รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
16
ที่จะทำ�ให้องค์กรภาคเอกชนนำ�แนวทางตามหลักปฏิบัตินี้เข้าไปเป็นแนวทางหรือเงื่อนไขในการ
ประกอบกิจการและกำ�กับกิจการอย่างจริงจัง ทั้งนี้เพราะสำ�หรับภาคเอกชน เงื่อนไขการปฏิบัติ
ที่เพิ่มมากขึ้นหมายถึงต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้น ดังนั้น จึงเริ่มมีข้อเสนอโดยผู้แทนของรัฐบาลอย่างน้อย
84 ประเทศ สนับสนุนให้นำ�แนวทางตามหลักปฏิบัติว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชนมาจัดทำ�
เป็นกฎหมายระหว่างประเทศที่มีผลผูกพัน (legally binding instrument) 2
ต่อมา แนวคิดดังกล่าวนำ�ไปสู่การจัดตั้ง คณะทำ�งานแห่งสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
และบรรษัทข้ามชาติและองค์กรธุรกิจอื่น (UN Working Group on the issue of human rights
and transnational corporations and other business enterprises) ขึ้นในปี พ.ศ. 2554 3
โดยมีเป้าหมายเพือ่ ส่งเสริมการนำ�หลักปฏิบตั วิ า่ ด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชนไปปฏิบตั ใิ ห้เกิดผลสำ�เร็จ
การแสวงหาความร่วมมือกับรัฐบาลของแต่ละประเทศและภาคธุรกิจเพื่อนำ�ไปสู่แนวทางการจัดทำ�
กฎหมายระหว่างประเทศที่มีผลผูกพัน และการจัดทำ�ข้อเสนอแนะเพื่อจัดทำ�แผนปฏิบัติการแห่งชาติ
ว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชน (National Action Plan on Business and Human Rights - NAP)
ในส่วนของบทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ภายหลังการประชุมของคณะกรรมการ
ประสานงานระหว่างประเทศว่าด้วยสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (International Coordinating
Committee of National Institutes for the Promotion and Protection of Human Rights
– ICC) ครั้งที่ 10 ระหว่างวันที่ 8-10 พฤศจิกายน 2553 ณ กรุงเอดินเบอระ สก็อตแลนด์
สหราชอาณาจักร ที่ประชุมได้เห็นชอบในหลักการร่วมกันให้สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
เข้าไปมีส่วนร่วมในการจัดการ (address) ประเด็นปัญหาด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน โดยได้มี
การจัดทำ�ปฏิญญาร่วมกัน เรียกว่า “ปฏิญญาเอดินเบอระ” (Edinburgh Declaration)
สาระสำ�คัญของปฏิญญาฉบับนี้ประกอบด้วย 2 ส่วน ส่วนแรก กล่าวถึงบทบาทของสถาบัน
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติในประเด็นด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน ประกอบด้วย บทบาทด้านการส่งเสริม
การศึกษาและการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจและสิทธิมนุษยชน การติดตามสถานการณ์ การรับข้อร้อง
เรียน และการเจรจาไกล่เกลีย่ การละเมิดสิทธิมนุษยชนทีเ่ กีย่ วข้องกับภาคธุรกิจ ส่วนทีส่ อง กล่าวถึงการ
สนับสนุนให้สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจัดตั้งเครือข่ายความร่วมมือด้านความรับผิดชอบต่อสังคม
ร่วมกับสหประชาชาติ สือ่ มวลชน สถาบันวิชาการ องค์กรธุรกิจ สหภาพแรงงาน และองค์กรระดับชาติ
ระดับภูมิภาค และองค์กรระหว่างประเทศ การส่งเสริมให้มีการจัดประชุมทบทวนในระดับภูมิภาคว่า
ด้วยการจัดทำ�แผนปฏิบตั กิ ารแห่งชาติวา่ ด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชนทีร่ เิ ริม่ โดยสถาบันสิทธิมนุษยชน
2
3
Group of Countries at the 24th Session of the Human Rights Council. (2013). Statement on
General Debatable 3 “Transnational Corporations and Human Rights”. [Online] Available from :
http://business-humanrights.org/sites/default/files/media/documents/statement-unhrc-legallybinding.pdf [Accessed : 20th April 2015].
ตามมติ A/HRC/17/4 ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน http://www.ohchr.org/EN/Issues/
Business/Pages/WGHRandtransnationalcorporationsandotherbusiness.aspx