46
คดีการกระท�ำทรมานและการบังคับบุคคลให้สูญหาย
ฤทธิรงค์ ชื่นจิตร
2552
บิลลี่ พอละจี รักจงเจริญ
2557
สุรัช เผือกพันธ์ด่อน
2562
อับดุลเลาะ อีซอมูซอ
2562
วันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์
2563
มาวิน ธนะพัฒน์
2564
อยู่ในขั้นตอนการสืบสวน
ของศาลกรุงพนมเปญ
โดยยังไม่ปรากฏความคืบหน้า
ที่ส�ำคัญ
ศาลอาญาคดีทุจริตและ
ประพฤติมิชอบกลางได้พิพากษา
อดีต ผกก. สภ. เมืองนครสวรรค์
ในความผิดฐานร่วมกันฆ่าผู้อื่น
โดยทรมานหรือโดยกระท�ำ
ทารุณโหดร้าย
ตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 289 (5)
ความคืบหน้าทางคดีในปี 2565
ศาลแพ่งกรุงเทพใต้พิพากษา
ให้ ตร. ชดใช้ค่าสินไหมทดแทน
แก่นายฤทธิรงค์ ชื่นจิตร
เหยื่อการซ้อมทรมาน
ด้วยการถูกคลุมถุงด�ำ
และท�ำร้ายร่างกาย
เพื่อให้รับสารภาพ
อส. ได้มีค�ำสั่งฟ้อง
อดีตหัวหน้า
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
ในคดีซึ่งถูกกล่าวหาว่า
ฆาตกรรมบิลลี่
ศาลจังหวัดกาญจนบุรี
ผลการพิจารณาไต่สวนการตาย
มีค�ำพิพากษา ยกฟ้องนายสุรัชฯ
ระบุว่าพยานหลักฐานต่าง ๆ
เนือ่ งจากเห็นว่าพยานหลักฐาน
ที่ทนายฝ่ายญาติของผู้เสียชีวิต
โจทก์ในคดีนี้มีเพียงค�ำเบิกความ
เสนอต่อศาลนั้นไม่เพียงพอ
ของพยานโจทก์ที่มาเบิกความ
ต่อการบ่งชี้ได้ว่า
ยืนยันในลักษณะขัดแย้งกัน
นายอับดุลเลาะฯ เสียชีวิต
เป็นพิรุธให้สงสัย ปราศจากพยาน
จากการถูกท�ำร้ายร่างกาย
หลักฐานอื่นใด เกี่ยวกับ
การสืบสวนว่าจ�ำเลยมีส่วน
เกีย่ วข้องกับการจ�ำหน่ายยาเสพติด
หรือไม่ อีกทั้งเจ้าหน้าที่
ชุดทีเ่ ข้าจับกุมไม่ปฏิบตั ติ ามขัน้ ตอน
ของกฎหมายโดยพบว่า นายสุรัชฯ
ถูกซ้อมทรมานอาการสาหัส
ภาพที่ 3.5 : ความคืบหน้าคดีการกระท�ำทรมานและการบังคับบุคคลให้สูญหายที่ส�ำคัญ
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
การประกาศใช้ พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปราม
การทรมานและการกระท�ำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565
ถือเป็นความก้าวหน้าที่ส�ำคัญของรัฐในการป้องกันและ
แก้ ไขปั ญ หาการกระท� ำ ทรมานและการบั ง คั บ บุ ค คล
ให้ สู ญ หาย ซึ่ ง จะช่ ว ยให้ ป ระเทศไทยด� ำ เนิ น การตาม
พันธกรณีในอนุสัญญา CAT ที่ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี
ได้มปี ระสิทธิภาพและประสิทธิผลยิง่ ขึน้ โดย กสม. เห็นว่า
บทบัญญัติส่วนใหญ่ของ พ.ร.บ.ฯ มีความสอดคล้องกับ
สาระส�ำคัญของอนุสัญญา CAT และ CPED การประกาศ
ใช้กฎหมายฉบับดังกล่าวเป็นการด�ำเนินการซึ่งสอดคล้อง
กับข้อเสนอแนะของคณะกรรมการประจ�ำกติกา ICCPR143
ข้อเสนอแนะจากกระบวนการ UPR144 และแผนสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ ฉบับที่ 4145 อย่างไรก็ดี ยังมีขอ้ ห่วงกังวลต่อ พ.ร.บ.
ฉบับดังกล่าวในประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ การนิรโทษกรรม
หรือยกเว้นโทษให้ผกู้ ระท�ำความผิดตาม พ.ร.บ. โดยเห็นว่า
ไม่ควรให้มีการนิรโทษกรรม หรือยกเว้นความรับผิดใด ๆ
จากการกระท�ำของเจ้าหน้าทีข่ องรัฐ เนือ่ งจากการกระท�ำ
ดังกล่าวถือเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง
และการตีความกรณีการกระท�ำด้วยประการใดให้ผู้อื่น
เกิดความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานอย่างร้ายแรง
แก่ร่างกายหรือจิตใจ ซึ่งพฤติการณ์ที่เป็นการกระท�ำ
001-234 V9 CS6.indd 46
ให้เกิดความทุกข์ทรมานอย่างร้ายแรงนัน้ ยังไม่มกี ารก�ำหนด
นิยามเกี่ยวกับขอบเขต รูปแบบ หรือลักษณะการกระท�ำ
ที่ชัดเจน ซึ่งอาจส่งผลให้มีปัญหาเรื่องการตีความของ
ผู้บังคับใช้กฎหมาย นอกจากนี้ ภายหลังจากที่กฎหมาย
ฉบับดังกล่าวมีผลบังคับใช้ ยังต้องติดตามการบังคับใช้
กฎหมายของเจ้าหน้าที่ในทางปฏิบัติเพื่อให้เป็นไปตาม
เจตนารมณ์ของกฎหมาย และติดตามผลว่าจะสามารถ
ป้องกัน แก้ไข หรือลดปัญหาเกี่ยวกับการกระท�ำทรมาน
และการบังคับบุคคลให้สูญหายได้มากน้อยเพียงใด ทั้งนี้
ที่ประชุมสมัชชาสิทธิมนุษยชน เมื่อวันที่ 1 - 2 กันยายน
2565 กสม. และทุ ก ภาคส่ ว นได้ มี ข ้ อ มติ ร ่ ว มกั น
ในการขับเคลื่อนการบังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการป้องกัน
และปราบปรามการทรมานและการกระท� ำ ให้ บุ ค คล
สูญหาย ในการพัฒนากระบวนการยุติธรรมเพื่ออ�ำนวย
ความยุตธิ รรมให้ประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพและบรรลุ
ตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย146
การประกาศใช้ พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปราม
การทรมานและการกระทำ�ให้บุคคลสูญหาย
พ.ศ. 2565 ถือเป็นความก้าวหน้าที่ส�ำ คัญของรัฐ
ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกระทำ�ทรมาน
และการบังคับบุคคลให้สูญหาย
3/14/23 8:40 PM