๕. จัดเวทีรว่ มกับส�ำนักงาน กสม. เพือ่ ให้ความรูผ้ ลการศึกษาวิจยั เรือ่ ง พันธกรณีดา้ นสิทธิมนุษยชนของประชาคม
อาเซียน ให้แก่เจ้าหน้าที่ส�ำนักงาน กสม. และหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ภายหลังจากการด�ำเนินการตามข้อ ๔ เสร็จสิ้น
แล้วจ�ำนวน ๒ ครั้ง โดยมีผู้เข้าร่วม���รั้งละ ๓๐ คน
แนวคิดในการศึกษา
ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้จะใช้วิธีการสังเคราะห์เนื้อหาจากเอกสารเป็นหลัก เพื่อน�ำมาคัดเลือกและเปรียบเทียบ
รวมทั้งน�ำมาจัดหมวดหมู่เพื่อให้ตรงตามวัตถุประสงค์ที่ส�ำนักงาน กสม. ก�ำหนด ซึ่งเอกสารที่ใช้ประกอบการศึกษาวิจัย
ครั้งนี้ ได้แก่
๑) พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ
๒) ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยเรื่องสิทธิมนุษยชน
๓) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
ตามขอบเขตของงานจ้างที่ปรึกษา (TOR) กสม. มีความประสงค์ให้ที่ปรึกษาศึกษาตราสารต่าง ๆ ในกรอบความ
ร่วมมือของอาเซียน จากรายการที่ส�ำนักเลขาธิการอาเซียนได้รวบรวมไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๕๕ โดยที่ปรึกษาได้
ตรวจสอบกับส�ำนักเลขาธิการอาเซียน ณ กรุงจากาตาร์ ประเทศอินโดนีเซียแล้วพบว่า ปัจจุบันได้มีการปรับปรุงตราสาร
ที่เกี่ยวข้องให้เป็นหมวดหมู่ยิ่งขึ้น โดยมีการจัดกลุ่มสนธิสัญญา ข้อตกลง และปฏิญญา จากทั้งสิ้น ๓๕๙ ฉบับ กลายเป็น
ชุดตราสารของอาเซียน (ASEAN Legal Instruments) จ�ำนวน ๘๑ กลุ่ม โดยมีการแบ่งหมวดหมู่ในด้านที่เกี่ยวข้องตาม
แต่ละประชาคม กล่าวคือ ประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน (ASEAN Political-Security Community: APSC)
จ�ำนวน ๑๔ กลุ่ม ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (ASEAN Economic Community: AEC) จ�ำนวน ๕๙ กลุ่ม และประชาคม
สังคมและวัฒนธรรมอาเซียน (ASEAN Socio-Cultural Community: ASCC) จ�ำนวน ๘ กลุ่ม และที่ปรึกษาได้ท�ำการ
ศึกษาตราสารทั้ง ๒ ส่วนเพื่อให้ครอบคลุมขอบเขตการศึกษาตามที่ได้ก�ำหนดไว้ จากผลการตรวจสอบและวิจัยข้อมูลที่
เกี่ยวข้อง มีข้อสรุปที่ส�ำคัญของแต่ละบทที่ได้วางโครงสร้างไว้ ดังนี้
บทที่ ๒
แนวคิดและกลไกด้านสิทธิมนุษยชนระดับระหว่างประเทศและภูมิภาค
มาตรฐานและกลไกสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ ส� ำ คั ญ มี พั ฒ นาการจากองค์ ก ารสหประชาชาติ ที่ ไ ด้ จั ��� ตั้ ง คณะมนตรี
สิทธิมนุษยชน (Human Rights Council) ซึ่งเป็นองค์กรหลักในการจัดตั้งกลไกเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
รวมถึงกระบวนการทบทวนสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชน (UPR) การพิจารณาข้อร้องเรียน (Communications procedure)
และกระบวนการพิเศษ (Special procedure) เพื่อพิจารณาสถานการณ์สิทธิมนุษยชนรายประเทศ หรือตามประเด็น
สิทธิมนุษยชนเฉพาะเรื่อง นอกจากนั้น ในด้านตราสารสิทธิมนุษยชน นับตั้งแต่มีการประกาศปฏิญญาสากลว่าด้วย
สิทธิมนุษยชนในปี พ.ศ. ๒๔๙๑ องค์การสหประชาชาติก็ได้จัดท�ำอนุสัญญาด้านสิทธิมนุษยชนซึ่งเป็นตราสารที่มีผลผูกพัน
ทางกฎหมายถึง ๙ ฉบับในประเด็นต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงสตรี เด็ก คนพิการและการสูญหายโดยถูกบังคับ เป็นต้น นอกจากนั้น
ในภูมิภาคอื่นของโลกทั้งในยุโรป อเมริกาและอาฟริกา ก็ได้มีการจัดตั้งองค์กรและตราสารด้านสิทธิมนุษยชนเช่นกัน ซึ่ง
จากการเปรียบเทียบท�ำให้เห็นได้ว่าภูมิภาคอาเซียนถือเป็นภูมิภาคล่าสุดที่มีการสร้างกลไกสิทธิมนุษยชนและจัดท�ำ
ตราสารเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนโดยถือเป็นขั้นเริ่มต้น
18
ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ