ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ การเลือกปฏิบัติที่กฎหมายไทยยังไม่ครอบคลุมถึง ผลการวิจัยข้างต้นชี้ให้เห็นว่า กรณีที่มีการกล่าวอ้างและมีการพิจารณาว่าเป็น “การเลือกปฏิบัติ” นั้น หลาย กรณีไม่จัดเป็นการเลือกปฏิบัติตามกฎหมายสิทธิมนุษยชน ซึ่งจะต้องพิจารณาในบริบทกฎหมายอื่นต่อไป อย่างไรก็ตาม ส�ำหรับประเด็นที่ว่า การปฏิบัติแตกต่างกันอันจัดอยู่ในขอบเขตของ “การเลือกปฏิบัติ” ตามกฎหมายสิทธิมนุษยชน นั้น กฎหมายไทยปัจจุบันมีขอบเขตครอบคลุมกรณีเหล่านั้นเพียงใด ผลการวิจัยสรุปจ�ำแนกได้ ดังนี้ (๑) ผลการวิเคราะห์ “เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ” การเลือกปฏิบัติในขอบเขตของการวิจัยนี้เป็นการพิจารณาในกรอบกฎหมายสิทธิมนุษยชน ดังนั้น องค์ประกอบส�ำคัญที่ท�ำให้การปฏิบัติอันแตกต่าง (Distinction หรือ Differentiation) ถือเป็นการเลือกปฏิบัติ (Discrimination) คือ การปฏิบตั อิ นั แตกต่างนัน้ ต้องสืบเนือ่ งหรือเกีย่ วข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบตั ิ (Discrimination Grounds) ซึ่งเหตุดังกล่าวมีการระบุไว้ในกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศ จากการศึกษาวิเคราะห์ กฎหมายดังกล่าวเปรียบเทียบกับกฎหมายไทย อาจจ�ำแนกสรุปได้ ๔ กรณี ดังนี้ • กรณีที่หนึ่ง เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติที่รัฐธรรมนูญของไทยก�ำหนดในลักษณะที่กว้างกว่าหรือเพิ่มเติม จากทีก่ ฎหมายระหว่างประเทศระบุไว้ • กรณีที่สอง เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติที่รัฐธรรมนูญของไทยมีการใช้ถ้อยค�ำในลักษณะที่แคบกว่า กฎหมายระหว่างประเทศ • กรณีที่สาม เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติบางกรณีกฎหมายต่างประเทศได้ขยายความจากเหตุดั้งเดิม ที่ระบุไว้ โดยมีการแจกแจงรายละเอียดเพื่อความครอบคลุมและชัดเจน • กรณีที่สี่ เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติบางเหตุมิได้ระบุไว้โดยชัดแจ้งตามกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่าง ประเทศ แต่กฎหมายต่างประเทศบางประเทศก�ำหนดครอบคลุมขึน้ มา เพือ่ เป็นการคุม้ ครองการเลือก ปฏิบัติในปัจจุบันที่มีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปตามสภาวะทางสังคม (๒) ขอบเขตและการครอบคลุมของกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับความเสมอภาคและการห้ามเลือกปฏิบัติ ปั จ จุ บั น ไทยไม่ มี ก ฎหมายเฉพาะอั น มี ลั ก ษณะเป็ น กฎหมายกลางเกี่ ย วกั บ การห้ า มเลื อ กปฏิ บั ติ ที่ ครอบคลุมเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติต่าง ๆ และมิติของการเลือกปฏิบัติต่าง ๆ โดยกฎหมายไทยที่เป็นอยู่ มีลักษณะเป็น กฎหมายเฉพาะที่มีขอบเขตจ�ำกัดในเชิงเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ และ/หรือ มิติของการเลือกปฏิบัติ เช่น ครอบคลุม เฉพาะบางเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ เช่น เหตุแห่งเพศ เหตุแห่งอายุ หรือครอบคลุมเฉพาะบางมิติของการเลือกปฏิบัติ เช่น มิติด้านแรงงาน มิติด้านการศึกษา เป็นต้น แต่ยังไม่ครอบคลุมกรณีต่าง ๆ ที่มีลักษณะเป็นการเลือกปฏิบัติภายใต้ กรอบกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศและการเลือกปฏิบัติที่กฎหมายต่างประเทศให้การคุ้มครอง โดยเฉพาะ อย่างยิ่ง การเลือกปฏิบัติในมิติและเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติอื่น ๆ นอกขอบเขตของกฎหมายเฉพาะดังกล่าว เช่น • การเลือกปฏิบัติในภาคเอกชน เช่น การกระท�ำในความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้าง ลูกจ้าง หรือการเลือก ปฏิบัติในบริบทอื่น เช่น การปฏิเสธการให้บริการหรือการจ�ำหน่ายสินค้า การจ�ำกัดสิทธิในการเข้าถึงบริการหรือสถานที่ ของภาคเอกชนต่าง ๆ หากเกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติแล้วก็จัดอยู่ในขอบเขตของการเลือกปฏิบัติได้ จาก การศึกษากฎหมายไทยที่มีอยู่ในปัจจุบัน พบว่ามีปัญหากรณีการเลือกปฏิบัติในภาคเอกชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การซื้อ 12