เรื่อง ย่านเก่ากับการปกป้องคุ้มครองด้านสิทธิมนุษยชน (๑) ความเป็นมา กสม. ได้รบั เรือ่ งร้องเรียนเพือ่ ให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม หลายกรณีเกีย่ วกับย่านเก่าหรือชุมชมดัง้ เดิมอันเป็นพืน้ ทีท่ มี่ คี วามสำคัญทางประวัตศิ าสตร์ ซึง่ มีมรดกทางวัฒนธรรมอันควรค่า แก่การอนุรกั ษ์เพือ่ เป็นความภูมใิ จของชาวไทย รวมทัง้ ยังเป็นแหล่งท่องเทีย่ วสำคัญทีส่ ามารถทำรายได้ให้กบั ประเทศจำนวน มาก เช่น กรณีขอให้ตรวจสอบการประกาศขายที่ดินบริเวณชุมชนเวิ้งนาครเขษมซึ่งอาจจะขายที่ดินให้กับเอกชนเพื่อนำไป พัฒนาเป็นศูนย์การค้า ซึง่ จะมีผลกระทบต่อวัฒนธรรมทีม่ มี าแต่เดิมของชุมชนในย่านนัน้ กรณีผงั เมืองรวมของกรุงเทพมหานคร ที่กำหนดให้พื้นที่ชุมชนประวัติศาสตร์ในพื้นที่เมืองเก่าบริเวณเขตสัมพันธวงศ์ และเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ชาวชุมชนเจริญ ไชย (ซอยเจริญกรุง ๒๓) ถนนเจริญกรุง เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย เป็นเขตพาณิชยกรรม ซึ่งบริเวณดังกล่าวมีอาคารเก่าแก่อายุ กว่าหนึ่งร้อยปี มีวิถีชีวิต วัฒนธรรม และขนบธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดกันมาเป็นระยะเวลานาน กรณีวัดมังกรกมลาวาส (เล่งเน่ยยี่) ถนนเจริญกรุง เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร จะปรับปรุงภูมิทัศน์ในบริเวณวัดด้วยการทุบทำลายพระ เจดียท์ รงไทยและหมูเ่ จดียบ์ ริเวณใกล้เคียงโดยรอบทีม่ อี ายุกว่า ๑๒๐ ปี และศาลเจ้ากวางตุง้ กรณีการพัฒนาเชิงพาณิชย์ดว้ ย การก่อสร้างอาคารสูงในพืน้ ทีบ่ ริเวณโดยรอบอนุสาวรียค์ รูบาศรีวชิ ยั จังหวัดเชียงใหม่ ซึง่ เป็นสถานทีศ่ กั ดิส์ ทิ ธิแ์ ละเป็นทีเ่ คารพ บูชาของประชาชนทั่วไป เป็นต้น นอกจากนี้ ยังปรากฏข่าวทางสื่อสารมวลชนหรือทางสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับปัญหาการ เปลี่ยนแปลง ปรับปรุง หรือพัฒนาพื้นที่ในบริเวณย่านเก่าที่ตั้งอยู่กระจายอยู่ทั่วประเทศ มีการไล่รื้อย้ายย่านเก่าที่มีคุณค่า ทางประวัติศาสตร์หรือเป็นอู่วัฒนธรรมออกไป (Gentrification) มีอาคารเก่าหรือย่านเก่าที่สมควรขึ้นบัญชีหรือขึ้นทะเบียน ตามกฎหมายได้เป็นจำนวนมาก แต่ยงั ไม่มกี ารดำเนินการอย่างเป็นทางการ ทำให้ถกู รือ้ ถอนเป็นรายวันไปเป็นจำนวนไม่นอ้ ย ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คน หรือสิ่งก่อสร้างที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่อยู่ในอาณาบริเวณเหล่านี้เป็นจำนวนไม่น้อย ผลการดำเนินงานปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๙ จากผลงานการเสนอแนะนโยบายและข้อเสนอแนะในการปรับปรุงกฎหมาย มีกรณีตัวอย่างที่ กสม. ได้มีข้อเสนอ แนะนโยบายและข้อเสนอในการปรับปรุงกฎหมาย และกฎ เสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่น่าสนใจ อาทิ (๒) เหตุผลและความจำเป็นที่ต้องเสนอคณะรัฐมนตรี ่ การเปลี่ยนแปลงสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมที่มีผลทำให้ที่ดินมีราคาสูงขึ้น ทำให้มีการเข้ามาของกลุ่มทุน บทที ๓ หรือการพัฒนาพืน้ ทีโ่ ดยเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ ระบบการวางแผนเพือ่ การพัฒนาโดยทีไ่ ม่ยดึ โยงหรือสอดคล้องกับการอนุรกั ษ์ ย่านเก่า เป็นเหตุให้ยา่ นเก่าหรือระบบชุมชนดัง้ เดิมไม่สามารถดำรงอยูไ่ ด้ แม้ภาคประชาสังคมมีความตระหนักในแนวคิดการ คุม้ ครองและอนุรกั ษ์ยา่ นเก่า แต่อาจไม่มชี อ่ งทางหรืออำนาจขับเคลือ่ นให้เป็นรูปธรรม ยิง่ ไปกว่านัน้ ปัจจุบนั กฎหมายทีจ่ ะใช้ กำกับดูแลย่านเก่ามีอยู่อย่างกระจัดกระจาย ไม่เป็นเอกภาพ ไม่มีกฎหมายที่ใช้กำกับดูแลโดยเฉพาะย่านเก่าของประเทศไทย จึงอยูใ่ นภาวะความเสีย่ งต่อทัง้ การขาดการอนุรกั ษ์ และการผลักดันผูค้ นเดิมออกไปจากพืน้ ที่ เติมผูค้ นกลุม่ ใหม่ทมี่ โี อกาสเหนือ กว่าเข้ามาแทนที่ อันเป็นประเด็นทีอ่ าจมีความเชือ่ มโยงไปสูป่ ระเด็นปัญหาสิทธิมนุษยชนในมิตทิ างวัฒนธรรม (Cultural rights) ดังนั้น กสม. จึงเห็นควรพิจารณาปัญหาดังกล่าวเพื่อมีข้อเสนอแนะนโยบายหรือข้อเสนอในการปรับปรุงกฎหมายต่อรัฐสภา หรือคณะรัฐมนตรี เพื่อให้ย่านเก่าอันเป็นแหล่งของมรดกวัฒนธรรมที่สำคัญของชาติ ได้รับการดูแลรักษาทั้งในแง่ของการ อนุรักษ์ และการปกป้องคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในมิติของสิทธิทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวเนื่องกับกติการะหว่างประเทศว่าด้วย สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights) ข้อ ๑๕ ทีก่ ำ หนดให้รฐั ภาคีตอ้ งรับรองสิทธิของทุกคนทีจ่ ะมีสว่ นร่วมทางวัฒนธรรม ปฏิญญาสากลว่าด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม ขององค์กรยูเนสโก ( Universal Declaration on Cultural Diversity) ข้อเสนอแนะว่าด้วยภูมทิ ศั น์ยา่ นประวัตศิ าสตร์ (UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape) และอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่ จับตองไม่ได้ (the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage) และเพื่อเป็นการสืบสาน มรดกวัฒนธรรมของชาติเอาไว้ให้เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ เป็นสมบัติอันล้ำค่าเพื่อความภูมิใจของชาวไทย ตลอดจนเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์สู่สายตาของนานาประเทศ อันอาจนำไปสู่การเป็นมรดกโลกย่านประวัติศาสตร์ รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 43 ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๙

اختر الفقرة المستهدفة3

الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات