โครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายหรือมาตรการเพื่อคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ :1111
กรณีการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ | 21
2. การแข่งขันเชิงสังคม (Social Competition) ถูกขับเคลื่อนโดยความต้องการความภาคภูมิใจ
(Self-Esteem) ซึ่ ง มี จุ ด มุ่ ง หมายในการบรรลุ ถึ ง ส ถานะทางสั ง คมในเชิ ง บวกส าหรั บ บุ ค ค ลในกลุ่ ม
(The In-group) เมื่อเปรียบเทียบกับบุคคลนอกกลุ่ม (The Out-Group)
3. การเลื อกปฏิบั ติด้วยความยินยอม (Consensual Discrimination) ถูกขับเคลื่อนโดยความ
ต้องการความชัดเจน สะท้อนถึงความมั่นคง ความชอบธรรมของการจัดลาดับชั้นในกลุ่ม เช่น การปฏิบัติเป็น
พิเศษต่อสมาชิกในกลุ่มที่มีสถานะสูงกว่าสมาชิกอื่น
อนึ่ ง การเลือกปฏิบัติมิได้เกิดขึ้นเฉพาะกรณีผู้ถูกเลือกปฏิบัติได้รับความเสียหายหรือเป็นฝ่าย
ไม่ได้รับผลประโยชน์ เท่านั้น ในทางวิชาการ การเลือกปฏิบัติยังคงเกิดขึ้นแม้ว่าบุคคลผู้ถูกเลือกปฏิบัติได้รับ
ผลประโยชน์ ก็ ต าม มี นั ก วิช าการเสนอให้ พิ จ ารณาในเชิงเปรีย บเที ย บ โดยเน้ น ลั ก ษณะของการปฏิ บั ติ ที่
เสียเปรียบ (disadvantage) กล่าวคือ บุคคลไม่จาต้องได้รับผลเสียหรือผลร้าย (harm) โดยแท้จริง จึงจะถือว่า
ถูกเลือกปฏิบัติ เช่น หากบุคคลตัดสินใจที่จะบริจาคเพื่อช่วยเด็กกาพร้า แต่ตัดสินใจบริจาคให้เด็กผิวสีน้อยกว่า
บนพื้นฐานความคิดการแบ่งแยกสีผิว ดังนี้ ก็ถือว่าเกิดการเลือกปฏิบัติขึ้นแล้ว แม้ว่าเด็กผิวสีนั้นจะได้รับเงิน
บริจาคก็ตาม25
Neil Thompson ได้อธิบายว่า กระบวนทัศน์การเลือกปฏิบัติยังมีความเกี่ยวพันกับกระบวนทัศน์
“อานาจ” (Power) กล่าวคือ ในกระบวนการเลือกปฏิบัติกลุ่มที่มีอานาจอันแข็งแกร่งสามารถที่จะกระทาการ
“เลื อ กปฏิ บั ติ อ ย่ างเป็ น ระบบ” (Systematical Discrimination) ต่ อ กลุ่ ม ที่ มี อ านาจน้ อ ยกว่า โดยอ านาจ
ดังกล่าว ก่อตัวขึ้นมาเพราะ “สภาวะแวดล้อมของปัจเจกบุคคล” หรือ “บุคลิกลักษณะ” (Characteristics)
แบบแผนทางวัฒ นธรรม (Cultural norms) หรือ “ตาแหน่งเชิงโครงสร้าง” (Structural positions) ปัจจัย
เหล่ านี้ สร้างแบบแผน (Patterns) ของการเลือกปฏิบัติที่แฝง (Ingrained) ฝังอยู่ ใน “ข้อปฏิบัติทางสังคม”
(Social Practice) เช่น การมีอคติทางเชื้อชาติ (Racism) อคติทางเพศ (Sexism) และอคติทางอายุ (Ageism)
และอื่ น ๆ ดั ง นั้ น กระบวนทั ศ น์ ก ารเลื อ กปฏิ บั ติ จึ ง นั บ เป็ น ปรากฏการณ์ ท างสั ง คม ทางการเมื อ งและ
ทางจิตวิทยา26
ในแง่ความหมายทั่วไปทางกฎหมาย Black’s Law Dictionary ได้ให้ความหมายของการเลือก
ปฏิบัติไว้ว่า “การปฏิบัติใด ๆ ต่อบุคคลหรือกลุ่มคนโดยไม่เท่า เทียมกันและไร้เหตุผล หรือการปฏิบัติที่ไม่เป็น
ธรรมหรือปฏิเสธที่จะปฏิบัติเนื่องจากเชื้อชาติ อายุ สัญชาติ หรือศาสนา หรือการปฏิบัติที่แตกต่างเนื่ องจาก
ความชอบหรือไม่ชอบที่ปราศจากเหตุผลที่สามารถรับฟังได้”27
25
“From “Private Discrimination: A Prioritarian, Desert-Accommodating Account,” by Kasper LippertRasmussen, 2006, San Diego Law Review, 43, p. 817-856, in รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความ
เสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ. หน้าเดิม.
26
From Anti-Discriminatory Practice, by Neil Thompson, 2006, NY: Palgrave Macmillan site in การเลือก
ปฏิบัติต่อคนพิการ เด็ก ผู้หญิง และผู้สูงอายุ. เล่มเดิม. (น. 13).
27
From Black’s law Dictionary (p. 420), by Henry Campbell Back, 1979, Boston: West Publishing, in
รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ. เล่มเดิม. (น. 3).