Whakarāpopototanga matua Ko te kaupapa o tēnei pūrongo matapaki he toro haere i tā Te Ao Māori titiro ki ngā āhuatanga o te papanga i roto i te horopaki o te Uiuinga Wharenoho a Te Kāhui Tika Tangata (HRC) mō te whakarato mōtika ki tētahi whare tōtika. I kīia ko te papanga he papanga whaitake i te pūrongo tuatahi a Te Kāhui Tika Tangata i te tau 2021, kāore anō i toro i ngā tirohanga Ao Māori i taua wā. Ko te hiahia kia noho te pūrongo matapaki mō te titiro a Te Ao Māori ki te papanga hei pūtake mō tētahi huarahi me ngā hoa rangapū mō te papanga inarā i te rāngai wharenoho. Ko te whāinga roa o tēnei matapakitanga, ko te ū ki Te Tiriti o Waitangi (“Te Tiriti”) i te rāngai wharenoho. He kaupapa whakapū te Tino Rangatiratanga ki tēnei matapakitanga, arā ko Ngāi Māori e mahi ana mō Ngāi Māori i roto i ngā take e hāngai ana ki a Ngāi Māori, mā te hautūtanga Māori. Ka tautohua ko te papanga Ao Māori he tikanga whai hua mauroa o te tikanga Māori, tae atu ai ki te mārama o te take, te whai kawenga me te papanga, ko te whai wāhi me te whakatau ngātahi, me ngā pūnaha paremata. Hei āpiti atu, ko te tikanga o te kawa tētahi o ngā uara taketake o te marae, ā, he ariā hei āwhina pea ki te tautuhi i aua āhuatanga o te wharenoho Māori e kore e taea te whiriwhiri. He rerekē te whakahaere i te tikanga Māori me te kawa i waenga i tēnā iwi, i tēnā hapū, ā, ina whakamahia ana, he āhuatanga tautoko pātahi, ka whakaurua ki ngā mātāpono me ngā uara, e hāngai ana hoki ki te horopaki. Hei āwhina i ngā kōrerorero mō te hunga, te wāhi rānei e noho papanga ana, ka whakamahia ētahi tauira ki te tautohu i ngā matapakitanga o te wā mō te papanga a Ngāi Māori ki a Ngāi Māori anō, mō te papanga a te Kāwana ki a Ngāi Māori, mō te papanga a te Kāwana ki ngā 4 Tāngata Tiriti me te papanga a Ngāi Māori ki te Kāwanatanga. Ka tautohua ngā kōwhiringa e urupare ana ki Te Tiriti. Kei roto i ērā ko te tauira i whakawhanakehia mō Te Aka Whai Ora, me ētahi atu marohi mō ngā āhuatanga rerekē o te papanga pātahi me te mana motuhake. Kei te rapua ināianei ngā whakahokinga kōrero hei hāpai i tēnei matapakitanga. Ko te arotahi o tēnei toronga, he whakawhanake i te māramatanga pai ake ki ngā āhuatanga o te papanga o Ngāi Māori ki a Ngāi Māori anō. Ka whakaratoa ētahi tauira o ngā anga mana urungi ā-hanganga me ngā tukanga e pai ake ai pea te papangatanga ki a Ngāi Māori ā-hapori, ā-rohe, ā-motu hoki, hei tautohu i ngā tauira āwhina mō te anamata. E rua ngā tauira nō tāwāhi kua whakaurua ki tēnei matapakitanga. Ko ngā kitenga e whai ana ki te āwhina i te aronga whānui o ngā mahi mō te papangatanga i te rāngai wharenoho ko: • Ko te pūtake o te papangatanga Ao Māori ko ngā tikanga Māori, e haere ngātahi ana me te kaupapa, te kawa, te kaitiakitanga, te whakapapa, te wairuatanga me te mātauranga Māori, ā, ka hāngai ki te horopaki. • Ko te mōhiotanga e haere tahi ana ngā uara o Te Ao Māori me ngā mātāpono e noho nei ngā mahi papanga, ka noho hei kaupapa whakapū i ngā mahi whakatau take mō te wharenoho Māori ā muri ake. • Kei te hiahiatia ētahi tukanga whai take mō te papangatanga i te taiao Kāwana. • Tērā anō ngā mahi e hiahiatia ana mō te tukanga pai mō ngā wāhi e hono ai te Kāwanatanga me te Rangatiratanga, tae atu ki te papangatanga pātahi me ngā hua ki ngā rōpū. • Inā he nui ake te mana motuhake me ngā Te Kāhui Tika Tangata New Zealand Human Rights Commission Housing Inquiry

اختر الفقرة المستهدفة3

الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات