รายงานการศึกษาวิจัย การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี XI อยางไรก็ดี ประเด็นสําคัญในเรื่องการเลือกปฏิบัติ มิใชจํากัดอยูเฉพาะเรื่องสถานการณและ ความรุนแรงในการแกปญหา ผลการศึกษาที่ผานมายังชี้ใหเห็นวา ชองทางในการรองเรียนเพื่อใหเกิดการแกปญหา การเลือกปฏิบัติที่ผูติดเชื้อเขาถึงไดงายและประสบผลรวดเร็วกวามักจะเปนองคกรภาคประชาสังคมที่มีทรัพยากร จํากัด และแมจะมีชองทางในการรองเรียนตอองคกรภาครัฐและองคกรตามรัฐธรรมนูญ แตก็เขาถึงไดยาก อยางเชน คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ ก็มีภารกิจที่ครอบคลุมสิทธิมนุษยชนหลายเรื่อง การแกไขปญหาแตละเรื่อง จึงใชเวลายาวนาน ประเด็นสําคัญทีค่ วรพิจารณาตอไปคือ จะผลักดันใหหนวยงานทีม่ บี ทบาทหนาทีโ่ ดยตรง ดําเนินงาน คุ  ม ครองสิ ท ธิ ใ นการประกอบอาชี พ ของผู  ติ ด เชื้ อ เอชไอวี ใ ห มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพมากขึ้ น และสนั บ สนุ น องค ก ร ภาคประชาสังคมเหลานี้ใหมีทรัพยากรในการดําเนินงานใหมากขึ้น เพื่อใหสามารถทํางานสงเสริมและคุมครองสิทธิ ของผูติดเชื้อเอชไอวีไดอยางตอเนื่องและยั่งยืน 2.1.2 ผลกระทบจากการเลือกปฏิบัติ จากผลการศึกษา พบวา เมือ่ ผูต ดิ เชือ้ เอชไอวี ประสบปญหาการเลือกปฏิบตั ใิ นการประกอบอาชีพ ผูติดเชื้อไดรับผลกระทบทั้งทางตรงและทางออม ดังนี้ ผลกระทบโดยตรง  ทํ า ให ต  อ งสู ญ เสี ย งานและแหล ง รายได ห ลั ก ในบางกรณี ผู  ติ ด เชื้ อ ยั ง รู  สึ ก ว า สถานะ การติดเชื้อมีผลตอความกาวหนาในการทํางานดวย  การบังคับตรวจเลือดในการสมัครงาน ทําใหผูติดเชื้อมีทางเลือกในการประกอบอาชีพ นอยลง ขาดโอกาสในความกาวหนาในการทํางาน ตลอดจนโอกาสในการเพิ่มรายได ผลกระทบทางออม  ทําใหผูติดเชื้อยิ่งตีตราบาปใหตัวเอง (self-stigma) หรือเปนการตีตราภายในตนเอง (internal stigma) ยอมรับทัศนะของคนรอบขางวา การติดเชื้อเอชไอวีเปนเรื่องผิดบาป นารังเกียจ เห็นวาการ เลือกปฏิบัติของคนอื่นๆ เปนเรื่องที่ถูกตอง เหมาะสม ดังนั้น จึงเลือกที่จะไมเปดเผยขอมูลของตนเอง ใชชีวิตอยู อยางหวาดระแวง เกรงวาผูอื่นจะรูตลอดเวลา ในหลายกรณีที่ผูติดเชื้อตัดสินใจเปดเผยขอมูลและเขารับการรักษา ชาเกินไป ทําใหเสียชีวิตกอนเวลาอันควร  กรณีที่ผูติดเชื้อเปดเผยตนเองตอคนรอบขางและคนในชุมชนโดยไมสมัครใจ ทําใหตอง ประสบความยากลําบากในการดํารงชีวิต ไมเฉพาะตัวผูติดเชื้อ แตรวมถึงครอบครัวและคนใกลชิด ไดรับผลกระทบ จากการถูกตีตราและตั้งขอรังเกียจจากคนในชุมชนดวย  การเลื อ กปฏิ บั ติ ใ นการประกอบอาชี พ เป น จุ ด เริ่ ม ต น หนึ่ ง ที่ ส  ง ผลให มี ก ารละเมิ ด สิทธิมนุษยชนดานอืน่ ๆ ของผูต ดิ เชือ้ ไมวา จะเปนการถูกบังคับใหเขารับบริการทางการแพทย รวมทัง้ ตรวจเลือดหาเชือ้ เอชไอวี การถูกกักตัว กักเพื่อตรวจโรคถูกทอดทิ้งใหโดดเดี่ยว แบงแยก ทั้งยังมีการตรวจเลือดการไดรับบริการ ปรึกษาที่ไมรอบดานบีบบังคับการแจงผลเลือดการถูกกดดันใหบอกสถานะของการติดเชื้อ ถูกเลือกปฏิบัติในการ เข���ารับบริการทางการแพทย เชน ถูกจัดใหทําฟนหรือตรวจมะเร็งปากมดลูกเปนลําดับทาย  ผลกระทบตอเศรษฐกิจในภาพรวม เมือ ่ สํานักงานหลักประกันสุขภาพแหงชาติ ใหบริการ โครงการหลักประกันสุขภาพถวนหนา โดยครอบคลุมยาตานไวรัสสําหรับผูติดเชื้อ เพื่อใหผูติดเชื้อมีสุขภาพแข็งแรง และสามารถดําเนินชีวิตไดตามปกติ แตในทางปฏิบัติ กลับมีการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อ ทําใหกําลังแรงงานสวนหนึ่งหายไปจากระบบอยางนาเสียดาย