รอบอ่าวปัตตานีนี้จะมีพื้น ที่ปุาชายเลนที่กว้างใหญ่และมีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งอนุบาล สัตว์น้ําและปูองกันการกัดเซาะของตลิ่งและชายฝั่งทุกหมู่ บ้านมีลักษณะเป็น ปุาชุมชนและ ธนาคารอาหารของคนปุาชายเลน แต่ปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงไปเนื่องจากมีการจัดการ แบบกรรมสิ ท ธิ์ ส่ ว นบุ ค คลปั จ จุ บั น ที่ ปุ า ชายเลนถู ก ออกเป็ น โฉนดเป็ น ของนายทุ น ไปหมด ชาวบ้านเล่าว่า “นี่คือประเด็นบนบกคือป่าชายเลนในทะเล 10 ปีที่แล้ว นายทุน จับจองพื้นที่ เพื่อลงทุนทามาหากิน แย่งชิงกับชาวบ้านชาวประมง เพราะสิทธิชุมชนมีทั้งบนบกและในน้า สิ่งที่คาดหวังคืออยากให้สิทธิชุมชนศักดิ์สิทธิ์ให้เป็นสิทธิของชุมชนจริง ๆ” สถานการณ์เช่นนี้เองที่นํามาสู่ความขั ดแย้งเนื่องจากชาวบ้านเห็นว่า รัฐละเมิดสิทธิ ชุมชนของเขาในรูปแบบของการใช้กฎหมาย และส่วนหนึ่งกฎหมายยังมีลักษณะการจัดการที่ทํา ให้ เ ปลี่ ย นจากสิ ท ธิ ชุ ม ชนที่ เ ป็ น สาธารณะมาเป็ น สิ ท ธิ ข องปั จ เจกบุ ค คล ทํ า ให้ ก ารใช้ ทรั พ ยากรธรรมชาติเป็ น ไปในลั ก ษณะการไม่ คํ า นึง ถึ ง การแบ่ ง ปั น หรื อความยั่ ง ยืน อั น เป็ น ปรากฏการณ์ที่สะท้อนความไม่เท่าเทียมกันของอํานาจระหว่างอํานาจของเอกชนในลักษณะ ปัจเจกบุคคลและอํานาจของชุมชนที่ต้องการให้พื้นที่อ่าวปัตตานีเป็นพื้นที่สาธารณะที่ทุกคนมี ส่วนร่วมในการเป็นเจ้าของและร่วมกันอนุรักษ์และจัดการใช้ทรัพยากร เนื่องจากชาวบ้านมี ความเห็นว่าการบังคับนํามาซึ่งการขาดสิทธิการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงจากหลายภาคส่วนที่มี ส่วนได้ส่วนเสียไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ ผู้นําศาสนา ผู้นําชุมชน ถือเป็นเงื่อนไขหนึ่งในการทําให้การ ขับเคลื่อนเพื่อสิทธิชุมชนประสบความสําเร็จ ชาวบ้านในพื้นที่แสดงความคิดเห็นว่า “ตัวชี้วัดที่ เห็นชัดคือความสามัคคี ถ้าเราไม่มีทุนไม่ มีอะไรมันก็ทางานลาบาก ทาคนเดียวกับทากันหลาย คนมันจะเห็นผลกว่า เมื่อก่อนชาวบ้านยังไม่จับกลุ่มกัน เมื่อ ก่อนเรือใครน้ามันหมดตอนที่ไปจับ ปลาเขาก็ไม่หันหน้ามาคุยกันต่างคนต่างอยู่จะไม่ค่อยช่วยเหลือกั น แต่สมัยนี้พอเราอยู่กันเป็น กลุ่มมีการอนุรักษ์ทรัพยากรร่วมกันชาวบ้านพึ่งพาอาศัยช่วยเหลือซึ่ง กันและกันมากขึ้น ช่วยกัน ดูแลแลกเปลี่ยนความคิดของกันและกัน” 3. สิทธิชุมชนส่งผลต่อการพัฒนาพื้นที่ ความสําคัญของการมีสิทธิชุมชนหรือชุมชนมีความเข้มแข็งในการจัดการสิทธิในชุมชน ของตนเองในความคิดเห็นของประชาชน คือ หากมีสิทธิชุมชนในอ่าวปัตตานี ประชาชนจะมี สิทธิมีเสียงในการแสดงความคิดเห็นต่อโครงการที่เกี่ยวข้อง มีการอนุรักษ์ทรัพยากรให้เกิดความ 44