สำหรับปัญหาน้ำท่วมในฤดูมรสุม พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้ทรงศึกษาหาวิธีบรรเทา
ความเดือดร้อนจากน้ำท่วมแก่ประชาชนในพื้นที่ภาคกลาง ซึ่งมีลักษณะเป็นที่ลุ่มและมักจมอยู่ใต้น้ำ คือ “โครงการแก้มลิง”
ซึ่งเกิดจากแนวพระราชดำริถึงการที่ลิงอมกล้วยกักตุนไว้ในกระพุ้งแก้มได้คราวละมาก ๆ โดยทรงอธิบายว่า
“จะต้องทำแก้มลิงเพือ่ ทีจ่ ะเอานำ้ นีไ้ ปเก็บไว้ เวลานำ้ ทะเลขึน้ ไม่สามารถทีจ่ ะระบายออก นำ้ ทะเลก็ขนึ้ มาดันขึน้ ไป
ตามแม่น้ำขึ้นไปเกือบถึงอยุธยา ทำให้น้ำลดลงไปไม่ได้ แล้วเวลาน้ำทะเลลง น้ำที่เอ่อขึ้นมานั้นก็ไม่สามารถที่จะกลับเข้าไป
ในแม่น้ำเจ้าพระยาก็ท่วมต่อไป จึงต้องมีแก้มลิง เราพยายามที่จะเอาน้ำออกมาเมื่อมีโอกาส”
ด้วยแนวพระราชดำรินจี้ งึ เกิดเป็นโครงการแก้มลิงขึน้ เพือ่ บริหารจัดการนำ้ ในลุม่ นำ้ ภาคกลาง โดยจัดให้มพี นื้ ทีพ่ กั นำ้
ตามจุดต่าง ๆ เพื่อทำหน้าที่รองรับน้ำฝนไว้ชั่วคราว ก่อนจะระบายลงทางระบายน้ำสาธารณะช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วมขังได้
นอกจากนี้ แนวพระราชดำริแก้มลิงยังผสานแนวคิดในการอนุรกั ษ์สงิ่ แวดล้อมด้วย กล่าวคือ เมือ่ นำ้ ทีถ่ กู เก็บกักไว้ถกู ส่งเข้าไป
ในคลองต่าง ๆ ก็จะเข้าไปเจือจางน้ำเน่าเสียในคลองและผลักน้ำเสียที่เจือจางแล้วลงสู่ทะเลต่อไป
การพัฒนาทรัพยากรดิน
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงเล็งเห็นปัญหาสำคัญจากการชะล้างพังทลายของหน้าดิน
จึงมีพระราชดำริเรื่องการใช้ประโยชน์จากหญ้าแฝกเพื่อป้องกันการพังทลายของหน้าดินอันเป็นแหล่งแร่ธาตุสำคัญของพืช
เนื่องจากหญ้าแฝกเป็นพืชตระกูลหญ้าที่จะเป็นเสมือนรั้วขวางทางไหลของดินที่ถูกน้ำพัดได้ ต่อมาทรงมีพระราชดำริให้วิจัย
และพัฒนาเทคโนโลยีหญ้าแฝกในเชิงวิชาการ กระทัง่ ค้นพบว่าหญ้าแฝกเป็นพืชทีใ่ ห้ประโยชน์กบั ส่วนรวมในฐานะพืชทีม่ มี ลู ค่า
ครบวงจร ทั้งก้าน ใบ ขี้เถ้า และราก สามารถนำไปแปรรูปสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ ด้วยเหตุที่หญ้าแฝกมีคุณสมบัติเป็นพืช
สร้างรายได้อย่างครบวงจรให้แก่เกษตรกรนี้ ในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ จึงมีพระราชดำริให้ดำเนินการด้านสิทธิบัตร เพื่อให้หญ้าแฝก
เป็นทรัพย์สินของชาติมาจนทุกวันนี้
การพัฒนาทรัพยากรด้านการเกษตร
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมพิ ลอดุลยเดชทรงเน้นเรือ่ ง สิทธิการทำกินเพือ่ การพัฒนาทีย่ งั่ ยืน ทีผ่ สมผสาน
ความต้องการของเกษตรกรให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้นำพระราชดำริมาปฏิบัติจริงจนสามารถพัฒนา
เป็นทฤษฎีการจัดการที่ดินและแหล่งน้ำอย่างถูกต้องที่เรียกว่า “ทฤษฎีใหม่” อันมีจุดประสงค์หลักให้เกษตรกรพึ่งตนเองได้
และมีความเป็นอยู่อย่างพอเพียง โดยทรงสนับสนุนให้เกษตรกรเปลี่ยนมาทำเกษตรแบบผสมผสาน ปลูกพืชหลากหลายแทน
การปลูกพืชชนิดเดียว ปลูกข้าวในฤดูกาลทำนาทีม่ กี ารควบคุมการใช้นำ้ และปลูกพืชอืน่ ทีเ่ หมาะสมในฤดูแล้ง ผลของทฤษฎีใหม่นี้
ทำให้เกษตรกรพากันปลูกข้าวเป็นพืชหลัก ปลูกผักผลไม้ และพืชอืน่ ๆ เป็นพืชรอง ทำประมงและเลีย้ งสัตว์ควบคูไ่ ป เป็นการสร้าง
รายได้ให้เกษตรกรต่อเนื่องได้ทั้งปี โดยมีการสนับสนุนให้นำข้าวและผลผลิตมารวมกันจำหน่ายในรูปสหกรณ์และมีการ
จัดตั้งกองทุนชุมชนกู้ยืมเพื่อทำกิจกรรมต่าง ๆ
ดังที่กล่าวมานี้ เป็นเพียงตัวอย่างผลสำเร็จจากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเพียงไม่กี่โครงการที่ทำให้
ประชาชนชาวไทยได้มีสิทธิในการดำรงชีวิตและได้รับมาตรฐานความเป็นอยู่ที่พอเพียง
นอกจากพระราชภารกิจในการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและการทำกินของประชาชนแล้ว พระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชยังได้พระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ด้านสุขภาพอนามัยแก่ราษฎรทุกท้องถิ่น
เห็นได้จากการเสด็จพระราชดำเนินเยีย่ มเยียนราษฎรในถิน่ ทุรกันดาร โดยรับสัง่ ให้หน่วยแพทย์หลวงและหน่วยแพทย์เคลือ่ นที่
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
11
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents