลไกสิทธิมนุษยชนของอาเซียนอื่นๆ ไม่สามารถทำหน้าที่
ในการให้ความคุ้มครองผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนหรือกรณีมีการละเมิดสิทธิมนุษยชนในระดับภูมิภาคซึ่งไม่อาจพึ่งพิง
กลไกสิทธิมนุษยชนของประเทศสมาชิกใดเป็นการเฉพาะได้ จากสาเหตุที่ได้วิเคราะห์ไว้ในบทที่ ๖ ดังนั้น การปฏิรูปกลไก
สิทธิมนุษยชนอาเซียนจึงถือเป็นทางออกที่สำคัญและจำเป็นเพื่อให้อาเซียนก้าวข้ามข้ออ้างที่มักถูกหยิบยกว่า การส่งเสริม
ควรมาก่อนการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (Promotion first, protection later) ซึ่งการทบทวนขอบเขตอำนาจหน้าที่ของ
AICHR เมื่อครบระยะเวลา ๕ ปีนับแต่ประกาศใช้ TOR เป็นกลไกที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนอยู่แล้วในเอกสาร TOR แต่เมื่อ
ครบกำหนดระยะเวลาดังกล่าวกลับยังขาดความชัดเจนในระดับนโยบายว่าจะให้มีการทบทวนเอกสารดังกล่าวหรือไม่และ
อย่างไร ทั้งนี้ โดยที่หน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่โดยตรงในการแก้ไขปรับปรุงขอบเขตอำนาจหน้าที่ของ AICHR คือ ที่ประชุม
รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน (AMM) กสม. จึงควรผลักดันให้สถาบันสิทธิมนุษยชนระดับชาติอื่นๆ ในอาเซียนมีท่าทีและ
จัดทำข้อเสนอแนะร่วมกันต่อ AMM ให้เร่งดำเนินการให้มีการทบทวน TOR ของ AICHR เพื่อให้สามารถทำหน้าที่เป็น
องค์กรสิทธิมนุษยชนที่ทำหน้าที่ทั้งในด้านการส่งเสริมและการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในอาเซียนได้อย่างเต็มรูปแบบต่อไป
๗.๒.๒ การผลั ก ดั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนให้ เ ป็ น แนวนโยบายและเป้ า หมายของประชาคมอาเซี ย น
(Mainstreaming of Human Rights in the ASEAN Community)
ดังที่ได้วิเคราะห์ในบทที่ ๖ เกี่ยวกับทิศทาการพัฒนาของประชาคมอาเซียนแล้วว่า ประชาคม
อาเซียนกำหนดพันธกรณีนอกเหนือจากมาตรการทางด้านเศรษฐกิจ โดยยังรวมถึงพันธกรณีความร่วมมือในด้านการเมือง
และความมั่นคง และด้านสังคมและวัฒนธรรมอีกด้วย ซึ่งในวิสัยทัศน์ในระยะสิบปีข้างหน้าของอาเซียนก็ได้นำประเด็น
สิทธิมนุษยชนกำหนดเป็นเป้าหมายอย่างชัดเจนในประชาคมสังคมและวัฒนธรรม และอย่างชัดเจนยิ่งขึ้นในประชาคม
การเมืองและความมัน่ คง อย่างไรก็ตาม ความท้าทายยังคงมีอยูว่ า่ จะทำให้วสิ ยั ทัศน์เหล่านีม้ ผี ลในทางปฏิบตั ไิ ด้อย่างไร อีกทัง้
ในประชาคมเศรษฐกิจไม่ปรากฏการอ้างอิงหรือแนวคิดเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่ชัดเจนมีเพียงหลักการเรื่องการพัฒนา
อย่างยั่งยืน (Sustainable Development) ซึ่งยังต้องรอชั้นการอนุวัติการตามวิสัยทัศน์ดังกล่าวว่าจะสามารถพัฒนา
และนำแนวคิดสิทธิมนุษยชนซึง่ เป็นประเด็นพืน้ ฐานทีม่ คี วามเกีย่ วพันกับทุกภาคส่วนของประชาคม (Crosscutting Issue)
และรวมถึงการนำเป้าหมายการพัฒนาอย่างยัง่ ยืน (Sustainable Development Goals)60 เป็นส่วนหนึง่ ของการดำเนินการ
ควบคู่กับการพัฒนาทางเศรษฐกิจของอาเซียนว่าจะสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงไร ความท้าทายนี้
จึงเป็นประเด็นทีป่ ระเทศไทยจะสามารถแสดงบทบาทการเป็นผูน้ ำ ในการผลักดันให้มกี ารนำแนวคิดสิทธิมนุษยชนในด้านต่าง ๆ
เป็นวาระของประชาคมในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยเฉพาะในประเด็นที่ประเทศไทยมีความเชี่ยวชาญหรือได้รับการยอมรับ
จากนานาประเทศ เช่น การให้ความคุ้มครองผู้พิการ หรือการกำหนดนโยบายสาธารณสุขที่ให้สิทธิประชาชนในการเข้าถึง
การได้รับการรักษาอย่างทั่วถึง (Universal Healthcare) และสำหรับ กสม. ประเด็นที่สมควรผลักดันให้ทุกประชาคมของ
อาเซียนกำหนดเป็นวาระระดับภมิภาค คือ การจัดการผลกระทบเชิงลบต่อสิทธิมนุษยชนด้านต่าง ๆ (Negative Impacts)
60
un.org/
เป้าหมายการพัฒนาอย่างยัง่ ยืนทัง้ ๑๗ ด้านและตัวชีว้ ดั ทีเ่ กีย่ วข้อง ๑๖๙ ข้อ สืบค้นได้จาก https://sustainabledevelopment.
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
97
Выберите целевой абзац3
Подключиться к абзацу
Connect to an entity
Disable highlights
Добавить в оглавление