อีกแขนงหนึง่ ทัง้ ยังสามารถพัฒนาให้เกิดประโยชน์สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ และการประกอบอาชีพ โดยไม่กระทบกับวิถชี วี ติ
ความเป็นอยู่ของผู้คน หรือไปละเมิดสิทธิในทรัพย์สิน ที่อยู่อาศัย อาชีพ ตลอดจนสิทธิทางวัฒนธรรมอีกด้วย
(๓) ความเร่งด่วนของเรื่อง
เห็นสมควรเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณารายงานดังกล่าว เพื่อให้พิจารณามอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ดำเนินการตามข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้มีผลเป็นรูปธรรมโดยเร็ว
(๔) สาระสำคัญของเรื่อง
(๔.๑) สภาพปัญหา
ด้วยเหตุที่มีการเปลี่ยนแปลงสภาพทางเศรษฐกิจและสังคม รวมทั้งวัฒนธรรมและวิถีการดำรงชีวิตของ
ผูค้ นอย่างต่อเนือ่ งและรวดเร็ว ก่อให้เกิดการพัฒนาเมืองใหม่ทไี่ ม่สอดคล้องกับการอนุรกั ษ์ มีการเปลีย่ นแปลงในทางกายภาพ
ของอาคารสิ่งปลูกสร้าง และความเป็นอยู่ของผู้คนในพื้นที่นั้น ๆ ทำให้มีผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อคุณค่าและเอกลักษณ์
ของย่านเก่าหรือชุมชนดั้งเดิมซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของชาติ โดยจะเห็นได้จาก
รูปแบบของอาคารบ้านเรือนทีม่ กี ารดัดแปลงต่อเติมหรือก่อสร้างขึน้ มาใหม่ในรูปแบบทีด่ ทู นั สมัยแต่ไม่กลมกลืนกับสิง่ ปลูกสร้าง
เดิม การเปลี่ยนแปลงวิถีการดำรงชีวิตและลักษณะเฉพาะของชุมชนดั้งเดิมที่เริ่มจะจางหายไป อาคารสถาปัตยกรรมเก่าแก่
อันทรงคุณค่าซึง่ เป็นเอกลักษณ์ของย่านเก่าทีไ่ ม่ได้รบั การอนุรกั ษ์ ขาดการดูแลอย่างเหมาะสม หรือถูกรือ้ ทิง้ ไปและถูกแทนที่
ด้วยอาคารหรือสิ่งก่อสร้างสมัยใหม่ โดยที่ในปัจจุบันไม่มีกฎหมายเพื่อใช้สำหรับปกป้องดูแลหรืออนุรักษ์พื้นที่ซึ่งเป็นย่านเก่า
ที่เป็นองค์รวม ขณะนี้มีกฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้องอย่างน้อย ๖ ฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลป
วัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. ๒๕๑๘ พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ. ๒๕๒๒ พระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๓ พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
พ.ศ. ๒๕๓๕ และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า พ.ศ. ๒๕๔๖ โดย
กฎหมายแต่ละฉบับก็จะมีเจตนารมณ์ที่แตกต่างกัน ไม่มีกฎหมายฉบับใดใช้บังคับได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด แต่ละฉบับมีข้อ
จำกัดหรือจุดอ่อนในตัวเองที่ต้องอาศัยกฎหมายฉบับอื่นเข้ามาเสริมซึ่งกันและกัน ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องมีการวางแผนเพื่อ
การพัฒนาพืน้ ทีโ่ ดยไม่ยดึ โยงหรือให้ความสำคัญกับการอนุรกั ษ์ยา่ นเก่า และขาดการมีสว่ นร่วมของประชาชนในพืน้ ที่ ราชการ
ส่วนกลางและราชการส่วนท้องถิน่ ทำงานไม่ประสานสอดคล้องกันและขาดการบูรณาการระหว่างกัน รวมทัง้ การเปลีย่ นแปลง
สภาพทางเศรษฐกิจและสังคม ทำให้ทดี่ นิ มีราคาสูงขึน้ มีการเข้ามาของกลุม่ ทุน หรือการพัฒนาพืน้ ทีโ่ ดยเจ้าของอสังหาริมทรัพย์
ทำให้ระบบชุมชนเดิมไม่สามารถดำรงอยู่ได้ มีการรื้อย้ายย่านเก่าที่เป็นอารยธรรมออกไป (Gentrification) แม้ภาคประชา
สังคมและภาควิชาการ มีการร่วมมือกันเพื่อการคุ้มครองและอนุรักษ์ย่านเก่า แต่ไม่มีช่องทางหรืออำนาจในการขับเคลื่อนให้
เป็นรูปธรรม จึงต้องแสวงหาความร่วมมือจากภาครัฐซึง่ ค่อนข้างยากทีจ่ ะประสบความสำเร็จ เนือ่ งจากมีขอ้ จำกัดหลายประการ
เช่น ข้อจำกัดด้านกฎหมายของแต่ละหน่วยงาน ข้อจำกัดด้านงบประมาณ เป็นต้น ในขณะทีป่ ระเทศทีพ่ ฒ
ั นาแล้วจะมีการตรา
กฎหมายเกี่ยวกับการอนุรักษ์ย่านเก่าที่แยกออกมาจากกฎหมายเกี่ยวกับการอนุรักษ์โบราณสถาน โดยให้ความสำคัญหรือ
กระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองท้องถิน่ โดยการมีสว่ นร่วมของประชาชนหรือชุมชนในท้องถิน่ นัน้ ๆ เช่น ประเทศอังกฤษ
มีกฎหมายเกี่ยวกับการอนุรักษ์โบราณสถานและพื้นที่ทางโบราณคดี ส่วนการอนุรักษ์อาคารที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรม
ที่ส่วนใหญ่ยังมีคนอาศัยอยู่หรือใช้ประโยชน์ จะอาศัยกฎหมายผังเมือง โดยมีการขึ้นบัญชีอาคารสำคัญและพื้นที่อนุรักษ์
ซึง่ มีการถ่ายโอนอำนาจให้รฐั บาลท้องถิน่ เป็นผูด้ ำ เนินการ ประเทศสหรัฐอเมริกามีกฎหมายเกีย่ วกับการอนุรกั ษ์โบราณสถาน
เมื่อ ค.ศ. ๑๙๐๖ (๒๔๔๙) แต่จำกัดเฉพาะที่รัฐมีกรรมสิทธิ์ ต่อมาปี ค.ศ. ๑๙๖๖ (๒๕๐๙) มีกฎหมายอนุรักษ์ประวัติศาสตร์
ชาติ ทำให้สามารถประกาศย่านประวัตศิ าสตร์ ซึง่ มีการถ่ายโอนอำนาจให้รฐั บาลท้องถิน่ เป็นผูด้ ำ เนินการ ญีป่ นุ่ มีการบูรณาการ
กฎหมายเกีย่ วกับการอนุรกั ษ์ไว้ในฉบับเดียวกัน เรียกว่ากฎหมายอนุรกั ษ์ทรัพย์สนิ ทางวัฒนธรรม ซึง่ แบ่งเป็นหลายประเภททัง้
ที่จับต้องได้และจับต้องไม่ได้ มีการขึ้นทะเบียนย่านอนุรักษ์โดยรัฐบาลท้องถิ่นด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน เป็นต้น
รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
44
ประจำปงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๙
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات