รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
ของการเรียกร้องให้มกี ฎหมายเพือ่ ป้องกันและปราบปราม
การทรมานและการกระท� ำ ให้ บุ ค คลสู ญ หาย และ
เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2565 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่
พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระท�ำ
ให้ บุ ค คลสู ญ หาย พ.ศ. 2565 โดยมี ผ ลบั ง คั บ ใช้ เ มื่ อ
พ้นก�ำหนด 120 วัน136 ซึ่งนับเป็นพัฒนาการที่ส�ำคัญของ
ประเทศไทยในการยกระดับการด�ำเนินการเพื่อป้องกัน
การกระท�ำทรมานและบังคับบุคคลให้สญ
ู หาย อย่างไรก็ตาม
ภาคประชาสั ง คมและองค์ ก รระหว่ า งประเทศด้ า น
สิทธิมนุษยชนได้ออกมาแสดงข้อห่วงกังวลต่อเนื้อหาของ
พ.ร.บ. เช่น การไม่มีบทบัญญัติห้ามการนิรโทษกรรมหรือ
ยกเว้นโทษผูก้ ระท�ำความผิด การรับฟังพยานหลักฐานทีไ่ ด้
จากการทรมาน การก�ำหนดอายุความของคดีการกระท�ำให้
บุคคลสูญหาย รวมถึงความเป็นอิสระและเป็นกลางของ
คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทรมานและ
การกระท� ำ ให้ บุ ค คลสู ญ หาย เป็ น ต้ น137 ทั้ ง นี้ กสม.
จะติ ด ตามผลการบั ง คั บ ใช้ ก ฎหมาย ทั้ ง ในด้ า นของ
การป้องกันและการด�ำเนินคดีกับผู้กระท�ำผิดต่อไป
45
2. การบังคับบุคคลให้สูญหาย
มีรายงานความคืบหน้ากรณีการหายตัวไปของ
นายพอละจี รักจงเจริญ หรือบิลลี่ หลังถูกจับกุมโดย
เจ้ า หน้ า ที่ อุ ท ยานแห่ ง ชาติ แ ก่ ง กระจานเมื่ อ ปี 2557
ซึง่ กรมสอบสวนคดีพเิ ศษ (DSI) สอบสวนเพิม่ เติมเสร็จสิน้
แล้ว138 ต่อมาเมือ่ วันที่ 15 สิงหาคม 2565 อส. มีคำ� สัง่ ฟ้อง
อดีตหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและพวก139
ในส่ ว นของการติ ด ตามกรณี บุ ค คลไทยสู ญ หายใน
ต่ า งประเทศ ผลการด� ำ เนิ น การของรั ฐ บาลโดยคณะ
อนุกรรมการติดตามและตรวจสอบกรณีถกู กระท�ำทรมาน
และถู ก บั ง คั บ ให้ ห ายสาบสู ญ รายงานว่ า ได้ ติ ด ตาม
ตรวจสอบข้อมูลทุกรูปแบบ แต่ยังไม่พบข้อมูลที่เพียงพอ
ในการด�ำเนินคดีและยังไม่ทราบชะตากรรมของผูส้ ญ
ู หาย140
ทัง้ นี้ เมือ่ วันที่ 13 กันยายน 2565 คณะท�ำงานสหประชาชาติ
ว่าด้วยการหายสาบสูญโดยถูกบังคับหรือไม่สมัครใจ (Working
Group on Enforced or Involuntary Disappearance :
WGEID) ได้ เ ยื อ นประเทศไทยอย่ า งไม่ เ ป็ น ทางการ
โดยหน่ ว ยงานที่ เ กี่ ย วข้ อ งได้ ใ ห้ ข ้ อ มู ล ความคื บ หน้ า
ความท้าทายในการด�ำเนินงาน และแลกเปลี่ยนข้อมูล
แนวปฏิบัติที่ดีในการด�ำเนินงานกรณีบุคคลถูกบังคับให้
หายสาบสูญตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ141
ในปี 2565 แม้ ว ่ า ไม่ พ บการร้ อ งเรี ย นกรณี
การบังคับบุคคลให้สูญหายมายัง กสม. แต่มีค�ำร้องที่อยู่
ระหว่างกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีขอให้
ตรวจสอบการบังคับสูญหายผูล้ ภี้ ยั ทางการเมือง142 ซึง่ กสม.
ได้ แ ต่ ง ตั้ ง คณะอนุ ก รรมการเพื่ อ ศึ ก ษาการด�ำ เนิ น การ
ของรั ฐ ต่ อ การแก้ ไขปั ญ หาการบั ง คั บ ให้ สู ญ หายและ
เสียชีวิตของคนไทยที่พ�ำนักอาศัยในประเทศเพื่อนบ้าน
เพื่ อ ขอลี้ ภั ย ทางการเมื อ ง เพื่ อ น� ำ ข้ อ มู ล มาประกอบ
การพิจารณาเรื่องร้องเรียนดังกล่าว
ที่มา : ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
001-234 V9 CS6.indd 45
3/14/23 8:40 PM