พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน Human Rights Obligations of the ASEAN Community ข้อ ๑.๗ “เพื่อเสริมสร้างประชาธิปไตย เพิ่มพูนธรรมาภิบาล และ หลักนิติธรรม ตลอดจนส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและ เสรีภาพขั้นพื้นฐานโดยค�ำนึงถึงสิทธิและหน้าที่ของรัฐสมาชิกของ อาเซียน” THE ASEAN CHARTER ข้อ ๒ (i) “การเคารพเสรีภาพ พื้นฐาน การส่งเสริมและคุ้มครอง สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนและการส่ ง เสริ ม ความยุติธรรมทางสังคม” ข้อ ๑๔.๑ “เพือ่ สอดคล้องกับความมุง่ ประสงค์ และหลั ก การของกฎบั ต รอาเซี ย นเกี่ ย วกั บ การส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและ เสรีภาพขั้นพื้นฐาน ให้อาเซียนจัดตั้งองค์กร สิทธิมนุษยชนอาเซียนขึ้น” รูปภาพที่ ๔ หลักการสิทธิมนุษยชนในกฎบัตรอาเซียน นอกจากหลักการสิทธิมนุษยชนจะปรากฏทั้งในเรื่องความมุ่งมั่นและหลักการของอาเซียน อาเซียนยัง ตระหนักถึงความจ�ำเป็นของการก่อตั้งกลไกด้านสิทธิมนุษยชนในระดับภูมิภาค ดังที่ปรากฏในกฎบัตรอาเซียน หมวด ๑๔ องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนอาเซียน ข้อ ๑๔.๑ “เพือ่ สอดคล้องกับความมุง่ ประสงค์และหลักการของกฎบัตรอาเซียนเกีย่ วกับ การส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ให้อาเซียนจัดตั้งองค์กรสิทธิมนุษยชนอาเซียนขึ้น” โดย องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนตามหมวด ๑๔ ของกฎบัตรอาเซียนถูกระบุให้มีแนวทางการด�ำเนินงานภายใต้เอกสารขอบเขต อ�ำนาจหน้าที่ที่ก�ำหนดโดยที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน โดยบทบัญญัติดังกล่าวเป็นที่มาของการก่อตั้งกลไก สิทธิมนุษยชนของอาเซียน โดยเฉพาะคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และหลักการ สิทธิมนุษยชนยังน�ำไปสู่การจัดตั้งคณะกรรมาธิการอาเซียนเกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิสตรีและเด็กด้วย รายละเอียดเกี่ยวกับองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนทั้งสองของอาเซียนจะกล่าวถึงในบทถัดไป ๔.๒ กลไกด้านสิทธิมนุษยชนของอาเซียน อาเซียนถือเป็นองค์กรระดับภูมิภาคล่าสุดที่ได้จัดตั้งกลไกด้านสิทธิมนุษยชนขึ้น และเมื่อเปรียบเทียบ ขอบเขตอ�ำนาจหน้าที่ หรือศักยภาพในการด�ำเนินการกับกลไกสิทธิมนุษยชนของภูมภิ าคอืน่ ๆ ดังทีไ่ ด้กล่าวถึงในบทที่ ๒ แล้ว ยังถือว่ากลไกสิทธิมนุษยชนของอาเซียนยังมีการพัฒนาในระดับที่เริ่มต้นเท่านั้น โดยยังไม่มีการรับเรื่องราวร้องเรียนหรือมี การจัดตัง้ องค์กรทีม่ อี ำ� นาจหน้าทีใ่ นการวินจิ ฉัยข้อพิพาทด้านสิทธิมนุษยชนเป็นการเฉพาะ ทัง้ นี้ ควรกล่าวย�ำ้ ด้วยว่าส�ำหรับ ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 49