53 รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒ เมื่อเดือนกันยายน 2562 กองบังคับการปราบปรามการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรม ทางเทคโนโลยี (ปอท.) และกระทรวงดิจทิ ลั เพือ่ เศรษฐกิจและสังคม ได้รว่ มกันแถลงข่าวผลปฏิบตั กิ ารท�ำลายล้างข่าวปลอม หรือ fake news ระหว่างวันที่ 19 สิงหาคม - 9 กันยายน 2562 ว่าจากการติดตามตรวจค้นพื้นที่ 9 จุดทั่วประเทศ สามารถจับกุมผู้กระท�ำผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระท�ำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ได้ 9 กรณี แบ่งการกระท�ำผิด ได้เป็น 4 ประเภท คือ 1) กลุม่ นักเลงคียบ์ อร์ดทีโ่ พสต์ขอ้ ความสร้างกระแสเพือ่ ความสนุกส่วนตัว 2) กลุม่ หวังรายได้ น�ำภาพดารา ผู้มีชื่อเสียง โพสต์สร้างกระแสเพื่อหวังยอดติดตามเพื่อโฆษณา 3) กลุ่มสร้างความเกลียดชัง โพสต์ขอ้ ความดูหมิน่ ยุยง ปลุกปัน่ หรือกลุม่ hate speech และ 4) กลุม่ หลอกลวงน�ำเข้าข้อมูลเท็จ หลอกขายสินค้า ทั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ ที่ร่วมในการแถลงข่าวกล่าวว่า ปัจจุบันข่าวปลอมมีหลายรูปแบบไม่ใช่เฉพาะ ข่าวการเมืองแต่รวมถึงข่าวที่กระทบความมั่นคง ข่าวภัยพิบัติ หรือข่าวหลอกลวง หากประชาชนจะโพสต์ข้อความ แสดงความคิดเห็นวิพากษ์วิจารณ์โดยสุจริตสามารถท�ำได้แต่ไม่ควรสร้างความเกลียดชังและไม่เกิดความเสียหาย ต่อสังคม แต่หากกระทบบุคคลอื่น อาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทได้64 อย่างไรก็ดี หลายฝ่ายยังมีข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับถ้อยค�ำบางค�ำในพระราชบัญญัติว่าด้วยการ กระท�ำผิดเกีย่ วกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 ทีอ่ าจเป็นปัญหาเมือ่ มีการน�ำไปใช้บงั คับ เช่น ค�ำว่า “บิดเบือน” ในมาตรา 14 (1) ซึ่งเป็นองค์ประกอบความผิดที่อาจตีความได้อย่างกว้างขวาง เช่นเดียวกับค�ำว่า “ความปลอดภัย สาธารณะ” “ความมัน่ คงทางเศรษฐกิจ” และ “โครงสร้างพืน้ ฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะของประเทศ” ในมาตรา 14 (2)65 และในมาตรา 20 กรณีขอให้ศาลสัง่ ให้ระงับการท�ำให้แพร่หลายหรือลบข้อมูลออกจากระบบคอมพิวเตอร์นนั้ มีถ้อยค�ำเชื่อมโยงไปถึง “ศีลธรรมอันดีของประชาชน” ซึ่งถ้อยค�ำดังกล่าวไม่ปรากฏค�ำนิยามหรือค�ำจ�ำกัดความ ในกฎหมายใด ทั้งนี้ จึงเห็นได้ว่าถ้อยค�ำที่มีลักษณะตีความได้กว้าง หรือความไม่ชัดเจนของถ้อยค�ำอาจส่งผลให้ การบังคับใช้กฎหมายไม่ตรงตามเจตนารมณ์และอาจน�ำไปสูก่ ารตีความไปในทางปิดกัน้ เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ของประชาชนจนเกินสมควร66 2.3.2 เสรีภาพสื่อมวลชน 64 จาก ปฏิบัติการทลายล้าง ข่าวปลอม ๐๙.๐๙.๒๐๑๙, โดย กองบังคับการปราบปรามการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับ อาชญากรรมทางเทคโนโลยี, 2562. สืบค้นจาก https://tcsd.go.th/ปฏิบัติการทลายล้าง/ 65 จาก พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ฯ ๒๕๖๐: กฎหมายใหม่แต่ยังถูกใช้ปิดปากเหมือนเดิม, โดย ilaw, 2561. สืบค้นจาก https://ilaw.or.th/node/4901 66 จาก พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ฉบับใหม่กับสิทธิและเสรีภาพของประชาชน, โดย กรุงเทพธุรกิจ, 2561. สืบค้นจาก https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/646045 บทที่ ๒ การประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ 97/2557 ลงวันที่ 18 กรกฎาคม 2557 เรือ่ ง การให้ความร่วมมือต่อการปฏิบตั งิ านของ คสช. และการเผยแพร่ขอ้ มูลข่าวสารต่อสาธารณะ และประกาศ คสช. ที่ 103/2557 ลงวันที่ 21 กรกฎาคม 2557 เรื่อง แก้ไขเพิ่มเติมประกาศ คสช. ฉบับที่ 97/2557 เป็นประกาศ ที่วางข้อก�ำหนดในการเสนอข่าวสารของผู้ประกอบกิจการและผู้ให้บริการด้านสื่อมวลชนทุกประเภท รวมถึงการ งดเว้นน�ำเสนอข้อมูลข่าวสารที่มีลักษณะเป็นการวิพากษ์วิจารณ์การปฏิบัติงานของรัฐบาล