ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ๘ จากการจัดประชุมกลุม่ ย่อย (Focus Group) เรือ่ ง “ปรากฏการณ์ตกุ๊ ตาลูกเทพกับการสือ่ สารทีใ่ ห้เกิด ความเกลียดชัง” นั้น ผู้วิจัยพบว่า มีข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องสรุปได้ ดังนี้ • ผู้นิยมตุ๊กตาลูกเทพบางราย ที่เคยอัพสเตตัส ขึ้นรูปโพรไฟล์น้องตุ๊กตาหรือตัวเองคู่กับตุ๊กตา ให้ข้อมูลว่า “เริ่มมี อาการไม่กล้าโพสต์ เพราะอายที่จะถูกเพื่อนในเครือข่ายมองว่า “ไร้สติ” หรือกระทั่ง “บ้า” นอกจากนี้ ยังให้ข้อมูลว่า “มีคนสร้างเพจส�ำหรับการ “ต่อต้าน” ตุ๊กตาลูกเทพขึ้นมาโดยเฉพาะ มีภาพล้อเลียน เสียดสี ด่าทอ แสดงความไม่พอใจต่อฝ่ายนิยมตุ๊กตาลูกเทพ” • ผู้ให้ข้อมูลที่เคยน�ำตุ๊กตาลูกเทพไปในที่สาธารณะด้วย รู้สึกไม่สบายใจ และเกิดความอับอายจากการถูกคนใน สังคมใช้กิริยาอาการหรือค�ำพูดในลักษณะดูหมิ่นเหยียดหยามหรือเกลียดชัง บางรายกล่าวว่ารู้สึกอายและเลิกการน�ำ ตุ๊กตาติดตัวไปในที่สาธารณะ • ผู้ให้ข้อมูลเป็นนักศึกษาระดับปริญญาโทในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งให้ข้อมูลว่า อาจารย์ผู้สอนได้ประกาศว่า “ถ้า นักศึกษาคนไหนน�ำตุ๊กตาลูกเทพมาเรียน จะไม่อนุญาตให้เข้าชั้นเรียน โปรดท�ำตัวให้เหมาะสมกับผู้มีการศึกษา” • ผู้ให้ข้อมูลกลุ่มหนึ่งซึ่งมีงานอดิเรกในสะสมตุ๊กตา ให้ข้อมูลซึ่งสรุปได้ว่า “ถูกเหมารวมว่าตุ๊กตาสะสมเป็นตุ๊กตา ลูกเทพและได้รับการปฏิบัติจากบุคคลต่าง ๆ ในที่สาธารณะในลักษณะของการดูถูก การใช้ถ้อยค�ำดูถูก การปฏิเสธการ บริการ นอกจากนี้ ในการสือ่ สารข้อมูลระหว่างกลุม่ ผูส้ ะสมตุก๊ ตาทีเ่ คยโพสต์อย่างเปิดเผยก็ตอ้ งปรับเปลีย่ นลดการโพสต์ ในหน้าสาธารณะลงเหลือเพียงในกลุ่มปิด เพราะเกิดการดูถูกจากบุคคลอื่นในสังคมออนไลน์” • เนื้อหาค�ำพูด ถ้อยค�ำ หรือการสื่อสารเกี่ยวกับตุ๊กตาลูกเทพที่ก่อให้เกิดวามเกลียดชัง มีหลากหลาย เช่น “การอุ้มตุ๊กตาลูกเทพเป็นสิ่งดี เพราะท�ำให้แยกได้ระหว่างคนดีกับคนบ้า” “พวกชอบตุ๊กตาลูกเทพเป็นคนไร้สติ งมงาย เบาปัญญา ไร้การศึกษา” นอกจากในระดับการสื่อสารของบุคคลทั่วไปแล้ว ผู้ให้ข้อมูลยังกล่าวว่า ได้รับการปฏิเสธบริการบางอย่าง เช่น ร้านอาหาร สถานที่พักบางแห่ง ประกาศนโยบายไม่ให้บริการกับลูกค้าที่น�ำตุ๊กตาลูกเทพเข้ามา ในประกาศเหล่านั้น บางประกาศมีถ้อยค�ำแสดงความเกลียดชังหรือดูถูก เช่น เรียกว่า “ตุ๊กตาผี” หรือใช้ค�ำในท�ำนองประชดประชัน เช่น “ไม่สนับสนุนความงมงายไร้สติ” “ไม่สนับสนุนตัวอย่างไม่ดีแก่เยาวชน” เป็นต้น • ผู้ให้ข้อมูลเห็นว่า “การสื่อสารที่แสดงความดูหมิ่น เกลียดชัง ผู้ชอบตุ๊กตาลูกเทพ เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน และเป็นการเลือกปฏิบัติต่อคนที่มีความชื่นชอบ รสนิยม ความเชื่อ ที่แตกต่างกัน” “การสื่อสารแสดงความเกลียดชัง เป็นการตีตราถึงความงมงาย และแบ่งแยกคนในสังคมตามความเชื่อที่แตกต่างกัน” ผู้ให้ข้อมูลบางรายกล่าวว่า “ถึงแม้ ความชื่นชอบตุ๊กตาลูกเทพ ไม่ถูกต้องตามหลักศาสนาพุทธ หรืออาจไม่อยู่ในศาสนาใด แต่ก็เป็นสิทธิในความเชื่ออย่าง หนึ่ง” ๙ ประเด็นปัญหาอื่น ๆ • ผูใ้ ห้ขอ้ มูลกล่าวว่า “การทีธ่ นาคารแห่งหนึง่ ให้อตั ราดอกเบีย้ เงินฝากส�ำหรับบัญชีทเี่ ปิดทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ สูงกว่าบัญชีที่เปิดตามระบบปกติ ผู้ให้ข้อมูลเห็นว่าเป็นการเลือกปฏิบัติส�ำหรับบุคคลที่ไม่ใช้อินเทอร์เน็ตแบงค์กิ้ง” 78