ชิ้นนี้ คือ การขาดแคลนกลไกตรวจสอบและติดตามผล ในบรรดามาตรฐานทั้งหมดที่ศึกษาในรายงานชิ้นนี้ มีเพียงแนวปฏิบัติ
สำหรับบรรษัทข้ามชาติขององค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (OECD) และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม
และสังคมทีย่ งั่ ยืนของบรรษัทเงินทุนระหว่างประเทศ (IFC) เท่านัน้ ทีม่ กี ลไกการตรวจสอบติดตามผล และรับเรือ่ งร้องเรียนว่า
บริษัทผู้รับมาตรฐานได้ปฏิบตั ิตามมาตรฐานจริง หรือไม่ เพียงใด ทั้งนี้ การประกาศว่าตนรับมาตรฐานย่อมมิได้หมายความว่า
บริษัทปฏิบัติตามมาตรฐานนั้น ๆ อย่างครบถ้วนแต่อย่างใด
ปัจจุบันการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนถือเป็นส่วนสำคัญของหลักการ แนวปฏิบัติ และมาตรฐานทุกชุดที่รณรงค์
ส่งเสริมความรับผิดชอบของธุรกิจต่อสังคม (CSR) ตั้งแต่ข้อตกลงโลกแห่งสหประชาชาติ (UN Global Compact) เป็นต้นมา
ตลอดจนมาตรฐานระดับอุตสาหกรรมต่าง ๆ ซึ่งบริษัทไทยให้ความสนใจเข้าร่วมอย่างต่อเนื่อง มาตรฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
กับการคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนในภาคธุรกิจจึงมีความครอบคลุมและเพียงพอแล้ว กสม. จึงไม่จำ เป็นต้องพัฒนามาตรฐานใหม่
ซึง่ ปัญหาและอุปสรรคทีผ่ า่ นมาพบว่า เป็นเรือ่ งของการขาดความรู้ ความเข้าใจของภาคธุรกิจในภาคปฏิบตั ิ โดยเฉพาะ วิธกี าร
และระบบการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่มีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ งานวิจยั ยังระบุวา่ หัวใจของการคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนของภาคธุรกิจอยูท่ กี่ ารตรวจสอบและประเมินสถานะ
ขององค์กรด้านสิทธิมนุษยชน (Human Rights Due Diligence ) ซึง่ จากการศึกษาวิเคราะห์มาตรฐานภายในและนอกประเทศ
จำนวน ๘ มาตรฐาน พบว่า ทุกมาตรฐานยกเว้นข้อตกลงโลกแห่งสหประชาชาติ และหลักการกำกับกิจการทีด่ ขี อง OECD กำหนด
ให้บริษทั ทีร่ บั มาตรฐานต้องจัดทำและดำเนินการตามกระบวนการดังกล่าว โดยหลักการชีแ้ นะว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชนแห่ง
สหประชาชาติ (UN Guiding Principles on Business and Human Rights :UNGP) ได้กำ หนดองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ
ในการจัดทำกระบวนการตรวจสอบด้านสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้านสำหรับภาคธุรกิจ ได้แก่ ๑) การประกาศนโยบายและหลักการ
ของบริษทั ทีว่ า่ ด้วยการเคารพสิทธิมนุษยชน โดยบูรณาการเข้ากับระบบประเมินความเสีย่ งของบริษทั (ข้อ ๑๗) ๒) การประเมินผล
กระทบทีเ่ กิดขึน้ จริงหรือมีแนวโน้มทีอ่ าจเกิดขึน้ จากกิจกรรมของบริษทั (ข้อ ๑๘) ๓) การบูรณาการข้อผูกมัดเชิงนโยบายเข้ากับการ
ประเมิน รวมถึงกลไกควบคุมภายในและภายนอก (ข้อ ๑๙) และ ๔) การติดตามและรายงานผลการดำเนินงาน (ข้อ ๑๙ และ ๒๐)
ข้อเสนอแนะ
(๑) ปัจจุบนั มาตรฐานต่าง ๆ ทีเ่ กีย่ วข้องกับการคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนในภาคธุรกิจมีครอบคลุมและเพียงพอ กสม.
ไม่จำเป็นต้องพัฒนามาตรฐานใหม่
(๒) กสม. ควรจัดทำคู่มือตรวจสอบด้านสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน (Human Rights Due Diligence) จัดการ
อบรม เผยแพร่องค์ความรูด้ งั กล่าวต่อภาคธุรกิจ และติดตามตรวจสอบการดำเนินงานตามคูม่ อื เป็นระยะ และควรมีบทบาทใน
การจัดทำ อบรม และเผยแพร่คู่มือตรวจสอบด้านสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน ในฐานะ “เครื่องมือ” สนับสนุนให้ภาคธุรกิจ
สามารถปฏิบัติตามมาตรฐานต่าง ๆ ที่ตนรับแล้ว อย่างแท้จริงและวัดผลได้ โดยในการออกแบบคู่มือดังกล่าว กสม. สามารถ
บูรณาการเนื้อหาจากมาตรฐานต่าง ๆ ตามระดับที่เหมาะสม เข้ากับองค์ประกอบทั้ง ๔ ส่วนของกระบวนการตรวจสอบตาม
หลักการ UNGP จากนั้น เมื่อเผยแพร่คู่มือแล้ว กสม. ก็สามารถมีบทบาทในการติดตามตรวจสอบบริษัทว่าได้ปฏิบัติตาม
กระบวนการดังกล่าว หรือไม่ อย่างไร นอกจากนี้ กสม. ยังควรร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับภาคธุรกิจในประเทศไทย
ในการเผยแพร่คู่มือ และสร้างแรงจูงใจให้เอกชนนำคู่มือไปปฏิบัติและเชิญ กสม. มาติดตามหรือประเมินการปฏิบัติตามคู่มือ
การนำไปใช้ประโยชน์
ใช้เป็นข้อมูลสนับสนุนในการตรวจสอบเรือ่ งร้องเรียนของคณะอนุกรรมการทีเ่ กีย่ วข้อง และเป็นข้อมูลในการส่งเสริม
ให้ภาคธุรกิจดำเนินธุรกิจโดยเคารพสิทธิมนุษยชน นำไปเผยแพร่ในห้องสมุด/ผ่านทางเว็บไซต์ ัดพิมพ์เป็นหนังสือเผยแพร่
และนำไปต่อยอดการศึกษาวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ Human Rights Due Diligence เพื่อเป็นเครื่องมือให้ภาคธุรกิจเคารพ
สิทธิมนุษยชน
รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
60
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๙
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات