ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް
1717އަދުލުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތް ކުރެވުމުގެ ޙައްޤު
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ އެންމެހައި ބާރުތައް ލިބިގެންވަނީ ސުޕްރީމްކޯޓަށާއި ،ހައިކޯޓަށާއި ،ޤާނޫނުގައި
ކަނޑައަޅައިފައިވާ ދަށުކޯޓުތަކަށެވެ .ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮމްބަޑްސްޕާސަންސް އޮފީސް ފޯ ޓްރާންސިޝަނަލް ޖަސްޓިސްގެ ނަމުގައި ވަކި
މުއައްސަސާއެއް އެކުލަވައިލެވިގެން ދިއުމަކީ ރާއްޖޭގައިހުރި ޒަމާންވީ މައްސަލަތައް ތަހްގީގުކޮށް ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް
އެޅުގެންދިއަ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެކެވެ .ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ ކޯޓު ތަކުގައި މައްސަލަތައް ބެކްލޮގްވެފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން އަދުލު އިންސާފު
ލިބުމުގައި ލަސްތައް ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ .ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ޢަދުލު އިންސާފަށް ވާސިލުވުމަށްޓަކައި ގާއިމުވާންޖެހޭ ޚާއްޞަ
ނިޒާމު ކޯޓުތަކުގަޔާއި ކަމާގުޅުންހުރި މުއައްސަސާތަކުގައި އެކުލަވައިލެވިފައިނުވެއެވެ .ހަމަ އެފަދައިން ،މައްސަލަތައް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް
ބޭނުންވާ ތަރުޖަމާނުން ހަމަޖެހިފައިނުވާތީ ކޯޓުތައް މެދުވެރިކޮށް ޤާނޫނީ މައްސަލަތަކުގައި އިންސާފު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ހަނިވެފައިވެއެވެ.
24241ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ،ކޮންމެ މީހަކާމެދުވެސް ދަޢުވާ އުފުލައި ޝަރީއަތްކުރަންވާނީ
ޤާނޫނުތަކުން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މިނިވަން އަދި މުސްތަޤިއްލު ކޯޓެއްގައި ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލެއްގައި އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ
ތެރޭގައި ،އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވިގެން ބާއްވާ ،އަޑުއެހުމެއްގައި އިންޞާފު ވެރިކަމާއެކުގައެވެ .އަދި އިދާރީ ހިންގުމުގެ ދާއިރާއިން
ކޮންމެ މީހަކާމެދުވެސް ޢަމަލު ކުރެވެންވާނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތީން ،ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް އެކަށީގެންވާ
އަވަސް މިނެއްގައިކަންވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
237
24242ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ އެންމެހައި ބާރުތައް ލިބިގެންވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށާއި ،ހައިކޯޓަށާއި ،އަދި
ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ދަށުކޯޓުތަކަށެވެ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ އާއި ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ،އަދި ޝަރީޢަތުން
ބަލާ އެނޫންވެސް މައްސަލަތަކުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ އެންމެފަހުގެ ނިންމުމެވެ.
238
24243ދިވެހިރާއްޖޭގައި 1953ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2018ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ހިނގާފައިވާ އަނިޔާވެރިކަމުގެ މައްސަލަތައް
ތަޙްޤީޤުކޮށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ،ދައުލަތުން 2021ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީމަހު ،އޮމްބަޑްސްޕާސަންސް
އޮފީސް ފޯ ޓްރާންސިޝަނަލް ޖަސްޓިސްގެ ނަމުގައި މުއައްސަސާއެއް އުފައްދަވާފައި ވެއެވެ .މިފަދައިން ވަކި މުއައްސަސާއެއް
އުފެދިގެން ދިއުމަކީ އިންތިޤާލީ އިންޞާފު ހޯދައިދީ ،ޒަމާންވީ މައްސަލަތަކަށް ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށް
އެޅިގެންދިޔަ މުހިއްމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
239
24244ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ ކޯޓު ތަކުގައި މައްސަލަތަ ބެކްލޮގްވެފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން މީހުންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ އެންމެ އަވަސްމިނުގައި
ޢަދުލު އިންޞާފު ލިބިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ .އިންޞާފު ނުލިބި ލަސްވުމަކީ އިންޞާފު ނުލިބުމާ އެއްހަމަ ކަމެކެވެ.
24245ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ޚިދުމަތްތައް ހޯދުމުގައި ބައެއްކަހަލަ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެކަން
ފާހަގަކުރެވުނެވެ .ރަށްރަށުގެ ކޯޓުތަކުގައި އަދި އެހެންވެސް މުއައްސަސާތަކުގައި އަޑުއިވުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ
ފަރާތްތަކަށް މުޢާމަލާތްކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިފައި ނެތްކަމާއި ،ފެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް އަމިއްލައަށް
ދެނެގަނެވޭނެ ފޯމެޓްތަކުގައި ލިޔެކިޔުންތައް ހިއްސާކުރެވޭނެ ގޮތް ތަނަވަސްވެފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
24246ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާ��ްތަކުން ޝަރުޢީ ދާއިރާ ނުވަތަ އެހެންވެސް އިދާރާއަކުން ޚިދުމަތް ހޯދަން ޖެހިއްޖެނަމަ،
ހިއުމަން ރައިޓްސް ރިޕޯޓް 2022
83