รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
จึงได้ข้อสรุปว่า ประเด็นที่ดินจะต้องคลี่คลายในระดับการเมือง ต่อมา ในปี พ.ศ. 2557 Komnas
HAM ได้เริ่มกระบวนการไต่สวนระดับชาติว่าด้วยสิทธิในที่ดินของชนพื้นเมือง (National Inquiry
on Indigeneous People’s Land Rights) โดยคณะกรรมการจะเดินทางไปยังเกาะต่างๆ ใน
อิ น โดนี เซี ย เพื่ อ รั บ ฟั ง ความคิ ด เห็ น จากผู้ ถู ก ละเมิ ด สิ ท ธิ แ ละภาคส่ ว นที่ เ กี่ ย วข้ อ ง ก่ อ นจะ
ประมวลผลการไต่สวนเป็นรายงานเสนอประธานาธิบดีในลำ�ดับต่อไป
ถึ ง แม้ จ ะถู ก วิ พ ากษ์ วิ จ ารณ์ ว่ า “ไม่ ก ล้ า ” รั บ มื อ กั บ กรณี ล ะเมิ ด สิ ท ธิ ที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ
อดีตประธานาธิบดีซูฮาร์โต Komnas HAM ก็ประสบความสำ�เร็จพอควรในแง่ของการไกล่เกลี่ย
เมื่อเกิดข้อพิพาท ตัวอย่างหนึ่งที่น่าสนใจ คือ กรณีปี ค.ศ. 1993 (พ.ศ. 2536) ที่ชาวบ้าน 300 คน
ในชวาตะวันตกลุกฮือขึ้นประท้วง จากการที่ลายนิ้วมือของพวกเขาถูกนำ�ไปใช้ร่างเอกสารสิทธิ
ซึ่งถูกขายต่อให้กับบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องการนำ�ที่ดินไปสร้างสนามกอล์ฟและ
บ้านหรูโดยที่พวกเขาไม่ยินยอม หลังจากที่ชาวบ้านถูกเจ้าหน้าที่ตำ�รวจจับกุม Komnas HAM
ก็เข้ามามีบทบาทด้วยการลงพื้นที่พัฒนาหลายครั้ง พูดคุยกับชาวบ้านและบริษัท เป็นตัวกลาง
ไกล่เกลี่ยจนสุดท้า���สามารถบรรลุข้อตกลง บริษัทผู้ดำ�เนินโครงการยอมจ่ายค่าชดเชยบนฐาน
ของการสูญเสียพืชเศรษฐกิจของชาวบ้าน
อีกกรณีหนึ่งเกิดขึ้นในเมือง เซย์ เลปัน (Sei Lepan) ในสุมาตราเหนือ เมื่อบริษัท
น้ำ�มันปาล์มบังคับให้ชาวนาปลูกพืชเศรษฐกิจ บีบบังคับให้พวกเขาต้องย้ายออกเพื่อหาอาหาร
และทำ�ลายบ้านเรือนของชาวบ้าน Komnas HAM รับบทบาทเป็นตัวกลางเจรจา และสุดท้าย
บริษัทยอมมอบที่ดินทำ�กินและปลูกบ้านใหม่ให้กับชาวบ้าน 88 ครัวเรือนซึ่งถูกไล่ที่
ถึงแม้จะมีกรณีความสำ�เร็จดังตัวอย่างข้างต้น Komnas HAM ก็ยังถูกวิพากษ์วิจารณ์
อย่างต่อเนื่องว่า คณะกรรมการขาดความหลากหลาย (กรรมการเกือบทั้งหมดมาจากจาการ์ตา
ซึ่งเป็นเมืองหลวงของประเทศ) สำ�นักงานมีทรัพยากรและสาขานอกกรุงจาการ์ตาน้อยเกินไป
จนไม่อาจรับเรื่องร้องเรียนได้อย่างทั่วถึง และบ่อยครั้งที่มิได้ตรวจสอบกรณีร้องเรียนอย่างถูกต้อง
เพียงแต่ “ส่งเรื่อง” ต่อไปยังหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องเท่านั้น
4.3.3
อินเดีย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของประเทศอินเดีย (National Human Rights
Commission) ก่อตั้งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2536 มีสถานะเป็นองค์กรของรัฐภายใต้กฎหมายเฉพาะ
ได้ รั บ เงิ น สนั บ สนุ น จากรั ฐ ใช้ รู ป แบบ “คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ ” หรื อ กสม.
เป็นรูปแบบการดำ�เนินงาน หลังจากมีการก่อตั้ง กสม. อินเดีย ก็ได้มีการก่อตั้งคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนระดับมลรัฐ (State Human Rights Commissions หรือ SHRCs) ขึ้นใน 20 มลรัฐ
ทั่วประเทศ
59