Human Rights Commission
Tā mātou pou tarāwaho Tiriti e whanake haere ana
Hei Whakahaere Tika Tangata ā-Motu, hei TBO hoki e whai ana mātou hei whakarite ko ngā
atikara katoa o Te Tiriti ka whakaūngia ki roto i ngā mahi o ia rā a Te Kāhui. Kei te whakapakari
ngā kōrero i raro nei i te pou tarāwaho Tiriti i whakaaetia e te National Iwi Chairs Forum. Hei
whakarāpopoto ko te tikanga o tēnei ko:
Atikara 1: Te Kāwanatanga me te
Ngātahitanga
Te whakarite kia mahi te Karauna ki te
ngātahitanga tūturu, whakaute tētahi ki
tētahi ki ngā Tāngata Whenua ki ngā taumata
katoa o te whakahaere, kia tautoko i te
whakarite whakatau, kia whakauru hoki i ngā
tikanga, i te mātauranga.
Atikara 2: Te Tino Rangatiratanga
Te whakarite kia tūtohutia, kia whakautetia,
kia haumarutia te mana o ngā Tāngata
Whenua hei momo mana ki te taha o te
kāwanatanga e mahi ana ki te ngātahitanga
tūturu.
Atikara 3: Te Ōritetanga
Te whakarite kia uru ngā whānau ki te pāpori
hei hunga ōrite horekau te toihara, ā, ka
puretumu i ngā rerekētanga; ka hiahiatia e
tēnei te whakahaumaru hohe o ngā pānga
Tāngata Whenua ki ngā mahi katoa o Te
Kāhui, e whakarite ana kia whakakorea te
aronga ehara i te tika, ehara i te matatika, me
te whai i te ōritetanga.
13 | Mahere Rautaki 2021-2025
Atikara 4: Ngā Ritenga
Te whakahaumaru hohe i ngā whakapono,
i ngā uara Māori mā te whakarite i te
whakaurunga, i te āhukahuka, i te whakaute
mō Te Ao Māori (ngā tirohanga ā-ao a te
Māori), tae atu ki ngā tikanga, ngā kawa, ngā
reo, ngā mātauranga Māori hoki ki te katoa o
ngā tohutohu, ngā tātaritanga, ngā kaupapa
here, ngā whakatau hoki.
Ka hiahiatia e ngā takahitanga auau, taumaha
hoki o te Tiriti o Waitangi kia tūtohutia, kia
aronuihia ngā hē me te aro ki ngā hātepe
o te pono, o te manatika, o te noho tahi,
ā, tae atu ki te whakarauora i ngā taonga.
E kī ana mātou kua whakamahia e ētahi
atu whenua ngā hātepe whakawhiti, ā, ki ō
mātou whakaaro ka taea te whakahāngai pai
ki Aotearoa.