๒) มีความครอบคลุม (Inclusive) มุ่งส่งเสริมการเข้าถึงโอกาสอย่างเท่าเทียมกัน ส่งเสริมและ
พิทักษ์สิทธิมนุษยชน มุ่งจัดการกับอุปสรรคในการเข้าถึงสิทธิและโอกาสอย่างเท่าเทียมส�ำหรับประชาชนอาเซียน และ���ุ่ง
ส่งเสริมและพิทักษ์สิทธิมนุษยชนของสตรี เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ คนพิการ แรงงานต่างด้าว กลุ่มชาติพันธุ์ และกลุ่มผู้ด้อย
โอกาสและกลุ่มบุคคลชายขอบ ตลอดทุกช่วงวัย
๓) มี ค วามยั่ ง ยื น (Sustainable) มี เ ป้ า หมายเพื่ อ ส่ ง เสริ ม การพั ฒ นาสั ง คมที่ ส มดุ ล และ
สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ซึ่งสามารถตอบสนองความต้องการ ทั้งในปัจจุบันและอนาคตของประชาชนอาเซียน
๔) มีภมู คิ มุ้ กัน (Resilient) มุง่ ยกระดับความสามารถและศักยภาพในการปรับตัวและตอบสนอง
ต่อความเสี่ยงทางด้านสังคมและเศรษฐกิจ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ การเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ เช่นเดียวกับภัย
คุกคามที่อุบัติขึ้น และความท้าทายต่าง ๆ
๕) มีพลวัต (Dynamic) มีเป้าหมายในการเสริมสร้างความสามารถในการสร้างสรรค์นวัตกรรม
อย่างต่อเนื่องและเป็นสมาชิกประชาคมโลกที่มีบทบาทสูง เสริมสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออ�ำนวยกล่าว คือ นโยบายและ
สถาบันที่เสริมสร้างให้คนและองค์กรเปิดกว้างและปรับตัวมากขึ้น มีความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม และมีทักษะของ
การเป็นผู้ประกอบการ
จากเป้าหมายวิสัยทัศน์หลักของประชาคมทั้งสามข้างต้น
สามารถวิเคราะห์ประเด็นพัฒนาการที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนได้ ดังนี้
๑. ประชาคมสังคมและวัฒนธรรม หรือ ASCC ยังคงเป็นประชาคมที่ก�ำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดใน
ด้านสิทธิมนุษยชนที่ชัดเจนที่สุดในบรรดาสามประชาคม และในวิสัยทัศน์ ๒๐๒๕ ยังได้เพิ่มเป้าหมายเพิ่มขึ้นอีก
หลายประการที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิทธิมนุษยชน เช่น การน�ำหลักธรรมาภิบาลเป็นหลักการก�ำกับการ
ด�ำเนินการของประชาคมอาเซียนเพื่อประโยชน์ของประชาชน การก�ำหนดให้หลักการความยั่งยืนเป็นหลักการ
ส�ำคัญของประชาคม และหลักการภูมิคุ้มกันหรือความยืดหยุ่นใ���การตอบสนองต่อความเสี่ยงทางด้านสังคมและ
เศรษฐกิจ ซึ่งเป็นประเด็นที่ไม่ปรากฏในวิสัยทัศน์ปี ๒๐๑๕
๒. ประชาคมเศรษฐกิจ หรือ AEC ก�ำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดที่ส�ำคัญส�ำหรับประเด็นสิทธิมนุษยชน
สองประการ คือ ธรรมาภิบาลและการพัฒนาอย่างยั่งยืน ซึ่งทั้งสองประเด็นนี้สามารถขยายผลในทางปฏิบัติ
ในการสร้างความร่วมมือระหว่างประชาคมต่าง ๆ เพื่อจัดท�ำโครงการหรือการด�ำเนินการที่จะเสริมสร้างความ
ตระหนักรู้หรือการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนทั้งในระดับอาเซียนและประเทศสมาชิกได้ เช่น การจัดท�ำโครงการหรือ
การศึกษาผลกระทบจากการรวมตัวทางเศรษฐกิจโดยเฉพาะการเชื่อมต่อในอาเซียน (ASEAN Connectivity)
ต่อความยั่งยืนของธรรมชาติ หรือการส่งเสริมธรรมาภิบาลซึ่งรวมถึงหลักการสิทธิมนุษยชนในภาคส่วนต่างๆ
๓. ส�ำหรับประชาคมความมั่นคงและการเมือง หรือ APSC ก�ำหนดวิสัยทัศน์ที่มีโครงสร้างคล้ายคลึงกับ
ที่ปรากฏในวิสัยทัศน์ปี ๒๐๑๕ แต่ได้ก�ำหนดรายละเอียดส�ำหรับ AICHR เพิ่มเติมขึ้นอย่างมีนัยส�ำคัญซึ่งสามารถ
ดูได้เพิ่มเติมในเอกสารภาคผนวก ๑๐
โดยสรุป ในภาพรวมวิสัยทัศน์อาเซียนและพิมพ์เขียวประชาคมฉบับใหม่ยังคงยึดโครงสร้าง
วิสัยทัศน์ฉบับเดิมในการด�ำเนินการ และยังมีลักษณะขาดความเกี่ยวเนื่องกันระหว่างเนื้อหาในแต่ละเสา อย่างไรก็ตาม
เนื้อหาของเอกสารวิสัยทัศน์ฉบับใหม่ได้ก�ำหนดประเด็นและเนื้อหาเพิ่มเติมขึ้นบางประการที่น่าจะท�ำให้การแทรกซึม
(Mainstream) หลักการสิทธิมนุษยชนสามารถด�ำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งประเด็นนี้จะยังคงเป็นความ
ท้าทายในการด�ำเนินการด้านสิทธิมนุษยชนในภาคปฏิบัติซึ่งมีความเกี่ยวพันกับทุกเสาต่อไป
82
ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ