58
ภาค 9 ควรพิจารณาก�ำหนดแนวทางปฏิบตั ใิ นการตรวจเก็บ
DNA ทัง้ ในส่วนของวัตถุประสงค์ในการตรวจเก็บ ขัน้ ตอน
วิธกี ารจัดเก็บ การน�ำข้อมูลไปใช้ การท�ำลายหรือลบข้อมูล
รวมถึงการแจ้งสิทธิของประชาชนในการปฏิเสธให้ตรวจเก็บ
DNA หากไม่ยินยอม โดยค�ำนึงถึงการสื่อสารที่เข้าใจได้
โดยละเอียด190
เป็นไปด้วยความราบรืน่ และได้รบั ความร่วมมือจากประชาชน
มากยิง่ ขึน้ ทัง้ นี้ กสม. ยังมีความกังวลต่อกรณีการตรวจเก็บ
DNA จากเด็กและขอเน้นย�้ำให้หน่วยงานความมั่นคง
ในพื้ น ที่ พึ ง หลี ก เลี่ ย งการด� ำ เนิ น การดั ง กล่ า ว หากมี
ความจ�ำเป็นต้องด�ำเนินการตามขั้นตอนที่ก�ำหนดไว้ตาม
กฎหมายอย่างเคร่งครัด
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
ปัญหาการตรวจเก็บ DNA จากเครือญาติของ
ผู้ต้องหาในคดีความมั่นคงเพื่อติดตามตัวบุคคลเป้าหมาย
แม้ว่า กสม. จะเคยมีข้อเสนอแนะเพื่อเน้นย�ำ้ การส่งเสริม
และคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนของประชาชนไปยังหน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้องหลายกรณี แต่ยังพบเรื่องร้องเรียนในประเด็น
ดังกล่าวเข้ามายัง กสม. และปรากฏเหตุการณ์ขึ้นอยู่เป็น
ระยะสร้างความวิตกกังวลให้แก่ประชาชนในพืน้ ที่ ซึง่ เห็นว่า
หน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้องจ�ำเป็นต้องท�ำความเข้าใจ ผ่านการสือ่ สาร
อย่างมีประสิทธิภาพ ด�ำเนินการต่าง ๆ ภายใต้ความเป็นธรรม
และโปร่งใสเพือ่ ให้ประชาชนเกิดความเชือ่ มัน่ อันจะช่วยให้
การด�ำเนินการต่าง ๆ ของรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล โดยหน่วยงาน
ด้านความมั่นคงควรก�ำชับให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในการ
ด�ำเนินการตรวจเก็บ DNA ปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตาม
กฎหมายและค�ำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน รวมทัง้ พิจารณา
ขนบธรรมเนี ย ม ประเพณี และศาสนาในพื้ น ที่ ซึ่ ง มี
ความอ่อนไหวให้ถถี่ ว้ น ทัง้ นี้ ควรหลีกเลีย่ งการตรวจเก็บ DNA
ในเด็ก แต่หากมีความจ�ำเป็นควรมีมาตรการในการด�ำเนินการ
อย่ า งเหมาะสมตามที่ ก ฎหมายบั ญ ญั ติ อ ย่ า งชั ด แจ้ ง
เคร่งครัดและค�ำนึงถึงผลประโยชน์สงู สุดของเด็กตามทีไ่ ด้
รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ และอนุสัญญา CRC เป็นส�ำคัญ
เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น เสรีภาพของสื่อมวลชน
และเสรีภาพในการรวมกลุ่ม
1. เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
ในปี 2565 มี ก ารด� ำ เนิ น คดี เ กี่ ย วกั บ การใช้
เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นผ่านช่องทางต่าง ๆ
ทั้งในการชุมนุมสาธารณะและในสื่อสังคมออนไลน์ โดยมี
คดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112191 ที่เข้าสู่
การพิจารณาของศาลยุติธรรมจ�ำนวน 87 คดี แบ่งเป็น
คดีสนิ้ สุดแล้ว 15 คดี และอยูร่ ะหว่างการพิจารณาคดี 72
คดี192 ในขณะเดียวกัน ศูนย์ทนายความเพือ่ สิทธิมนุษยชน193
รายงานสถิติผู้ที่ถูกด�ำเนินคดีเฉพาะในปี 2565 จ�ำนวน
61 คดี และบางคดีมีค�ำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือ
ศาลอุทธรณ์แล้วรวม 32 คดี194 เป็นกรณีที่ศาลยุติธรรม
001-234 V9 CS6.indd 58
พิพากษาว่ามีความผิด 27 คดี195 ในส่วนความผิดตาม
มาตรา 116196 พบว่า มีแกนน�ำผู้ชุมนุมถูกด�ำเนินคดี
จากการโพสต์ ข ้ อ ความเชิ ญ ชวนให้ ไ ปร่ ว มการชุ ม นุ ม
เมื่อปี 2564197 และมีเด็กอายุตำ�่ กว่า 15 ปี ถูกด�ำเนินคดี
จากการท�ำกิจกรรมส�ำรวจความคิดเห็นในหัวข้อเกี่ยวกับ
ขบวนเสด็จฯ198
ดศ. ออกประกาศว่าด้วยการระงับการท�ำให้
แพร่หลายของข้อมูลคอมพิวเตอร์ฉบับใหม่199 ซึง่ มีผลบังคับใช้
ในวันที่ 25 ธันวาคม 2565 ท�ำให้เจ้าหน้าทีม่ อี ำ� นาจสัง่ ผูใ้ ห้
บริการอินเทอร์เน็ตรวมถึงสือ่ สังคมออนไลน์ตอ้ งลบข้อมูล
เนือ้ หาทีเ่ ป็นความผิดตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระท�ำความผิด
เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
รวมถึงกรณีที่มีบุคคลทั่วไปร้องเรียนต่อผู้ให้บริการหรือ
3/14/23 8:40 PM