57
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
ในการออกค�ำสั่งก�ำหนดเงื่อนไขการชุมนุม เช่น การตีความเรื่องการชุมนุมรบกวนการปฏิบัติงานหรือการใช้บริการ
สถานที่สาธารณะโดยมีแนวโน้มที่เป็นอุปสรรคต่อการชุมนุมและสร้างภาระให้แก่ผู้ชุมนุม เนื่องจากหากผู้ชุมนุม
ไม่เห็นด้วยต้องยื่นอุทธรณ์ โดยในระหว่างอุทธรณ์กฎหมายก�ำหนดให้ต้องยุติการชุมนุมไว้ก่อน ถ้าหากผู้ชุมนุม
ไม่ยตุ กิ ารชุมนุมก็จะส่งผลให้การชุมนุมนัน้ กลายเป็นการชุมนุมทีไ่ ม่ชอบด้วยกฎหมาย และท�ำให้ผชู้ มุ นุมเป็นผูก้ ระท�ำ
ความผิดทางอาญาแม้วา่ เป็นการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธซึง่ ได้รบั การรับรองและคุม้ ครองตามรัฐธรรมนูญ
อีกทั้ง กรณีที่เจ้าหน้าที่ใช้อ�ำนาจในการสั่งก�ำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับสถานที่ชุมนุม เนื้อหา รูปแบบวิธีการ ตลอดจน
สือ่ อุปกรณ์ทใี่ ช้ประกอบการชุมนุม ซึง่ อาจเป็นการกระท�ำเกินกว่าอ�ำนาจตามกฎหมายและละเมิดต่อเสรีภาพการชุมนุม80
นอกจากการชุมนุมทางการเมืองแล้ว ในปี 2562 ยังมีการชุมนุมเพื่อให้รัฐบาลแก้ไขปัญหา
ความเดือดร้อนในเรือ่ งต่าง ๆ โดยวันที่ 6 ตุลาคม 2562 กลุม่ สมัชชาคนจนได้รวมตัวชุมนุมทีร่ มิ คลองผดุงกรุงเกษม
ด้านข้างกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาที่ดินท�ำกินที่เป็นปัญหาเรื้อรังมานานและผลกระ
ทบจากนโยบายรัฐบาลรวม 35 กรณีใน 5 ประเด็นหลัก คือ 1) ผลกระทบจากการสร้างเขื่อน ฝาย และอ่างเก็บน�้ำ
2) ปัญหาการใช้ที่ดินสาธารณประโยชน์ ที่ราชพัสดุ พื้นที่ป่าไม้ เขตป่าสงวนแห่งชาติ และที่ดินของรัฐประเภทอื่น ๆ
3) ผลกระทบจากโครงการพัฒนาของรัฐ 4) ปัญหาด้านแรงงาน และ 5) ปัญหาด้านการเกษตร ราคาพืชผลผลิต
ตกต�่ำ81 โดยการชุมนุมดังกล่าวยืดเยื้อและใช้เวลาถึง 18 วัน จนกระทั่งวันที่ 23 ตุลาคม 2562 นายเทวัญ
ลิปตพัลลภ รัฐมนตรีประจ�ำส�ำนักนายกรัฐมนตรี ซึง่ ได้รบั มอบหมายจาก พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี
ให้ท�ำหน้าทีเ่ จรจาแก้ไขปัญหาของกลุ่มผู้ชมุ นุมสมัชชาคนจน พร้อมด้วยนายสุภรณ์ อัตถาวงศ์ ผูช้ ่วยรัฐมนตรีประจ�ำ
ส�ำนักนายกรัฐมนตรี ได้เดินทางมาพบและเจรจากับผูช้ มุ นุมฯ โดยได้ขอ้ สรุปว่ารัฐบาลรับทราบปัญหาข้อร้องเรียนและ
ข้อเสนอเชิงนโยบายของสมัชชาคนจน และได้มีการจัดท�ำบันทึกข้อตกลงระหว่างกัน ซึ่งมีการก�ำหนดกรอบเวลา
ในการแก้ไขปัญหาตามข้อเรียกร้องและข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยจะได้น�ำผลการจัดท�ำบันทึกข้อตกลงดังกล่าว
แจ้งที่ประชุมคณะรัฐมนตรีพิจารณาต่อไป82
80
node/5291
81
จาก คูม่ อื ประชาชนว่าด้วย การใช้เสรีภาพในการชุมนุม, โดย ilaw, 2562. สืบค้นจาก https://www.ilaw.or.th/
จาก สรุปปม “สมัชชาคนจน” ผูเ้ ฒ่ากัดฟันสู้ ทุกข์หนัก จากบ้านมาชุมนุม พ้อไม่เห็นหัวคนจน, โดย ไทยรัฐ ,2562.
สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/news/local/bangkok/1688106
82
จาก สมัชชาคนจน เฮ! รัฐบาลรับข้อเรียกร้อง ยุติชุมนุมกลับบ้าน หลังปักหลักนาน ๑๘ วัน, โดย ข่าวสด, 2562.
สืบค้นจาก https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_2997057
83
จาก รองเลขาธิการนายกฯ เคลียร์มอ็ บสมัชชาฯ แกนน�ำม็อบวอนรัฐบาลจริงใจ, โดย บ้านเมือง, 2562. สืบค้นจาก
https://www.banmuang.co.th/news/region/169247
บทที่
๒
การประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ในคราวที่ พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เดินทางไปเป็นประธานในพิธีเปิดโรงอบ
เมล็ดพันธุข์ า้ วกลุม่ วิสาหกิจชุมชนบ้านอุม่ แสง อ�ำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ เมือ่ วันที่ 7 พฤศจิกายน 2562 กลุม่ สมัชชา
คนจนหลายร้อยคนได้เดินทางมาที่อ�ำเภอราษีไศลเพื่อยื่นหนังสือต่อนายกรัฐมนตรี ขอให้สั่งการแก้ไขปัญหากรณี
เขือ่ นหัวนาและเขือ่ นราษีไศล รวมถึงทวงถามค�ำสัญญาตามทีร่ ฐั บาลได้ตกลงกับสมัชชาคนจนไว้เมือ่ วันที่ 23 ตุลาคม
2562 และเรียกร้องให้รฐั บาลมีความจริงใจในการแก้ไขปัญหาช่วยเหลือคนจน โดยนายประทีป กีรติเรขา รองเลขาธิการ
นายกรัฐมนตรีฝา่ ยการเมือง ได้มาพบกับกลุม่ สมัชชาคนจนเพือ่ รับทราบปัญหาและข้อเรียกร้องต่าง ๆ83 อย่างไรก็ดี
ต่อมา พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ได้สงั่ ก�ำชับให้เรือ่ งการลดความเดือดร้อนและแก้ปญ
ั หาความยากจน