54 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖ (๓) การยกเลิกการใช้เครื่องพันธนาการ ปั จ จุ บั น ผู้ ต้ อ งขั ง ที่ ต้ อ งคำ � พิ พ ากษาให้ ป ระหารชี วิ ต และจำ � คุ ก ตลอดชี วิ ต ตลอดจนคดีอุกฉกรรจ์ต่างๆ จะต้องใส่ตรวน ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ตามความใน พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๔๗๙ ข้อ ๒๕ ซึ่งระบุว่า เครื่องพันธนาการที่จะใช้แก่ผู้ต้องขังนั้นมี ๔ ประเภท คือ (๑) ตรวน (๒) กุญแจมือ (๓) กุญแจเท้า (๔) โซ่ล่าม ในส่วนของตรวนที่ใช้กันอยู่มี ๓ ขนาด เลือกใช้ตามโทษที่ผู้ต้องขังได้รับ โดยปกติ ผู้ต้องขังต่างให้คำ�จำ�กัดความของตรวนว่า เป็นอวัยวะ ที่ ๓๓ เนื่องจากชีวิตในเรือนจำ�ของผู้ต้องขังเหล่านี้ต้องผูกติดตรวนที่ขาตลอดทั้งวัน ต่อมา รัฐบาลได้มีนโยบายสำ�คัญในการสร้างหลักประกันความมั่นคงในศักดิ์ศรี ความเป็นมนุษย์ ด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติและการละเมิดสิทธิมนุษยชนทุกรูปแบบ กระทรวงยุติธรรม โดยกรมราชทัณฑ์ ได้สนองนโยบายของรัฐบาลในเรื่องดังกล่าวมาใช้ในการปฏิบัติและควบคุมผู้ต้องขังให้ เป็นไปตามหลักอาชญาวิทยา ทัณฑวิทยา เพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้ต้องขังประพฤติปฏิบัติตนตามกฎ ระเบียบ ข้อบังคับของเรือนจำ� ประพฤติดี ทำ�คุณประโยชน์ให้แก่ทางราชการ โดยได้จัดพิธี “วันประกาศถอดตรวน ผู้ต้องขัง” เมื่อวันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๖ ณ เรือนจำ�กลางบางขวาง โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ในพิธี ทำ�การปลดโซ่ตรวนให้กับผู้ต้องขัง จำ�นวน ๕๖๓ ราย เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว โครงการดังกล่าว เรือนจำ�กลางบางขวางได้เริ่มดำ�เนินการทดลองถอดโซ่ตรวน ให้กับผู้ต้องขังที่จำ�ตรวน ตั้งแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๕๖ โดยผู้ต้องขังที่ได้รับการถอดตรวน ได้แก่ ผู้ต้องขัง ที่ มี กำ � หนดโทษต่ำ � กว่ า ๕๐ ปี จำ � นวน ��๖ ราย ผู้ ต้ อ งขั ง ที่ มี กำ � หนดโทษจำ � คุ ก ตลอดชี วิ ต จำ � นวน ๓๔ ราย และผู้ต้องขังที่มีกำ�หนดโทษประหารชีวิต จำ�นวน ๕๑๓ ราย รวมจำ�นวนผู้ได้รับการถอดตรวน ทั้งสิ้น จำ�นวน ๕๖๓ ราย และขณะนี้ กรมราชทัณฑ์จะขยายแนวนโยบายนี้ไปยังเรือนจำ�และทัณฑสถาน ทุ กแห่ง ทั่วประเทศต่อไป ส่วนผู้ต้อ งขังที่ถูกควบคุมไปนอกเรือนจำ�  ปัจจุบันยังต้องมีการจำ�ตรวนอยู่ และหากอนาคต กรมราชทัณฑ์ได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการจัดหาเครื่องมือมาทดแทนการ จำ�ตรวนได้ ก็จะสามารถยกเลิกการจำ�ตรวนผู้ต้องขังในรูปแบบเดิม ซึ่งที่ผ่านมากรมราชทัณฑ์ได้รับการ สนับสนุนงบประมาณสำ�หรับนวัตกรรมใหม่ๆ ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานราชทัณฑ์ตาม