59
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๕
๒.๓ สิทธิชุมชนและการมีส่วนร่วมในการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๑)
เกณฑ์การประเมินสถานการณ์สิทธิชุมชนและการมีส่วนร่วมในการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
(๑) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ หมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพ
ของชนชาวไทย ส่วนที่ ๑๒ สิทธิชุมชน และหมวด ๕ แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ส่วนที่ ๘ แนวนโยบายด้าน
ที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม
(๒) กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR)
ที่มีเนื้อหาเรื่อง กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในนโยบายสาธารณะ ที่จะส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต
และความเป็นอยู่
(๓) กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR)
ที่มีเนื้อหาว่าด้วยสิทธิในวัฒนธรรม วิถีชีวิต สิทธิด้านสุขภาพ การท�ำงาน และความมั่นคงในชีวิต
๒)
สถานการณ์สิทธิชุมชนและการมีส่วนร่วมในการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
(๑) สถานการณ์การจัดการน�้ำ
สถานการณ์การจัดการแหล่งน�้ำเป็นสถานการณ์ที่ต่อเนื่องจากเหตุการณ์น�้ำท่วมใหญ่หรือ
มหาอุทกภัย ในปี ๒๕๕๔ ซึ่งมีผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลางเกือบเต็มพื้นที่ ซึ่งมี
ผลกระทบทั้งต่อชุมชนและภาคธุรกิจ และในต้นปี ๒๕๕๕ เป็นช่วงของการฟื้นฟูพื้นที่น้ำท่วม มีการรื้อฟื้น
โครงการต่างๆ ขึ้นมา เช่น โครงการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น โครงการสร้างเขื่อนแม่วงก์ ทั้งที่ชุมชนและ
นักวิชาการจ�ำนวนมากคัดค้านโครงการดังกล่าว เนื่องจากจะเกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อมมากกว่าประโยชน์ที่จะได้รับจากเขื่อน
กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนเรื่องการบริหารจัดการน�้ ำ และเห็นว่า การด�ำเนินการดังกล่าว
อาจมีผลกระทบต่อชุมชน และอาจละเมิดสิทธิชุมชน ตามมาตรา ๖๖ และมาตรา ๖๗ รัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ และได้มีการตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
มาชี้แจงข้อเท็จจริง และมีการจัดเวทีเสวนาโดยเชิญนักวิชาการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง องค์กรเอกชน รวมถึง
เชิญคณะกรรมการบริหารจั���การน้ำและอุทกภัยเข้าร่วมประชุมหารือด้วย นอกจากนี้ ยังได้ลงพื้นที่
ตรวจสอบข้อเท็จจริงและส�ำรวจพื้นที่ในการสร้างเขื่อนแม่วงก์ และเขื่อนแก่งเสือเต้น และประชุมหารือ