รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
สือ่ สังคมออนไลน์ให้ระงับการท�ำให้แพร่หลายและน�ำข้อมูล
ดังกล่าวออกจากระบบคอมพิวเตอร์ ส�ำหรับในปี 2565
มี ก ารแสดงความคิ ด เห็ น ผ่ า นสื่ อ ออนไลน์ ที่ อ ยู ่ ใ นข่ า ย
เป็นความผิดของ พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระท�ำความผิดเกีย่ วกับ
คอมพิวเตอร์ฯ200 อาทิ กรณีบรรณาธิการส�ำนักพิมพ์
แห่งหนึง่ ถูกด�ำเนินคดีจากการโพสต์ภาพหนังสือของ สมช.201
และกรณีศาลอาญามีค�ำสั่งระงับการเผยแพร่คลิปเพลง
ตามที่ ดศ. ยื่นค�ำร้องขอเพราะมีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
พระมหากษัตริย202
์ นอกจากนี้ ยังมีกรณีเจ้าหน้าทีร่ ฐั เข้าตรวจสอบ
การแชร์ ข ้ อ ความเกี่ ย วกั บ สถาบั น พระมหากษั ต ริ ย ์
หรือตรวจค้นเพื่อเข้าถึงเครื่องคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์
เคลือ่ นทีข่ องบุคคลเพือ่ หาความเชือ่ มโยงการแชร์ขอ้ ความ
รวมถึงใช้มาตรการที่ไม่ใช่การด�ำเนินคดี โดยติดต่อไปยัง
นักกิจกรรมทางการเมืองเพือ่ ตักเตือน อาทิ เจ้าหน้าทีต่ ำ� รวจ
น�ำตัวเยาวชนอายุ 18 ปี ไปพูดคุยเกีย่ วกับการแชร์ขอ้ ความ
สถาบันพระมหากษัตริย203
์
ส� ำ หรั บ ปี 2565 กสม. ได้ รั บ เรื่ อ งร้ อ งเรี ย น
ที่เกี่ยวเนื่องกับการใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น
หลายกรณี อาทิ 1) กรณีกล่าวอ้างว่า เจ้าหน้าที่ต�ำรวจ
ข่มขูค่ กุ คามบรรณาธิการสือ่ ออนไลน์และนักวิชาการไม่ให้
กล่าวถึงประเด็นประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112
2) กรณีกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าทีข่ องรัฐฝ่ายความมัน่ คงคุกคาม
นักปกป้องสิทธิมนุษยชนโดยการไม่ให้เป็นวิทยากรใน
กิจกรรมเวทีเสวนาสาธารณะ 3) กรณีขอให้ตรวจสอบ
การใช้ ส ปายแวร์ เ พกาซั ส (pegasus spyware)
โดยหน่วยงานรัฐ ในการเข้าถึงข้อมูลของนักวิชาการและ
นั ก กิ จ กรรมทางการเมื อ งเพื่ อ ติ ด ตามและสอดแนม
กิจกรรมในโลกออนไลน์ และ 4) กรณีการควบคุมตัวเด็ก
ทีร่ า้ นแมคโดนัลด์ สาขาอนุสาวรียป์ ระชาธิปไตย เนือ่ งจาก
เจ้ า หน้ า ที่ ต� ำ รวจกล่ า วอ้ า งว่ า มี พ ฤติ ก ารณ์ ที่ เ สี่ ย งต่ อ
การฝ่าฝืนกฎหมายจากการท�ำกิจกรรมในพื้นที่ใกล้เคียง
กับเส้นทางของขบวนเสด็จฯ เป็นต้น
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
เสรีภาพในการแสดงออกเป็นเสรีภาพขัน้ พืน้ ฐาน
ที่ได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญตามมาตรา 34 และ
กติกา ICCPR ข้อ 19 แม้การใช้เสรีภาพดังกล่าวอาจถูก
จ�ำกัดเพื่อการรักษาความมั่นคงของรัฐ การคุ��มครองสิทธิ
หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น การรักษาความสงบเรียบร้อย
หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการป้องกันสุขภาพ
ของประชาชน แต่การจ�ำกัดเสรีภาพต้องไม่กระทบกับ
001-234 V9 CS6.indd 59
59
ที่มา : Twitter @tanawatofficial
สาระส�ำคัญแห่งสิทธิ การบังคับใช้กฎหมายที่ให้อ�ำนาจ
ในการจ�ำกัดเสรีภาพต้องมีความระมัดระวังและให้คำ� นึงถึง
ความจ�ำเป็นและความได้สัดส่วน ส�ำหรับการด�ำเนินคดี
เกี่ ย วกั บ การใช้ เ สรี ภ าพในการแสดงออกกั บ ผู ้ ชุ ม นุ ม
ที่ แ สดงความเห็ น ต่ า งทางการเมื อ ง เจ้ า หน้ า ที่ รั ฐ
ต้ อ งพิ จารณาให้ ร อบคอบและไม่ เ ป็ นการเลื อ กปฏิ บั ติ
เพราะอาจไม่ได้สัดส่วนและไม่สอดคล้องตามเจตนารมณ์
ของรัฐธรรมนูญ รวมถึงต้องติดตามการบังคับใช้ประกาศ
ฉบับใหม่ของ ดศ. ทีอ่ าจส่งผลต่อเสรีภาพการแสดงความคิดเห็น
ผ่ า นช่ อ งทางออนไลน์ นอกจากนี้ เจ้ า หน้ า ที่ รั ฐ ยั ง มี
การติ ด ตามข้ อ มู ล การสื่ อ สารของบุ ค คลและติ ด ตาม
นักกิจกรรมทางการเมือง ซึง่ ส่งผลให้เกิดความกลัว (chilling
effect) ต่ อ การใช้ เ สรี ภ าพในการแสดงออก และ
ไม่สอดคล้องกับกติกา ICCPR และข้อเสนอแนะ UPR
รอบที่ 3 ทีป่ ระเทศไทยได้ตอบรับและให้คำ� มัน่ โดยสมัครใจ204
ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
กสม. เห็นควรมีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลว่าควร
เคารพเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นหรือแสดงออก
ของประชาชนโดยระมั ด ระวั ง การบั ง คั บ ใช้ ก ฎหมาย
ไม่ ใ ห้ เ ป็ น การจ� ำ กั ด เสรี ภ าพที่ ไ ม่ ไ ด้ สั ด ส่ ว นและเกิ น
ความจ�ำเป็น และควรเน้นย�ำ้ ตร. พึงใช้ความระมัดระวัง
ในการด�ำเนินคดีบคุ คลทีใ่ ช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น
วิพากษ์วจิ ารณ์การบริหารราชการแผ่นดินให้สอดคล้องกับ
รัฐธรรมนูญและกติกา ICCPR
2. เสรีภาพของสื่อมวลชน
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
การปฏิ บั ติ ห น้ า ที�� ข องสื่ อ มวลชนขณะที่ มี
การชุมนุม ศูนย์ประสานงานสื่อมวลชนในสถานการณ์
การชุมนุม (ศปสช.) เปิดลงทะเบียนรับปลอกแขนสัญลักษณ์
ส�ำหรับสือ่ มวลชนทีป่ ฏิบตั หิ น้าทีใ่ นสถานการณ์การชุมนุม
3/14/23 8:40 PM