‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫ދަންޖައްސައިގެން މަރުގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން‬ ‫ގާއިމުކޮށްފައިވާ ފެސިލިޓީ އަދިވެސް ދެމިހުރީތީ އެކަމާ ކަންބޮޑުވުން‬ ‫ފާޅުކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތުން ބޭރުން މީހުން ''ގެއްލުން'' ނުވަތަ‬ ‫ސިއްރުން ހިފެހެއްޓުން‬ ‫''އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮންވެންޝަން ފޮރ ދަ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮފް އޯލް‬ ‫ކައުންޓަރ‪-‬ޓެރަރިޒަމް‬ ‫ޕަރސަންސް ފްރޮމް އެންފޯސްޑް ޑިސްއެޕިއަރެންސް'' ގައި ‪2007‬‬ ‫ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 32/2015‬ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު)‬ ‫ވަނަ އަހަރު ސޮއިކޮށް އަދި މުއާހަދާ ތަސްދީގު ކުރުމަށް ‪ 2021‬ވަނަ‬ ‫ތުހުމަތުކުރެވޭ‬ ‫އަހަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނިންމާފައިވީނަމަވެސް‪ ،‬މި މުއާހަދާ‬ ‫ގައި‬ ‫ބަޔާންކުރާފަދަ‬ ‫ކުރަން‬ ‫ކުށެއް‬ ‫އުޅޭކަމުގެ‬ ‫ފަރާތަކާމެދު ވަކި ހާއްސަ ހާލަތްތަކުގައި އަމުރަކާ ނުލައި އެމީހަކު‬ ‫ހައްޔަރުކުރުމުގެ‬ ‫ބާރު‬ ‫ފުލުހުންނަށް‬ ‫ޤާނޫނުން‬ ‫ލިބިދީފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކާ ގުޅިގެން އުޅުމަށްފަހު އަނބުރާ ރާއްޖެ‬ ‫އަންނަ‬ ‫މީހުން‬ ‫ރިހެބިލިޓޭޓްކޮށް‬ ‫އަލަށް‬ ‫ގާއިމްކުރި‬ ‫ނޭޝަނަލް‬ ‫ރީއިންޓެގްރޭޓް‬ ‫ކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ރީއިންޓެގްރޭޝަން‬ ‫ސެންޓަރުގައި‬ ‫'ފޮރިން ޓެރަރިސްޓް ފައިޓާ' އެއް ބެހެއްޓި ރީއިންޓެގްރޭޓް ކުރުމުގެ‬ ‫މަސައްކަތް ކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬ގާނޫނު ނަންބަރު ‪94/6‬‬ ‫(ދީނީ‬ ‫އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ގާނޫނު) އާއި ގާނޫނު ނަންބަރު ‪( 8/2014‬ދީނީ‬ ‫އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ގާނޫނަށް ފުރަތަމަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)‬ ‫އާއި ގަވާއިދު ނަންބަރު ‪( 40-R/2011‬ދީނީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ‬ ‫ގަވާއިދު) އަކީ ހަރުކަށި ފިކުރުތަކާއި އެހެނިހެން ދީނީ ފިކުރުތަކަށް‬ ‫ހައްލު ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ގާނޫނުތަކެވެ‪ .‬އަދި ރެޑިކަލައިޒޭޝަން‬ ‫އަށް މެދުވެރިވާ މައްސަލަތަކަށް ހައްލު ހޯދައިދިނުމަށާއި ދީނީ ނުވަތަ‬ ‫ސިޔާސީ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ފިކުރަށްދާ މީހުން ދެނެގަނެ ހުއްޓުވުމަށް‬ ‫މަސައްކަތްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި 'ނޭޝަނަލް އެކްޝަން ޕްލޭން އޮން‬ ‫ޕްރިވެންޓިން އެންޑް ކައުންޓަރިން ވަޔަލެންޓް އެކްސްޓްރީމިޒަމް' ގެ‬ ‫ތަސްދީޤް ކޮށްފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫އަނިޔާ‬ ‫ލާއިންސާނީ‬ ‫ކުރުމާއި‬ ‫ޢަމަލުތަކުން‬ ‫މި ނި ވަ ން ވެ ގެ ން ވު ން‬ ‫ޓޯޗަރގެ‬ ‫މައްސަލަތައް‬ ‫ކުރިއަށް‬ ‫ގެންދިއުމުގައި‬ ‫ކުރިމަތިވާ‬ ‫ގޮންޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި ޖިނާއީ މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރެވޭ މިންވަރަށް‬ ‫ހެކި ލިބިފައިނެތުމާއި ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި މީހުން ބައިތިއްބާ‬ ‫ބައެއް ތަންތަނުގައި ސީ‪.‬ސީ‪.‬ޓީ‪.‬ވީ ގާއިމުކުރެވިފައި ނެތުމާއި ހެކިންގެ‬ ‫ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ފަރާތްތަކުން މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ދަތިވުމާއި‬ ‫ޓޯޗަރގެ ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ރައްދުވާ މުއައްސަސާއަކީ ދިވެހި‬ ‫ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް ކަމަށްވާއިރު‪ ،‬އެފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ފޮރެންސިކް‬ ‫ތަހުލީލުތަކަށް އެ މުއައްސަސާގެ އެހީ ހޯދަންޖެހުމުން‪ ،‬ތަޙުޤީޤުގެ‬ ‫ހޯދުންތަކަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަސަރެއް ފޯރުމުގެ ފުރުޞަތު‬ ‫އޮންނަކަމާއި ޓޯޗަރގެ މައްސަލަތަކުގެ ތަފްޞީލު މަޢުލޫމާތު މެޑިކޯ‬ ‫ލީގަލް ރިޕޯޓުގައި ހިމަނާފައި ނުހުންނަކަންފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫ނަމުގައި އެކްޝަން ޕްލޭނެއް އެކުލަވައިލައިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫މިނިވަންކަން ގެއްލޭ ގޮތަށް ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި‬ ‫ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ތިބޭ ބަންދުމީހުންނާއި ގައިދީންގެ ޙައްޤުތަކާ ގުޅޭގޮތުން‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 21‬ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން‪،‬‬ ‫ކޮމިޝަނުން ތަޙްޤީޤުކޮށްފައިވާ މައްސަލަތައް‬ ‫ކޮންމެ މީހަކަށްމެ‪ ،‬ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤާއި‪ ،‬އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާއި‪،‬‬ ‫ކޮމިޝަނުން އެންމެ ގިނައިން ތަޙްޤީޤުކޮށްފައިވާ މައްސަލަތަކަކީ‬ ‫ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ‪ 2014 .‬ވަނައަހަރު‬ ‫ރާއްޖޭގައި‬ ‫މަރުގެ‬ ‫ހުކުމް‬ ‫އަލުން‬ ‫ތަންފީޛުކުރު‬ ‫އިއާދަކުރުމަށް‬ ‫ނިންމައި‪ 2014 ،‬ވަނަ އަހަރު ނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒްއިން‬ ‫'ގަސްތުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައާއި އެ ކުށުގެ އަދަބު‬ ‫ތަންފީޛުކުރުމުގައި‬ ‫ޢަމަލުކުރަންވީގޮތުގެ ޤަވާއިދު (‪)33-R/2014‬‬ ‫އެކުލަވައިލައިފައިވެއެވެ‪ .‬ސްޕެޝަލް ރެޕަޓުއަރ އޮން ޓޯޗަރ ނީލްސް‬ ‫މެލްޒަރ ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި‪ ،‬ދަންޖައްސައިގެން މަރުގެ‬ ‫ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރަމަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން ގާއުމުކޮށްފައިވާ ފެސިލިޓީ‬ ‫އަދިވެސް ދެމިހުރީތީ އެކަމާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ގައިދީންނަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާއާ ގުޅޭ މައްސަލަތައްކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬ޤައިދީންނާއި ބަންދުމީހުންގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް‬ ‫ރިޢާޔަތްކޮށް‬ ‫ޖަލުތަކުގެ‬ ‫މެޑިކަލް‬ ‫ސެންޓަރުގައި‬ ‫މަސައްކަތްކުރާ‬ ‫ޑޮކްޓަރުން ދޭ ލަފަޔާ އެއްގޮތަށް ޚާއްޞަ ޑޮކްޓަރުންނަށް ދެއްކުން‬ ‫ލަސްވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬ގައިދީންގެ ތެރެއިން އަމިއްލަ‬ ‫ނަފްސަށް ގެއްލުންދިނުމާއި‪ ،‬ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ހުންނަ ގައިދީން‬ ‫ވަކި ޚާއްޞަ އުޞޫލެއްގެ ދަށުން މޮނިޓަރކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއް‬ ‫ނެތްކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ރިޕޯޓް ‪2022‬‬ ‫‪11‬‬