รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจำ�ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562
เครือข่ายองค์กรทัง้ ในประเทศและระหว่างประเทศว่า
หน้าที่และอ�ำนาจดังกล่าวไม่สอดคล้องกับหน้าที่และ
หลักความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่ของสถาบัน
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการปารีส อีกทั้งรัฐ
มีกลไกและทรัพยากรที่จะด�ำเนินการในเรื่องดังกล่าว
ได้อยูแ่ ล้ว ดังนัน้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
จึงได้กำ� หนดแนวทางการพิจารณารายงานสถานการณ์
เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่ต้องจัดท�ำค�ำชี้แจง เพื่อให้
สามารถด�ำเนินภารกิจตามหน้าทีแ่ ละอ�ำนาจทีก่ ำ� หนด
ไว้ข้างต้นอย่างมีประสิทธิภาพและสร้างความเชื่อมั่น
ในความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่
2) การทีค่ ณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ถูกลดสถานะจากเอ เป็นบี มีที่มาจากปัจจัยที่อยู่
นอกเหนือจากการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
มีความเข้าใจว่า การทีค่ ณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่ ง ชาติ ถู ก ลดสถานะจากเอ (หมายถึ ง สถาบั น
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่สอดคล้องกับหลักการปารีส)
เป็ น บี (หมายถึ ง สถาบั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ
ที่สอดคล้องกับหลักการปารีสเพียงบางส่วน) มีสาเหตุ
จากผลการปฏิบตั หิ น้าที่ หรือปัจจัยอืน่ ทีค่ ณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติสามารถแก้ไขได้ แต่ไม่ได้ดำ� เนิน
การแก้ไข ทั้งที่การถูกลดสถานะเมื่อคราวการเข้ารับ
การทบทวนสถานะ (re-accreditation) เมื่อเดือน
พฤศจิกายน 2558 โดยคณะอนุกรรมการประเมิน
สถานะ (SCA) ในเครื อ ข่ า ยพั น ธมิ ต รสถาบั น
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติระดับโลก (GANHRI) มีสาเหตุ
มาจากปั จ จั ย ด้ า นกฎหมาย โดย SCA เห็ น ว่ า
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติยังไม่ได้แก้ไข
อย่างเพียงพอและเป็นรูปธรรมในเรือ่ งการสรรหาและ
แต่งตั้งกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (selection
and appointment) ความคุ้มกันและความเป็น
อิสระในการปฏิบัติหน้าที่ (functional immunity
and independence) และการตอบสนองต่อประเด็น
ด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนอย่ า งทั น ท่ ว งที ซึ่ ง การสรรหา
และแต่งตั้งกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ รวมทั้ง
ความคุม้ กันและความเป็นอิสระในการปฏิบตั หิ น้าที่ นัน้
24
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
เป็ น เรื่ อ งที่ ต ้ อ งบั ญ ญั ติ ไ ว้ ใ นกฎหมายว่ า ด้ ว ย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ซึง่ คณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติไม่มีหน้าที่และอ�ำนาจแก้ไข
กฎหมายว่ า ด้ ว ยคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
แห่งชาติได้เองโดยตรง
อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ได้ชแี้ จงข้อเท็จจริงและเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการ
ร่ า งรั ฐ ธรรมนู ญ จนท� ำ ให้ มี ก ารเพิ่ ม เติ ม บทบั ญ ญั ติ
เกีย่ วกับการสรรหาและแต่งตัง้ กรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ และความคุม้ กันการปฏิบตั หิ น้าที่ ซึง่ เป็นสาเหตุ
ของการถูกลดสถานะตามความเห็นของ SCA ไว้ใน
พระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการ
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ พ.ศ. 2560 แล้ ว ในช่ วง
ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติได้จัดท�ำรายงานความสอดคล้องกับหลักการ
ปารี ส และเอกสารที่ เ กี่ ย วข้ อ ง เพื่ อ จั ด ส่ ง ให้ แ ก่
ฝ่ายเลขานุการของ SCA เพื่อประกอบการพิจารณา
ทบทวนสถานะ อันเนื่องมาจากการที่ SCA เสนอให้
ลดสถานะของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
จากสถานะเอ เป็นบี
4.2 ข้อเสนอแนะ
4.2.1 คณะรั ฐ มนตรี โ ดยส� ำ นั ก งบประมาณ
คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. .... และ
สภาผู้แทนราษฎรควรพิจารณาจัดสรรงบประมาณ
ของส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
โดยค�ำนึงถึงการด�ำเนินงานตามหน้าที่และอ�ำนาจของ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ตามรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา
247 (5) และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
ว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560
มาตรา 26 (5) ในการสร้ า งเสริ ม ความตระหนั ก
ด้านสิทธิมนุษยชนแก่กลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย
โดยจ�ำแนกวงเงินที่จะจัดสรรส�ำหรับการสร้างเสริม
ความตระหนักด้านสิทธิมนุษยชน ซึ่งเป็นภารกิจตาม
หน้าทีแ่ ละอ�ำนาจหลักของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน