พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน Human Rights Obligations of the ASEAN Community เพิ่มจ�ำนวนขึ้นตามระยะเวลา โดยบรูไน ดารุสซาลามเข้าเป็นสมาชิกในปี พ.ศ. ๒๕๒๗ เวียดนามในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ลาว ในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ และกัมพูชาเป็นสมาชิกป��ะเทศล่าสุดได้เข้าร่วมเมือ่ ปี พ.ศ. ๒๕๔๒ จนถึงปัจจุบนั อาเซียนมีสมาชิกจ�ำนวน ๑๐ ประเทศ และมีจ�ำนวนประชากรรวมกว่า ๖๒๒ ล้านคน (ข้อมูล ณ เดือนสิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๘)25 ทั้งนี้ ในตราสาร แรกเริ่มของอาเซียนคือปฏิญญากรุงเทพมิได้มีการกล่าวถึง “สิทธิมนุษยชน” ดังเช่นตราสารจัดตั้งองค์กรของภูมิภาคอื่นที่ ได้กล่าวถึงในบทที่ ๒ แต่มีการก�ำหนดหลักการดังกล่าวเป็นครั้งแรกในกฎบัตรอาเซียนที่มีผลใช้บังคับในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ จ�ำนวนสมาชิกของอาเซียน ๑๐ ประเทศที่มีในปัจจุบันสามารถเพิ่มขึ้นได้ตามเงื่อนไขที่ก�ำหนดในกฎบัตร อาเซียนซึ่งมีหลักการที่ส�ำคัญ ๒ ประการ คือ ประเทศที่จะเข้าเป็นสมาชิกต้องมีที่ตั้งอยู่ในเขตภูมิศาสตร์เอเชียตะวันออก เฉียงใต้ และการได้รับความเห็นชอบโดยฉันทามติของประเทศสมาชิกปัจจุบันทั้ง ๑๐ ประเทศ26 ทั้งนี้ ปัจจุบันมีประเทศ ที่ได้รับสถานะผู้สังเกตการณ์ (Observer) ของอาเซียนสองประเทศ คือ ปาปัวนิวกินี (Papua New Guinea) และ ติมอร์เลสเต (Timor-Leste)27 รูปภาพที่ ๑ ประชาคมอาเซียนและประเทศสมาชิก (ที่มา: http://gebrakdunia.hicam.net/asean-maps.html) 25 From Table 1 ASEAN Statistics Selected basic ASEAN indicators as of August 2015. สืบค้นจาก http://www. asean.org/storage/2015/09/selected_key_indicators/table1_as_of_Aug_2015.pdf 26 มาตรา ๖ แห่ง กฎบัตรอาเซียน 27 From Memorandum of Understanding on the Association of Southeast Asian Nations. Retrieved from http://asean.org/wp-content/uploads/images/archive/transport/MOU%20on%20ASEANs%20Air%20Services%20 Engagement%20with%20Dialgoue%20Partners.pdf ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 39