ผลกระทบจากเหตุุ ก ารณ์์ ค วามรุุ น แรงทางการ
เมืืองเพื่่� อ จัั ด ทำเป็็ น แนวปฏิิ บัั ติิ หรืื อมาตรฐานกลาง
ในการพิิจารณาช่่วยเหลืือเยีียวยาผู้้�ได้้รัับผลกระทบ
จากเหตุุการณ์์ความรุุนแรงให้้ครอบคลุุมถึึงประชาชน
ทุุกกลุ่่�ม96
คณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
National Human Rights Commission of Thailand
ต่่อมา กสม. ชุุด 4 ได้้เริ่่�มปฏิิบััติิหน้้าที่่�
เมื่่�อวัันที่่� 31 พฤษภาคม 256497 โดยได้้ดำเนิินการ
ต่่ อ กรณีี ก ารใช้้ เ สรีี ภ าพในการชุุ ม นุุ ม ทางการเมืือง
อย่่างต่่อเนื่่�อง รวมทั้้�งออกรายงานผลการตรวจสอบ
การละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน กรณีีกล่่าวอ้้างว่่าอาสาสมััคร
ทางการแพทย์์ถููกเจ้้าหน้้าที่่�ตำรวจชุุดควบคุุมฝููงชน
จัับกุุมและทำร้้ายร่่างกายในช่่วงการผลัักดัันผู้้�ชุุมนุุม
ออกจากพื้้�นที่่เ� พื่่อ� รัักษาความสงบเรีียบร้้อยในการชุุมนุุม
สาธารณะ และกรณีี เจ้้ า หน้้ า ที่่� ข องรัั ฐ กระทำการ
อัั น อาจกระทบต่่ อ สิิ ท ธิิ แ ละเสรีี ภ าพของประชาชน
เกิินสมควร โดยมีีข้อ้ เสนอแนะต่่อหน่่วยงานที่่�เกี่่ย� วข้้อง
ว่่าต้้องกำชัับเจ้้าหน้้าที่่�ตำรวจที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการชุุมนุุม
ให้้ หลีี ก เลี่่� ย งการใช้้ ก ำลัั ง ในการรัั ก ษาความสงบ
เรีี ย บร้้ อ ยในที่่� ชุุ ม นุุ ม อย่่ า งถึึงที่่� สุุ ด ในสถานการณ์์
ที่่� ไ ม่่ ส ามารถหลีี ก เลี่่� ย งได้้ ต้้ อ งปฏิิ บัั ติิ ต ามหลัั ก การ
สากลอย่่ า งเคร่่ ง ครัั ด อีี ก ทั้้� ง ต้้ อ งเร่่ ง รัั ดด ำเนิิ น การ
สืืบสวนสอบสวนข้้ อ เท็็ จจริิ ง เพื่่� อ ดำเนิิ น การกัั บ
เจ้้ า หน้้ า ที่่� ต ำรวจซึ่่� ง ใช้้ ก ำลัั ง เข้้ า ทำการจัั บ กุุ ม
ในลัั ก ษณะที่่� เ กิิ น กว่่ า ความจำเป็็ น ตลอดจนต้้ อ งมีี
การประชาสััมพัันธ์์ให้้ผู้้�ที่่�ได้้รัับผลกระทบหรืือได้้รัับ
ความเสีียหายยื่่�นคำขอให้้มีีการเยีียวยา98 นอกจากนี้้�
กสม. ได้้ อ อกรายงานผลการตรวจสอบการละเมิิ ด
44
สิิทธิิมนุุษยชน กรณีีการชุุมนุุมทางการเมืืองในระหว่่าง
เดืือนกรกฎาคม - กัันยายน 2564 โดยมีีข้้อเสนอแนะ
ต่่ อ หน่่ ว ยงานของรัั ฐ อาทิิ หลีี ก เลี่่� ย งการประกาศ
สถานการณ์์ ฉุุ ก เฉิิ น ในการควบคุุ ม ดูู แ ลความสงบ
เรีี ย บร้้ อ ยในการชุุ ม นุุ ม เร่่ ง รัั ด การจัั ด ทำกฎหมาย
หรืือระเบีี ย บกลางที่่� ก ำหนดเงื่่� อ นไขและวิิ ธีี ก าร
ในการช่่วยเหลืือเยีียวยาที่่�ครอบคลุุมทุุกกรณีี ดำเนิินการ
ให้้มีีการจััดเวทีีรัับฟัังความคิิดเห็็นจากผู้้�เข้้าร่่วมชุุมนุุม
ทุุ ก ฝ่่ า ยรวมถึึงหน่่ ว ยงานที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ ง เพื่่� อ แสวงหา
ทางออกร่่วมกััน นอกจากนี้้� ให้้ปรัับปรุุงวิิธีีปฏิิบััติิงาน
ของเจ้้าหน้้าที่่�ตำรวจชุุดควบคุุมฝููงชนในการใช้้กำลััง
ให้้ ส อดคล้้ อ งกัั บ แผนการดูู แ ลการชุุ ม นุุ ม สาธารณะ
และแนวปฏิิบััติิด้้านสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งสหประชาชาติิ
ว่่าด้้วยการใช้้อาวุุธที่่�มีีความร้้ายแรงต่่ำในการบัังคัับ
ใช้้กฎหมาย (UN Human Rights Guidance on
Less-Lethal Weapons in Law Enforcement)
งดเว้้ น การใช้้ เ ครื่่� อ งพัั นธน าการในการจัั บ กุุ ม เด็็ ก
และเยาวชนทั้้�งในขณะที่่�จัับกุุมและระหว่่างควบคุุมตััว
โดยห้้ามนำเด็็กไปไว้้ในห้้องคุุมขััง นอกจากนี้้� การจััดการ
ชุุมนุุมต้้องเป็็นไปโดยสงบปราศจากอาวุุธและสิ่่�งเทีียม
อาวุุ ธ โดยต้้ อ งคำนึึงถึึงความปลอดภัั ย ทั้้� ง สิิ ท ธิิ ข อง
บุุคคลอื่่�นและความรัับผิิดชอบต่่อผู้้�เข้้าร่่วมการชุุมนุุม
โดยเฉพาะการสร้้ า งพื้้� นที่่� ปล อดภัั ย ให้้ แ ก่่ เ ด็็ ก และ
เยาวชน ในขณะเดีียวกัันควรมีีช่่อ งทางการสื่่�อ สาร
ระหว่่ า งผู้้�จัั ด การชุุ ม นุุ ม กัั บ เจ้้ า หน้้ า ที่่� ข องรัั ฐ เพื่่� อ ให้้
การชุุมนุุมเป็็นไปตามหลัักการสากล99
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 25/2564 เรื่่�อง สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย
กรณีีกล่่าวอ้้างว่่าผู้้�ได้้รัับผลกระทบจากการชุุมนุุมทางการเมืืองเมื่่�อปีี 2553 ไม่่ได้้รัับความเป็็นธรรมจากการเยีียวยา.
97
ได้้มีีประกาศแต่่งตั้้�งประธานกรรมการ และกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ เมื่่�อวัันที่่� 25 พฤษภาคม 2564.
98
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 184 - 185/2564 เรื่่�อง เสรีีภาพในการชุุมนุุมโดยสงบ
อัันเกี่่ย� วเนื่่อ� งกัับส���ิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิติ และร่่างกาย กรณีีอาสาสมััครทางการแพทย์์อ้า้ งว่่าถููกเจ้้าหน้้าที่่�ตำรวจชุุดควบคุุมฝููงชน
จัับกุุมและทำร้้ายร่่างกายในช่่วงการผลัักดัันผู้้�ชุมุ นุุมออกจากพื้้�นที่่เ� พื่่อ� รัักษาความสงบเรีียบร้้อยในการชุุมนุุมสาธารณะ และกรณีี
กล่่าวอ้้างว่่าเจ้้าหน้้าที่่�ของรััฐกระทำการอัันอาจกระทบต่่อสิิทธิิและเสรีีภาพของประชาชนจนเกิินสมควร.
99
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิ ด สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชน ที่่� 203 - 214/2564 เรื่่� อ ง เสรีี ภ าพในการชุุ ม นุุ ม
อัันเกี่่�ยวเนื่่�องกัับเสรีีภาพในการแสดงความคิิดเห็็น สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม สิิทธิิเด็็ก
สิิทธิิของบุุคคลในทรััพย์์สิิน สิิทธิิความเป็็นอยู่่�ส่่วนตััว และเสรีีภาพในการเดิินทาง กรณีีการชุุมนุุมทางการเมืืองในระหว่่างเดืือน
กรกฎาคม - กัันยายน 2564.
96