รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
แห่งชาติ การจัดตั้งศูนย์ประสานงาน (Focal Point) ด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชนในแต่ละสถาบัน
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และการให้ประธานของแต่ละภูมิภาคของ ICC รายงานต่อที่ประชุมประจำ�ปี
ของ ICC ครั้งที่ 22 ในปี พ.ศ. 2555 เกี่ยวกับความก้าวหน้าของแผนปฏิบัติการแห่งชาติ 4
ภายหลังการประชุมดังกล่าว สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของหลายประเทศได้ให้
ความสำ�คัญกับประเด็นด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน และการจัดทำ�แผนปฏิบัติการแห่งชาติ ในทีนี้
มีตัวอย่างต้นแบบที่น่าศึกษาจาก 3 ประเทศ ดังนี้
1) ราชอาณาจักรเดนมาร์ก
ถื อ เป็ น ประเทศที่ ป ระสบความสำ � เร็ จ ในการรณรงค์ แ ละการปฏิ บั ติ ภ ายในประเทศ
ในประเด็ น ด้ า นธุ ร กิ จ และสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน เดนมาร์ ก จั ด ทำ � แผนปฏิ บั ติ ก ารแห่ ง ชาติ
แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2554 โดยเป็นความร่วมมือกันระหว่างรัฐบาลเดนมาร์ก สถาบัน
สิทธิมนุษยชนเดนมาร์ก (Danish Institute for Human Rights) และองค์กรภาค
ประชาสังคม นำ�โดย International Corporate Accountability Roundtable (ICAR)
ซึ่งนอกจากการนำ�ไปปฏิบัติภายในประเทศจะเกิดเป็นรูปธรรมค่อนข้างมาก ดังเห็นได้จาก
การมีเอกสารการปฏิบัติจำ�นวนมากที่เกี่ยวกับประเด็นด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน
เช่น การประเมินผลกระทบรายภาคธุรกิจ 5 (Sector - Wide Impact Assessment)
คู่มือการประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน 6 (Human Rights Impact Assessment
Toolbox) สิทธิมนุษยชนและการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคมและสุขภาพ 7
(Human Rights and ESHIA) สิทธิมนุษยชนและสัญญาการลงทุนภาครัฐ 8 (Human Rights
4
5
6
7
8
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมของ “ปฏิญญาเอดินเบอระ” ได้ที่ http://www.aomf-ombudsmans-francophonie.org/
fio_bdd/pdf_fr_frchier/Edinburgh_Declaration_en_14169959780.pdf
Sector Wide Impact Assessment (SWIA) เป็นเครื่องมือสำ�หรับการประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง หรือมีแนวโน้ม
ที่จะเกิดขึ้นเป็นรายภาคธุรกิจ ซึ่งพิจารณาจากบริบททางภูมิศาสตร์ โดยเป็นการวิเคราะห์หลายระดับเพื่อทำ�ให้เห็น
“ภาพใหญ่” ของผลกระทบต่อสังคมและสิทธิมนุษยชนของภาคธุรกิจนั้น กระบวนการนี้เป็นการประเมินหลายขั้นตอน
ทั้งการทำ�งานจากเอกสารและการวิจัยภาคสนาม
Human Rights Impact Assessment Toolbox คู่มือและเครื่องมือปฏิบัติในการดำ�เนินการ การทดสอบการทำ�งาน
การตรวจสอบและเฝ้าระวังผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่เกิดจากการดำ�เนินธุรกิจ เครื่องมือนี้จะช่วยให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับ
การประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนมีกรอบในการทำ�งาน โดยจำ�แนกการดำ�เนินการออกเป็น 6 ขั้นตอน ตั้งแต่
การวางแผน ไปจนถึงการรายงานและประเมินผล ซึ่งสามารถนำ�ไปประยุกต์ใช้ได้กับทุกภาคธุรกิจ
Human Rights and ESHIA สถาบันสิทธิมนุษยชนเดนมาร์กพัฒนาคู่มือที่ผสานสิทธิมนุ��ยชน เข้ากับการประเมินผล
กระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และสุขภาพ (ESHIAs) โดยออกแบบสำ�หรับผู้ที่ต้องปฏิบัติตามการประเมินนี้ และ
บริษัทให้คำ�ปรึกษาต่างๆ คู่มือนี้เป็นผลจากการทำ�งานร่วมกันเป็นระยะเวลา 2 ปี ระหว่างผู้ที่ต้องประเมินผลกระทบใน
บริษัทน้ำ�มันและก๊าซธรรมชาติกับนักสิทธิมนุษยชนของสถาบันสิทธิมนุษยชนเดนมาร์ก
Human Rights and State-Investor Contract เป็นคู่มือสำ�หรับผู้ที่ทำ�หน้าที่เจรจาของบริษัท ซึ่งมีข้อมูลที่เป็นรูปธรรม
ในการเคารพสิทธิมนุษยชนในการเจรจาต่อรองและทำ�สัญญากับรัฐ คู่มือนี้มุ่งเน้นไปที่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการเจรจา
ลงทุนกับรัฐ เช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบด้านสิทธิมนุษยชน รวมถึงฝ่ายพัฒนาธุรกิจ ฝ่ายกฎหมาย ฝ่ายความยั่งยืน
17