สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
รัฐธรรมนูญในอดีต
บัญญัตเิ รือ่ งหน้าทีข่ องประชาชนในการปกป้องสิง่ แวดล้อม
รัฐธรรมนูญในอนาคต
ควรบัญญัติเรื่องหน้าที่ของประชาชนและหน้าที่ของรัฐ
ในการปกป้องสิ่งแวดล้อมให้ชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
หน้ า ที่ ข องรั ฐ ควรเขี ย นไว้ ใ นลั ก ษณะที่ มี ผ ลผู ก พั น ที่ มี
บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตาม
บัญญัติเรื่องหน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม
โดยบัญญัติไว้ในหมวดแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ
บทบาทขององค์กรสิทธิมนุษยชนและศาล
องค์การระหว่างประเทศระดับภูมิภาคด้านสิทธิมนุษยชน เช่น ศาลสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาค หรือคณะ
กรรมการสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคต่าง ๆ นั้น ถือว่ามีอิทธิพลต่อการพัฒนากฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิ
มนุษยชนอยู่มาก พบว่าในหลายกรณีสิทธิมนุษยชนที่ได้รับการรับรองขึ้นใหม่ก็เกิดขึ้นจากแนวทางปฏิบัติของรัฐในระดับ
ภูมภิ าคก่อน แล้วจึงได้รบั การรับรองในระดับระหว่างประเทศตามมา อย่างไรก็ตาม หากจะนำบทบาทของศาลสิทธิมนุษยชน
หรือคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคมาปรับใช้กับศาลหรือคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยจะ
ต้องพิจารณาให้รอบคอบ เพราะอำนาจ บริบท และโครงสร้างในการบริหารจัดการมีความแตกต่างกัน ประเทศไทย
ไม่ได้จัดตั้งศาลสิทธิมนุษยชนขึ้นเป็นการเฉพาะ ดังนั้น การฟ้องร้องคดีที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนจะต้อง
พิจารณาลักษณะของข้อพิพาทว่าตกอยูภ่ ายใต้เขตอำนาจของศาลใด ศาลทีพ่ จิ ารณาคดีเกีย่ วกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน
ในประเทศไทยจึงแตกต่างกันไป ตามแต่การนำเอากฎหมายทีใ่ ห้สทิ ธิในการฟ้องร้องคดีหรือกฎหมายทีก่ ำ หนดเขตอำนาจ
ศาล มาปรับใช้ในแต่ละกรณี ในเมื่อประเทศไทยไม่ได้มีศาลที่ตัดสินคดีหรือข้อพิพาทเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนไว้
เป็นการเฉพาะ ในอนาคตอาจต้องพิจารณาว่าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติควรจะได้รับอำนาจหน้าที่ที่มากกว่า
ในปัจจุบันเกี่ยวกับการวินิจฉัยชี้ขาด/ระงับข้อพิพาทเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในเบื้องต้นได้จะเป็นการดีหรือไม่
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของไทยมีอำ นาจตรวจสอบและเสนอมาตรการการแก้ไขกรณีทมี่ กี ารกระทำ
หรือการละเลยการกระทำอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนได้ ต่อเมื่อมิใช่เป็นเรื่องที่มีการฟ้องร้องเป็นคดีอยู่ในศาลหรือที่
ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งเด็ดขาดแล้ว ในการรับเรื่องร้องเรียนการละเมิดสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม จากตัวอย่าง
ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๕๖ – พ.ศ. ๒๕๕๗ พบว่าการละเมิดสิทธิชุมชนมีจำนวนมากกว่าการละเมิดสิทธิประเภทอื่น รองลงมา
คือ การละเมิดสิทธิในการจัดการ/ใช้ที่ดิน และการละเมิดสิทธิในทรัพย์สินตามลำดับ เรื่องร้องเรียนอื่นนอกจากนี้ ได้แก่
เรื่องละเมิดสิทธิในที่อยู่อาศัย ละเมิดสิทธิเสรีภาพในการประกอบอาชีพ ละเมิดสิทธิในกระบวนการยุติธรรม และละเมิด
สิทธิในข้อมูลข่าวสาร
ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจหน้าที่หลักในการพิจารณาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย หากกฎหมาย
ฉบับใดมีเนื้อหาเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนซึ่งได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ ก็อยู่ภายใต้เขตอำนาจของศาล
รัฐธรรมนูญ คำพิพากษาของศาลรัฐธรรมนูญของไทยมีเพียงสองเรื่องที่มีประเด็นเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม
8
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents