56
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี ๒๕๕๕
๓)
การประเมินสถานการณ์สิทธิในกระบวนการยุติธรรม
การดำเนินกระบวนการยุติธรรมเป็นมาตรการของรัฐที่มีผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและ
ร่างกาย เสรีภาพในการเดินทาง และสิทธิในทรัพย์สินของบุคคลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น รัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ จึงให้ความคุ้มครองสิทธิของบุคคลในเรื่องนี้โดยการรับรองและให้
ความคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของบุคคลในด้านต่างๆ และกำหนดให้รัฐจะต้องดำเนินนโยบาย
พื้นฐานด้านกระบวนการยุติธรรม ใน ๓ ประเด็นหลัก ได้แก่ การดูแลการปฏิบัติและการบังคับใช้กฎหมาย
ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ การคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคล และการจัดให้มีกฎหมายเพื่อจัดตั้งองค์กร
ปฏิรูปด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ทั้งนี้ เพื่อให้เป็นหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิของบุคคล
มิให้ได้รับผลกระทบจากการดำเนินกระบวนการยุติธรรมของรัฐเกินกว่ากรณีที่จำเป็น
เมื่อวันที่ ๒๓ สิงหาคม ๒๕๕๔ รัฐบาลได้แถลงต่อรัฐสภาว่าจะดำเนินนโยบายด้านกระบวนการ
ยุติธรรมอย่างครอบคลุม ทั้งประเด็นด้านกฎหมาย มาตรการและการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่
ของรัฐ ตลอดจนการดำเนินการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมในเชิงรุก โดยกระบวนการมีส่วนร่วม
ของประชาชน แถลงการณ์ดังกล่าวแสดงออกถึงความมุ่งมั่นและความพยายามของรัฐบาลที่จะปรับปรุง
และแก้ไขมาตรการของรัฐ รวมถึงการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่รัฐในการอำนวยความยุติธรรมแก่ประชาชน
ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักการของสิทธิมนุษยชน
ในปี ๒๕๕๕ จะเห็นได้ว่า การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรมมีสถานการณ์ที่เป็น
ความก้าวหน้า คือ การออกกฎหมายจัดตั้งองค์กรการปฏิรูปกฎหมาย (คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย) เพื่อ
เป็ น กลไกหลั ก ในการท ำ หน้ า ที่ ป รั บ ปรุ ง และพั ฒ นากฎหมายของประเทศ ซึ่ ง รวมถึ ง กฎหมายที่ ใช้ ใ น
กระบวนการยุติธรรม ด้วยการออกกฎหมายโดยรัฐสภาในปี ๒๕๕๕ ทั้งหมด ๑๘ ฉบับ ซึ่งเกี่ยวข้องกับ
การคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของบุคคล ๔ ฉบับ คือ พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญ
ศาลยุติธรรม (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๕ (กำหนดตำแหน่งรองอธิบดีผู้พิพากษาภาคและอำนาจหน้าที่ของ
อธิบดีผพู้ พิ ากษาภาคและรองอธิบดีผพู้ พิ ากษาภาค) พระราชบัญญัตจิ ดั ตัง้ ศาลปกครองนครสวรรค์ พ.ศ. ๒๕๕๕
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองเพชรบุรี พ.ศ. ๒๕๕๕ และพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองภูเก็ต
พ.ศ. ๒๕๕๕ ถือได้ว่าเป็นกฎหมายที่มีลักษณะเป็นการกระจายโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
ของประชาชนในพื้นที่จังหวัดต่างๆ นอกจากนี้ ความก้าวหน้าเกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิในกระบวนการ
ยุติธรรมอีกประการหนึ่ง คือ การที่รัฐบาลให้ความสำคัญต่อข้อเสนอเกี่ยวกับการยกเลิกพันธนาการผู้ต้องขัง
ด้วยตรวน ซึ่งองค์กรภายในประเทศและองค์กรระหว่างประเทศได้มีข้อเสนอตั้งแต่ ปี ๒๕๕๕ ซึ่งรัฐบาล
ได้พิจารณาอย่างจริงจัง จนกระทั่งนำมาสู่มาตรการปลดตรวนผู้ต้องขังครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๕ พฤษภาคม
๒๕๕๖ รวมไปถึงความก้าวหน้าเกีย่ วกับการออกมาตรการ เพือ่ รองรับข้อกำหนดกรุงเทพ (Bangkok Rules)
ซึ่ ง เป็ น มาตรฐานในการปฏิ บั ติ ต ่ อ ผู ้ ต ้ อ งขั ง ที่ เ ป็ น หญิ ง ก็ เ ป็ น เครื่ อ งชี้ ใ ห้ เ ห็ น ถึ ง สถานการณ์ ข องการให้
ความคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมได้ว่า รัฐบาลได้ตระหนักและนำหลักการสิทธิมนุษยชนในเรื่อง
กระบวนการยุติธรรมมาใช้อย่างจริงจัง
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات