(๓) สนธิสัญญาระหว่างประเทศ หากเป็นตราสารระหว่างประเทศอันมีมิติด้านสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม พบว่า ยังไม่มีตราสาร ฉบับใดทั้งที่มีผลผูกพันและไม่ผูกพันที่กล่าวว่า สิทธิในสิ่งแวดล้อมเป็นสิทธิมนุษยชนโดยเอกเทศ การยอมรับสิทธิในสิง่ แวดล้อมและการบังคับใช้สทิ ธิมนุษยชนกับการคุม้ ครองสิง่ แวดล้อมตามหลักกฎหมายระหว่าง ประเทศในระดับภูมิภาค สามารถแยกพิจารณาเป็น ๓ กรณี ดังนี้ (๑) ภูมิภาคยุโรป ตราสารสิ่งแวดล้อมแทบทุกฉบับจะนำสิทธิเชิงกระบวนการมาปรับใช้แก่การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ส่วนสิทธิ เชิงเนื้อหา ยอมรับว่ามี “สิทธิในการมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี” ตามอนุสัญญา Aarhus การบังคับใช้จึงเน้นแต่เพียง สิทธิมนุษยชนที่มีอยู่และได้รับการรับรองอยู่แล้ว (๒) ภูมิภาคอเมริกา ตราสารของภูมิภาครับรองคำว่า “สิทธิในการมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี (Right to Live in Healthy Environment)” ซึง่ มิใช่สทิ ธิในสิง่ แวดล้อมโดยเอกเทศ หากแต่เป็นการใช้สทิ ธิในชีวติ (Right to Life) และสิทธิในสุขภาพ (Right to Health) ผสมผสานกัน และการยอมรับในสิทธิดงั กล่าวจำกัดอยูเ่ พียงกลุม่ ประเทศในอเมริกาใต้ทเี่ ป็นประเทศกำลังพัฒนาเท่านัน้ (๓) ภูมิภาคแอฟริกา กฎบัตรภูมิภาคยอมรับว่า “สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี” เป็นสิทธิมนุษยชน โดยใช้ควบคู่ไปกับสิทธิในการพัฒนา (Right to Development) และรับรองว่าสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นสิทธิเชิงกลุ่มหรือสิทธิร่วมกันของประชาชน การนำสิทธิมนุษยชนและสิทธิในสิ่งแวดล้อมมาบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศมีหลายรูปแบบ ซึง่ อาจจำแนกได้ ๔ รูปแบบ ดังนี้ (๑) การเขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงเนื้อหา (Substantive Rights) สามารถจำแนกออกได้เป็น ๒ ประเภท คือ สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี (Right to Good Environment) และสิทธิในชีวิตหรือสิทธิที่จะมีชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี (Right to Live in Good Environment) (๒) การเขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงกระบวนการ (Procedural Rights) สามารถจำแนกออกได้เป็น ๓ ประเภท คือ สิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร สิทธิในการมีส่วนร่วมสาธารณะในการตัดสินใจ และสิทธิในการเข้าถึงความยุติธรรมในคดี สิง่ แวดล้อม (๓) การเขียนในรูปแบบของหน้าที่ของประชาชนในการปกป้องสิ่งแวดล้อม (๔) การเขียนในรูปแบบของหน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม ข้อค้นพบและแนวทางในการสนับสนุนสิทธิชมุ ชนและสิทธิในสิง่ แวดล้อมให้เป็นจริงในสังคมไทยภายใต้บริบทสากล และบริบทประเทศในการบัญญัติเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องสิทธิในสิ่งแวดล้อมในรัฐธรรมนูญไทยเปรียบเทียบรัฐธรรมนูญในอดีต กับรัฐธรรมนูญในอนาคต สรุปได้ดังนี้ รัฐธรรมนูญในอดีต รัฐธรรมนูญในอนาคต • ไม่เคยบัญญัตเิ รือ่ งสิทธิเชิงเนือ้ หา ไม่วา่ จะเป็นสิทธิในสิง่ แวดล้อม ที่ดี หรือสิทธิที่จะอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี • รัฐธรรมนูญ ๒๕๔๐ และรัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐ บัญญัติเรื่อง สิ ท ธิ ชุ ม ชน แต่ เ ป็ น สิ ท ธิ ใ นการมี ส ่ ว นร่ ว มกั บ รั ฐ เพื่ อ จั ด การ ทรัพยากรธรมชาติสงิ่ แวดล้อม ซึง่ เป็นสิทธิเชิงกระบวนการ ไม่ใช่ สิทธิเชิงเนื้อหา • รัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐ ได้บัญญัติเรื่องสิทธิของบุคคล แต่เป็นสิทธิ ในการมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนเพื่อจัดการทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นสิทธิเชิงกระบวนการ ไม่ใช่สิทธิเชิงเนื้อหา รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 56 • สิทธิที่มีอยู่แล้วก็ให้มีอยู่ต่อไป เช่น กรณีของสิทธิชุมชน • ควรมีกฎหมายลำดับรองเขียนขยายความว่า สิทธิชุมชนตาม ความหมายในรัฐธรรมนูญว่ามีเงื่อนไขการนำไปใช้อย่างไรบ้าง ตามแนวคิดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสอดคล้องกับการ พัฒนาที่ยั่งยืนแบบไทย • เรือ่ งสิทธิในสิง่ แวดล้อมทีด่ หี รือสิทธิทจี่ ะมีชวี ติ อยูใ่ นสิง่ แวดล้อม ทีด่ ี ถ้าจะให้บญ ั ญัตขิ นึ้ ใหม่กส็ ามารถทำได้ เพียงแต่จะต้องเขียน เชือ่ มโยงให้ดกี บั เรือ่ งสิทธิชมุ ชนทีม่ อี ยูเ่ ดิมในรัฐธรรมนูญ เพราะ สิทธิชุมชนเป็นสิทธิเชิงกลุ่ม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๙

اختر الفقرة المستهدفة3

الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات