ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ๓) การจ�ำกัดสิทธิของประชาชนเพื่อคุ้มครองสิ่งแวดล้อม – บัญญัติไว้ในมาตรา ๔๘ ในหมวดสิทธิ และเสรีภาพของชนชาวไทย โดยก�ำหนดให้รฐั สามารถตรากฎหมายขึน้ มาจ�ำกัดสิทธิในการประกอบอาชีพของบุคคลได้ ภายใต้เหตุผลของการรักษาทรัพยากรธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อม • รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๓๘ ๑) หน้าที่ของประชาชนในการปกป้องสิ่งแวดล้อม – บัญญัติไว้ในมาตรา ๕๗ ทวิ ในหมวดหน้าที่ ของชนชาวไทย โดยก�ำหนดให้บุคคลมีหน้าที่รักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตามที่กฎหมายบัญญัติ ๒) หน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม – บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๘ หมวดแนวนโยบายแห่งรัฐ ซึ่งก�ำหนดให้รัฐพึงบ�ำรุงรักษาสิ่งแวดล้อม ความสมดุลของทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งทดแทน และพึงป้องกันและ ขจัดมลพิษและวางแผนการใช้ดินและน�้ำให้เหมาะสม ๓) การจ�ำกัดสิทธิของประชาชนเพื่อคุ้มครองสิ่งแวดล้อม – บัญญัติไว้ในมาตรา ๔๘ เบญจ ใน หมวดสิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย โดยก�ำหนดให้รัฐสามารถตรากฎหมายขึ้นมาจ�ำกัดสิทธิในการประกอบอาชีพ ของบุคคลได้ ภายใต้เหตุผลของการรักษาทรัพยากรธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อม ๕.๑.๒ การน� ำ ประเด็ น สิ่ ง แวดล้ อ มมาบั ญ ญั ติ ไ ว้ ใ นรั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ เป็นรัฐธรรมนูญที่ร่างขึ้นโดยสมาชิสภา ร่างรัฐธรรมนูญซึง่ มาจากการเลือกตัง้ ทางอ้อมของประชาชน โดยรัฐธรรมนูญฉบับนีไ้ ด้นำ� เอาหลักการเกีย่ วกับสิง่ แวดล้อม มาบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญใน ๖ ประเด็น ดังนี้ ๑) สิทธิในข้อมูลข่าวสารด้านสิ่งแวดล้อม – ได้มีการบัญญัติถึงสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูล ข่าวสารเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่อยู่ในความครอบครองของราชการไว้ โดยอาจจ�ำแนกออกเป็นบทบัญญัติที่มีลักษณะ เป็นการทั่วไปและบทบัญญัติที่มีลักษณะเฉพาะ ดังนี้ F บทบัญญัติที่มีลักษณะเป็นการทั่วไป - ได้มีการบัญญัติไว้ในมาตรา ๕๘ ถึงสิทธิของบุคคลในการ รับทราบข้อมูลหรือข่าวสารสาธารณะในครอบครองของหน่วยงานราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายก�ำหนด ซึ่งข้อมูลข่าวสารที่ ประชาชนอาจเข้าถึงได้นี้ย่อมหมายความถึงข้อมูลข่าวสารด้านสิ่งแวดล้อมด้วย F บทบัญญัตทิ มี่ ลี กั ษณะเฉพาะ - ได้มกี ารบัญญัต���ิ ว้ในมาตรา ๕๙ ให้ประชาชนมีสทิ ธิทจี่ ะได้รบั ข้อมูล ค�ำชีแ้ จง และเหตุผลจากหน่วยงานราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิน่ ก่อนการอนุญาตหรือการด�ำเนินโครงการหรือกิจกรรมใดทีอ่ าจส่งผลกระทบต่อคุณภาพสิง่ แวดล้อม ๒) สิทธิในการมีส่วนร่วมในกระบวนการด้านสิ่งแวดล้อม – ได้มีการบัญญัติถึงสิทธิของประชาชน ในการเข้าไปมีส่วนร่วมต่อกระบวนการด้านสิ่งแวดล้อม ดังนี้ F มาตรา ๔๖ ได้ก�ำหนดให้บุคคลซึ่งรวมตัวกันเป็นชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมมีสิทธิที่จะเข้าไปมีส่วน ร่วมในการบ�ำรุงรักษาและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน 114