คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
42
ว่าคดีส่วนใหญ่ยังไม่ได้ถูกโอนย้ายสำนวนไปยังศาลพลเรือนจนเสร็จสิ้น ทำให้ยังไม่สามารถเริ่มกระบวนการดำเนินคดี
ต่อไปได้อนั ส่งผลกระทบต่อสิทธิของผูถ้ กู ดำเนินคดีเนือ่ งจากจำเลยบางคนยังคงถูกคุมขังในเรือนจำ หรือจำเลยหลายคน
อยู่ระหว่างการพิจารณาคดีของศาลทหารมากว่า 5 ปี โดยศาลยังไม่มีคำพิพากษา31
2.1.4 ปัญหาเรือนจำแออัด
ข้อมูลจากกรมราชทัณฑ์ระบุว่ามีจำนวนผู้ต้องขังในเรือนจำ 367,993 คน จำแนกเป็นผู้ต้องขัง
ระหว่างอุทธรณ์และฎีกา จำนวน 29,406 คน ผู้ต้องขังอื่น (ผู้ต้องกักกัน กักขัง เยาวชนที่ฝากขัง และผู้ต้องขังระหว่าง
ไต่สวนหรือสอบสวน) จำนวน 29,991 คน และผู้ต้องขังเด็ดขาดจำนวน 308,596 คน32
เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2562 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติร่วมกับสถาบัน
เพือ่ การยุตธิ รรมแห่งประเทศไทย จัดงานสัมมนา เรือ่ ง “การลงโทษทางอาญากับหลักสิทธิมนุษยชน” ครัง้ ที่ 2 ทีโ่ รงแรม
เซ็นทรา บาย เซ็นทารา ศูนย์ราชการฯ แจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ ซึง่ มีการอภิปรายเรือ่ งปัญหาความแออัดในเรือนจำว่า ปัจจุบนั
มีผู้ต้องขังประมาณ 360,000 คน ในขณะที่เรือนจำทั้งหมดในประเทศไทยมีความสามารถรองรับผู้ต้องขังได้ประมาณ
120,000 คนเท่านัน้ จึงมีผตู้ อ้ งขังเกินกว่าความจุของเรือนจำมากถึง 3 เท่า ร้อยละ 70 - 80 เป็นผูต้ อ้ งขังในคดีเกีย่ วกับ
ยาเสพติด และอีกร้อยละ 20 เป็นผู้อยู่ระหว่างการพิจารณาคดี ซึ่งไม่ควรอยู่ในเรือนจำ ปัญหาความแออัดได้ส่งผล
ต่อการดูแลผูต้ อ้ งขังและทำให้การบำบัดฟืน้ ฟูอปุ นิสยั เพือ่ ให้สามารถกลับมาดำเนินชีวติ ใหม่ทดี่ เี ป็นไปได้ยาก จำเป็นต้อง
มีการปรับทัศนคติวา่ ผูเ้ สพยาเสพติดเป็นผูป้ ว่ ย และควรมีการนำมาตรการทางปกครองมาใช้แทนโทษอาญา รวมทัง้ อาจ
มีการนำมาตรการอื่น ๆ มาใช้เพื่อลดคดีที่เข้าสู่ศาล เช่น การไกล่เกลี่ย รวมถึงการมีมาตรการลงโทษแทนการจำคุก
ให้มากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ ทั้งนี้ ปัญหาผู้ต้องขังในเรือนจำได้รับการปฏิบัติไม่เป็นธรรมหรือต้องอาศัยอยู่ในสภาพเรือนจำ
แออัด ไม่มีสุขอนามัย เป็นหนึ่งในประเด็นด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรมที่ กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนอย่างต่อเนื่อง
กระทรวงยุติธรรมได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดแนวทางการลดความแออัดของผู้ต้องขัง
ในเรือนจำเพื่อพิจารณาแนวทางแก้ไขปัญหาความแออัดในเรือนจำให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และกำหนดแนวทาง
บูรณาการการส่งต่อการดำเนินงานไปยังกลไกหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดระบบที่มีความเชื่อมโยงในการ
แก้ปัญหาดังกล่าวคณะกรรมการฯ ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมเป็นประธาน ได้มีการประชุมครั้งแรกเมื่อ
วันที่ 29 ตุลาคม 2562 และได้พิจารณากำหนดแนวทางแก้ไขปัญหา 5 กรอบแนวทาง ได้แก่ 1) ด้านกฎหมาย
2) ด้านการพักโทษ ลดโทษและการใช้เครือ่ งมือติดตามตัวอิเล็กทรอนิกส์หรือกำไลอีเอ็ม (electronic monitoring: EM)
3) ด้านอาชีพและการสร้างเรือนจำรูปแบบใหม่ 4) การบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด และ 5) การป้องกัน
ยาเสพติด
ทั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับแนวทางการแก้ปัญหาความแออัด
ในเรือนจำในหลายโอกาส โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักโทษในคดียาเสพติดที่มีมากถึงร้อยละ 70 - 80 ของผู้ต้องขังทั้งหมด
31
จาก ปัญหาการโอนย้ายคดีพลเรือนจากศาลทหาร : จากความยาวนานไม่สนิ้ สุดสูภ่ าวะสุญญากาศ, โดย ศูนย์ทนายความ
เพื่อสิทธิมนุษยชน, 2562. สืบค้นจาก https://www.tlhr2014.com/?p=14083
32
จาก รายงานสถิติผู้ต้องราชทัณฑ์ทั่วประเทศ สำรวจ ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๒, โดย กรมราชทัณฑ์. สืบค้นเมื่อ
วันที่ 31 ธันวาคม 2562, จาก http://www.correct.go.th/rt103pdf/report_result.php?date=2019-12-31&report=
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات