มีการใช้ก่อนกระแสขบวนการทางสังคมแบบใหม่จะเกิดขึ้นก็ตาม การเผชิญหน้ากับรัฐของ
ขบวนการทางสังคมจึงแปรเปลี่ยนไปจากการเคลื่อนไหวแบบเดิมที่มุ่งยึดอํานาจรัฐโดยมวลชน
(Mass) กรณีศึกษาเขื่อนยาหลีฟอลเอง นอกเหนือจากการขับเคลื่อนด้วยแนวคิดนิเวศวิทยา
การเมืองในนิเวศวิทยาเชิงชาติพันธุ์ การอาศัยชุดความรู้ในการเข้าต่อรองในฐานะกลุ่มตัวแทน
ของชุมชนก็เป็นอีกกรณีของการเคลื่อนไหวทางสังคมแบบใหม่
งานวิจัยของ โดม ไกรปกรณ์ (2550) กล่าวถึงกรณีการเคลื่อนไหวคัดค้านการก่อสร้าง
เขื่อนน้ําโจน จังหวัดกาญจนบุรี ในห้วงปี พุทธศักราช 2525–2531 เปูาหมายของงานนําเสนอ
ชิ้นนี้ต้องการพิจารณา และทําความเข้าใจปฏิสัมพันธ์ระหว่างการเคลื่อนไหวทางสังคม และการ
จัดการทรัพยากรธรรมชาติ การเคลื่อนไหวนี้ยังคงส่งผลต่อการเคลื่อนไหวคัดค้านโครงการอื่น ๆ
ภายหลังอีกเป็นจํานวนมาก ข้อเสนอจากงานวิจัยนี้คือการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในปัจจุบัน
มีความรุนแรงแฝงอยู่ นับตั้งแต่มีการจัดรูปแบบทรัพยากรในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 (การจัดการ
ทรัพยากรที่ส่งผลจากช่วงสมัยดังกล่าวนั้นเอง ยังมีกรณีร่วมสมัยอย่างข้อพิพาทเรื่องที่ดินของ
ตระกูล ณ ระนอง ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา อันเป็นกรณีที่ยังคงมีการฟูองร้องดําเนินคดีระหว่าง
คู่กรณีอยู่ในปัจจุบัน) ทําให้ประชาชนจํานวนหนึ่งถูกเบียดเสียดออกจากการจัดสรรที่ดินทํากิน
และถูกช่วงชิงทรัพยากรไปในที่สุด
การเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ (New Social Movement) ได้เข้ามามีบทบาท
สําคัญในการกําหนดวิธีคิดในทางยุทธวิธีการเคลื่อนไหวของชุมชน โดยอาศัยอัตลักษณ์ของ
ชุมชนเองเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก ในขณะเดียวกันได้มีการเคลื่อนไหวผ่านวิธีการต่างๆ ทั้งการ
ผลักดันข้อเสนอให้ยกเลิกโครงการ การเสนอข้อมูลทางวิชาการเพื่อชี้ถึงผลกระทบของการสร้าง
เขื่อน การตั้งคําถามท้าทายการพัฒนาโดยเชื่อมโยงเขื่อนกับแนวทางการพัฒนาระดับประเทศ
ว่าผิดแนวทาง การมีส่วนร่วมในการพิจารณาผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมของรัฐ (EIA) เพื่อ
ตรวจสอบ ตลอดจนการสร้า งอั ต ลั ก ษณ์ใ หม่ ข องกลุ่ ม ผู้ คั ด ค้ า นให้ มี ส ถานะเป็ น ประชาชน
ส่ว นน้ อ ยที่ มี สิทธิ อัน นํ าไปสู่ก ารรับ ฟัง ความคิด เห็น โดยรั ฐ จนกระทั่ ง เป็ น ผลสํ าเร็ จ ซึ่ งการ
เคลื่อนไหวดังกล่าวมีลักษณะสําคัญที่แสดงให้เห็นปฏิบัติการในทางสันติวิธี อีกทั้งกระบวนการที่
เป็นวัฒนธรรมที่ไม่ใช้ความรุนแรง ทําให้กระบวนการในการเคลื่อนไหวของกลุ่มปกปูองสิทธิ
ชุมชนในกรณีการคัดค้านเขื่อนน้ําโจนได้กลายเป็นแบบแผนสําคัญแก่ขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อ
สิทธิชุมชนอื่น ๆ เช่น กรณีเขื่อนแก่งกรุง เขื่อนปากมูล
17