บทสรุปผู้บริหาร ในการจัดทำงานวิจัยฉบับนี้ สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ มีวัตถุประสงค์หลักใน การศึกษาตราสารต่าง ๆ ในกรอบความร่วมมือของอาเซียน ทั้งในรูปแบบสนธิสัญญา ข้อตกลง ปฏิญญา ซึ่ง เกี่ยวข้องกับด้านสิทธิมนุษยชน และ/หรือเห็นว่าจะมีผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชนอย่างสูง โดยเฉพาะที่มีผลผูกพัน ตามกฎหมาย (Hard law) โดยใช้ฐานข้อมูลตราสารที่สำนักเลขาธิการอาเซียนรวบรวมและเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ อาเซียน อย่างไรก็ตาม จากการวิเคราะห์ขอ้ มูลตราสารทีม่ ผี ลผูกพันทางกฎหมายของอาเซียนดังกล่าว ประกอบกับ ข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง ผู้วิจัยได้ข้อสรุปว่าอาเซียนได้จัดทำตราสารทางกฎหมายด้านสิทธิมนุษยชนโดยตรงเพียง ฉบับเดียว ได้แก่ อนุสญ ั ญาอาเซียนว่าด้วยการต่อต้านการค้ามนุษย์ โดยเฉพาะสตรีและเด็ก ซึง่ ทีป่ ระชุมผูน้ ำ อาเซียน ได้รบั รองในการประชุมครัง้ ที่ ๒๗ ทีก่ รุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย เมือ่ เดือนพฤศจิกายน ๒๕๕๘ และอนุสญ ั ญา ดังกล่าวยังไม่ได้รบั การรวบรวมในฐานข้อมูลทีใ่ ช้เป็นหลักในการวิเคราะห์แต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม ยังมีตราสารทาง กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนอีกจำนวนหนึ่งซึ่งแยกออกได้เป็นสองประเภท กล่าวคือ กลุ่มที่กำหนดเนื้อหา มี ๔ ฉบับ ได้แก่ อนุสัญญาอาเซียนว่าด้วยการต่อต้านการก่อการร้าย และอนุสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครอง สิ่งแวดล้อมและการตอบสนองต่อภัยพิบัติรวม ๓ ฉบับ (ข้อตกลงว่าด้วยการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากร ธรรมชาติ ๒๕๒๘ ซึ่งยังไม่มีผลใช้บังคับเนื่องจากยังมีจำนวนประเทศสมาชิกที่ให้สัตยาบันไม่ครบ ๖ ประเทศ ข้อตกลงอาเซียนว่าด้วยมลพิษจากหมอกควันข้ามแดน พ.ศ. ๒๕๔๕ และข้อตกลงอาเซียนว่าด้วยการจัดการ ภัยพิบัติและการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๘ ซึ่ง ๒ ฉบับหลังมีผลใช้บังคับแล้ว) และในกลุ่มที่สอง เป็นกลุ่มตราสารที่จัดตั้งองค์กรเพื่อทำหน้าที่เฉพาะด้านที่มีผลกระทบต่อประเด็นสิทธิมนุษยชนซึ่งรวมถึงข้อตกลง เพื่อจัดตั้งศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพอาเซียน และข้อตกลงเพื่อจัดตั้งศูนย์ประสานงานอาเซียนเพื่อการให้ ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในการจัดการภัยพิบัติ จากการวิจัยพบว่า ตราสารเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนส่วนใหญ่ที่อาเซียนได้จัดทำขึ้นอยู่ในรูปแบบตราสาร ทางการเมือง (Political Instrument) ซึ่งแม้จะไม่มีผลผูกพันตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ แต่แสดงเจตจำนง ร่วมกันของประเทศสมาชิกในการส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนในหลายประเด็น และหลายฉบับกำหนดขัน้ ตอน ทีน่ ำ ไปสูก่ ารจัดทำตราสารทางกฎหมายด้วย โดยมีจำ นวน ๒๔ ฉบับ ทัง้ นี้ ตราสารทีส่ ำ คัญทีส่ ดุ ในด้านสิทธิมนุษยชน ของอาเซียน คือ ปฏิญญาสิทธิมนุษยชนอาเซียน (ASEAN Human Rights Declaration) ซึง่ ผูน้ ำ อาเซียนประกาศใช้ ในเดือนพฤศจิกายน ๒๕๕๕ และกำหนดรับรองสิทธิมนุษยชนต่าง ๆ ทีป่ รากฏในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน พร้อมทั้งสิทธิใหม่ ๆ อีกหลายประการ เช่น สิทธิในการพัฒนา สิทธิในสันติภาพ สิทธิในข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคล และสิทธิในสภาพแวดล้อมที่ยั่งยืน ปฏิญญานี้ถือเป็นตราสารหลักของอาเซียนในการดำเนินการด้านสิทธิมนุษยชน ในการวิจัยยังชี้ให้เห็นถึงพัฒนาการที่สำคัญของอาเซียนในด้านสิทธิมนุษยชนโดยเฉพาะในประเด็น ดังต่อไปนี้ ๑. การตรากฎบัตรอาเซียน (ASEAN Charter) ซึ่งถือเป็นธรรมนูญของอาเซียนที่มีผลใช้บังคับในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้กำหนดให้อาเซียนมีสถานะทางกฎหมายระหว่างประเทศ (Legal Personality) แม้กฎบัตรอาเซียน จะมิใช่ตราสารด้านสิทธิมนุษยชนโดยตรง แต่เป็นเอกสารพื้นฐานที่กำหนดโครงสร้างของประชาคมอาเซียน โดยให้ ประชาคมอาเซยนตั้งอยู่บนหลักการหลายประการ รวมถึงหลักนิติรัฐ ประชาธิปไตย และการส่งเสริมและคุ้มครอง สิทธิมนุษยชนและเสรีภาพพืน้ ฐานของประชาชนอาเซียน นอกจากนัน้ ยังกำหนดให้มกี ารจัดตัง้ กลไกด้านสิทธิมนุษยชน 4 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

اختر الفقرة المستهدفة3

الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات