47 สิทธิเชิงกลุ่ม (Collective rights) จึงเป็นการยากที่จ ะตี ความได้ ว่าสิ ทธิ ของบุ ค คลในชนกลุ่ มน้ อยจะสา มารถ เรียกร้องให้คุ้มครองการใช้สิทธิในการกาหนดเจตจานงของตนซึ่ งเป็นสิทธิ เชิงกลุ่มได้ เป็นต้น ปั ญ หาส าคั ญ ที่ สั ง คมระหว่ า งประเทศต่ า งยั ง ไม่ ย อมรั บ ให้ “ชุ มชนท้ อ งถิ่ น ” หรื อ “ชุ มชนของ ชนกลุ่มน้อย” สามารถเรียกร้องสิทธิในการกาหนดเจตจานงของตนเองได้อัน เนื่อ งมาจากปัญ หาการเรีย กร้ อ ง สิ ท ธิ ดั ง กล่ า วเพื่ อ การแบ่ ง แยกดิ น แดนออกไป จะเห็ น ได้ จ ากแถลงการณ์ เ วี ยนนาและแถลงการณ์ ว่ าด้วย ความสั มพั น ธ์ ฉั น มิ ต ร (the Declaration on Friendly Relations) ต่ า งก็ ร ะบุ ว่ า “สิ ท ธิ [ในการก าหนด เจตจานงของตนเอง]ไม่ ได้ ถูก ตีค วามว่าเป็น การให้ อานาจหรือ การส่ งเสริ มการดาเนินการใดๆ ที่อาจแบ่งแยก หรือทาให้การบูรณาการอาณาเขต หรือเอกภาพทางการเมืองของรัฐที่เป็นเอกราชและอธิ ปไตยดั งกล่าวที่ ยึ ด ถื อ ในหลักการของสิทธิที่เท่า เทีย มกัน และการกาหนดใจตนเองของกลุ่ มชน (peoples) อ่อนแอลง ไม่ว่าทั้งหมด หรือบางส่วน” อย่างไรก็ดี สิทธิในการกาหนดเจตจานงของตนเองมิไ ด้ มีเ พียงสิทธิ ทางการเมืองที่จ ะอ้างสิทธิ เพื่ อ การ เลือกผู้ปกครองของตนเองเท่านั้ น แต่ยังรวมถึ ง สิท ธิท างวั ฒนธรรม สังคม และเศรษฐกิจ ด้ วย ตามที่ กติ ก า ระหว่ า งประเทศว่ า ด้ ว ยสิ ท ธิพลเมื อ งและสิ ท ธิ ทางการเมื อ ง และกติ ก าระหว่ า งประเทศว่ า ด้ วยสิ ท ธิทาง เศร ษฐกิ จ สั ง คม และวั ฒ น ธร ร ม มา ตร า 1 (1 ) บั ญ ญั ติ ว่ า “ All peoples have the right of selfdetermination. By virtue of that right they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development.” ซึ่ ง หมา ยควา มว่ า All peoples สามารถเป็นผู้ทรงสิ ทธิ ในการกาหนดเจตจานงของตนเองได้ ทั้ง สิท ธิท างการเมือ ง รวมถึงสิทธิทางเศร ษฐกิ จ สังคม และวัฒนธรรมด้วย ซึ่งปัญหานี้ได้มีความพยายามในการตี ความให้ก ลุ่มชาติพัน ธุ์ และ/หรือชนกลุ่มน้ อ ย อาจเรียกร้องสิทธิในการกาหนดเจตจานงของตนทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมได้โ ดยแยกออกมา จากสิทธิทางการเมืองที่ค่ อนข้า งเคร่ งครั ดและเน้น ไปในแนวทางของชนพื้น เมือ งดั้ งเดิ มที่ประสงค์จ ะปกคร อง ตนเองแยกต่างหากจากชนชั้นปกครอง ซึ่งยังมิได้รับการยอมรับ อย่างแพร่หลาย ข. สิทธิเชิงกระบวนการ (Procedural rights) เพื่อการเติมเต็มสิทธิ เชิงเนื้อ หา (1) หลัก Free, Prior and Informed Consent (FPIC) กฎหมายสิ่งแวดล้อ มระหว่ างประเทศเล็ง เห็นว่า “ชุมชน” เป็นกลไกสาคัญ ในการปกป้ อ ง คุ้มครอง อนุรักษ์ สงวน รักษาสิ่งแวดล้อมได้เป็นอย่างดี จึงกาหนด “สิทธิบางประการ” ให้แก่ชุมชนเพื่อทาหน้าที่ในการ คุ้มครองสิ่งแวดล้อ ม ดังนั้น ในแนวโน้มปัจจุบันจึงมีความพยายามขององค์ การระหว่างประเทศหลายองค์ ก าร เช่น องค์การสหประชาชาติ องค์การแรงงานระหว่า งประเทศ ได้หยิบยืมสิท ธิบางประการของชนพื้น เมื อ ง ดั้ ง เดิ มมาปรั บ ใช้ กั บ ชุ มชนทั่ ว ไปในฐานะที่ เ ป็ น “Good Practise for Local Community” เช่ น องค์ ก าร อาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติได้หยิบยืมหลักการยินยอมที่ได้ มีการบอกกล่าวล่วงหน้าการบอกกล่ า ว ล่ ว งหน้ า ให้ ข้ อ มู ล อย่ างเพี ย งพอ และมี อิ ส ระในการตั ดสิ น ใจ (Free, Prior and Informed Consent) ตาม