๒) ในระดับ กรอบกติกาของชาติที่สัมพันธ์กับมาตรการจากการจัดระเบียบโลก ได้เ ข้ามามี
บทบาทที่ส าคัญในการตัดสิ น ใจในทางนโยบายของรัฐ มากขึ้น Sustainable Development Goals
(SDGs) หรือ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป็นความต่อเนื่องของการกาหนดเป้าหมายการพัฒนา โดย
อาศัยกรอบความคิดที่มองการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ให้มีความเชื่อมโยงกัน โดยมี
เป้าหมายคือการพิทักษ์ บูรณะ และส่งเสริมการใช้ประโยชน์ที่ยั่งยืนของระบบนิเวศบนบก จัดการป่าไม้
อย่างยั่งยืน การหยุดยั้งและฟื้นฟูความเสื่อมโทรมของที่ดิน ทรัพยากรชีวภาพ
๓) ในระดั บ นโยบาย กฎหมาย ที่ จ าเป็ น ต้ อ งเอื้ อ อ านวยให้ เ กิ ด กระบวนการมี ส่ ว นร่ ว ม
การตรวจสอบจากภาคประชาชน ข้อนี้เมื่อย้อนกลับไปมองกรอบกติกาในการบริหารประเทศก็ยั งมี
คาถาม โดยเฉพาะร่างรัฐธรรมนูญ ที่จะนาไปสู่การทาประชามติ ในช่วงเดือนสิงหาคม 2559
บ้านแม่ขี้มูกน้อยเป็นหนึ่งในพื้นที่การดาเนินการที่ได้เริ่ม กระบวนการกาหนดทิศทางในการ
พัฒนาและบริหารจัดการที่ร่วมกับกลไกภาคส่วนต่างๆ เกิดการสารวจข้อมูล การจัดทาประชาคม การ
สอบทาน ร่วมกันในหลายๆ ฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ที่เข้ามาเป็นหลักในการกาหนดภาพรวมฐานข้อมูลของ
อาเภอแม่แจ่ม ซึ่งเกิดจากการจาแนกข้อมูลที่สารวจและกาหนดแนวทางในแต่ละเงื่อนไข อาทิ พื้นที่ป่า
ธรรมชาติ พื้นทีใ่ ช้ประโยชน์ของชุมชนแต่ละช่วงปี พื้นที่ขยายเพิ่มเติมแต่ละช่วงปี
๔.๒ ไร่หมุนเวียนกับกำรเปลี่ยนแปลงและกำรปรับตัวของชุมชน
กรณี บ้านห้วยหินลาด กิจกรรมในไร่หมุนเวียนจะเริ่มขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ หลังจากที่ได้เลือก
พื้นที่ชาวบ้านจะทาการถางไร่และตัดต้นไม้ใหญ่ให้เหลือตอไว้สูงประมาณ ๕๐ เซนติเมตร เพื่อให้ต้นไม้
สามารถแตกหน่อขึ้นมาทดแทนได้ภายหลังการเก็บเกี่ยว จากนั้น ชาวบ้านจะตากเศษไม้และวัชพืชให้
แห้งสนิทแล้วจึงทาการเผาไร่ช่วงปลายเดือนมีนาคมถึงต้นเดือนเมษายนก่อนฝนแรกของฤดูจะย่างเข้ามา
๒-๓ วัน ก่อนจะเผาไร่ ชาวบ้านจะช่วยกันทาแนวป้องกันไฟและเลือกทาการเผาไร่ ในช่วงเวลาที่แสงแดด
เริ่มอ่อนตัวลง เศษไม้และวัชพืชลุกไหม้ได้ดีและเปลวไฟไม่รุนแรง การเผาจะเผาจากด้านบนของแปลงลง
สู่ด้านล่างตามทิศทางการไหม้ของไฟและเผาจากด้านข้างทั้งสองเข้าหาใจกลางไร่เพื่อลดความรุนแรงของ
เปลวไฟและเพื่อป้องกันมิให้ไฟลุกลามออกนอกแปลง ซึ่งในการเผาจะใช้เวลาเพียง ๑-๒ ชั่วโมงเท่านั้น
หลังจากเผาไร่เสร็จประมาณ ๑ สัปดาห์ ชาวบ้านจะทาการเก็บเศษไม้ที่เหลือออกจากไร่ จากนั้นจึงเริ่ ม
ปลูกพืชประเภท เผือก มัน ฟักทอง อ้อย ข้าวโพด ฯลฯ ก่อนการปลูกข้าว เพื่อให้มีพืชอาหารไว้บริโภค
ในช่วงเพาะปลูกข้าว
การปลูกข้าวจะเริ่มขึ้นในเดือนพฤษภาคม ก่อนจะปลูกข้าวนั้น ชาวบ้านจะทาพิธีสู่ขวัญข้าวเพื่อ
เป็นสิริมงคลและเพื่อให้ผลผลิตอุดมสมบูรณ์ ในการเพาะปลูก ชาวบ้านจะหยอดเมล็ดพันธุ์ข้าวกับพืชผัก
นานาชนิดในบริเวณเดียวกัน พืชผักแต่ละชนิดจะทยอยกันให้ผลผลิต ทาให้มีพืชผักจากไร่มาบริโภค
ได้ตลอดทั้งปี ส่วนข้าวจะเก็บเกี่ยวช่วงปลายเดือนตุลาคมถึงต้นเดือนพฤศจิกายน ภายหลังการเก็บเกี่ยว
จะนาวัวควายมาเลี้ยงในไร่ปล่อยให้กินเศษฟางข้าวที่เหลือจากการเก็บเกี่ยวและพักพื้นที่ให้ดินและป่าได้
ฟื้นตัวตามธรรมชาติ รอการหมุนเวียนกลับมาอีกครั้งในอีก ๖-๑๐ ปีข้างหน้า
ไร่หมุนเวียนของคนบ้านห้วยหินลาด คือ ความมั่นคงด้านอาหารและการสร้างสมดุลของระบบ
นิเวศน์ วิถีการผลิตของชุมชนห้วยหินลาดเป็นการผลิ ตแบบผสมผสานระหว่างการผลิตเพื่อบริโภคและ
การผลิตเพื่อการสร้างรายได้ จากการศึกษา พบว่า แหล่งรายได้ของครัวเรือนในชุมชนมาจากการขาย
ใบชา ผลิตผลจากป่า ข้าวโพด การขายสัตว์เลี้ยง และการรับจ้าง ส่วนภาวะหนี้สิน ส่วนใหญ่เป็นหนี้สิน
มาบางจากการกู้เงินมาลงทุน ด้านการเกษตรสมัยใหม่ที่ต้องใช้เงินทุนและพึ่งพาปัจจัยการผลิตจากนอก
๖๒