รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565 ของการเรียกร้องให้มกี ฎหมายเพือ่ ป้องกันและปราบปราม การทรมานและการกระท� ำ ให้ บุ ค คลสู ญ หาย และ เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2565 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระท�ำ ให้ บุ ค คลสู ญ หาย พ.ศ. 2565 โดยมี ผ ลบั ง คั บ ใช้ เ มื่ อ พ้นก�ำหนด 120 วัน136 ซึ่งนับเป็นพัฒนาการที่ส�ำคัญของ ประเทศไทยในการยกระดับการด�ำเนินการเพื่อป้องกัน การกระท�ำทรมานและบังคับบุคคลให้สญ ู หาย อย่างไรก็ตาม ภาคประชาสั ง คมและองค์ ก รระหว่ า งประเทศด้ า น สิทธิมนุษยชนได้ออกมาแสดงข้อห่วงกังวลต่อเนื้อหาของ พ.ร.บ. เช่น การไม่มีบทบัญญัติห้ามการนิรโทษกรรมหรือ ยกเว้นโทษผูก้ ระท�ำความผิด การรับฟังพยานหลักฐานทีไ่ ด้ จากการทรมาน การก�ำหนดอายุความของคดีการกระท�ำให้ บุคคลสูญหาย รวมถึงความเป็นอิสระและเป็นกลางของ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทรมานและ การกระท� ำ ให้ บุ ค คลสู ญ หาย เป็ น ต้ น137 ทั้ ง นี้ กสม. จะติ ด ตามผลการบั ง คั บ ใช้ ก ฎหมาย ทั้ ง ในด้ า นของ การป้องกันและการด�ำเนินคดีกับผู้กระท�ำผิดต่อไป 45 2. การบังคับบุคคลให้สูญหาย มีรายงานความคืบหน้ากรณีการหายตัวไปของ นายพอละจี รักจงเจริญ หรือบิลลี่ หลังถูกจับกุมโดย เจ้ า หน้ า ที่ อุ ท ยานแห่ ง ชาติ แ ก่ ง กระจานเมื่ อ ปี 2557 ซึง่ กรมสอบสวนคดีพเิ ศษ (DSI) สอบสวนเพิม่ เติมเสร็จสิน้ แล้ว138 ต่อมาเมือ่ วันที่ 15 สิงหาคม 2565 อส. มีคำ� สัง่ ฟ้อง อดีตหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและพวก139 ในส่ ว นของการติ ด ตามกรณี บุ ค คลไทยสู ญ หายใน ต่ า งประเทศ ผลการด� ำ เนิ น การของรั ฐ บาลโดยคณะ อนุกรรมการติดตามและตรวจสอบกรณีถกู กระท�ำทรมาน และถู ก บั ง คั บ ให้ ห ายสาบสู ญ รายงานว่ า ได้ ติ ด ตาม ตรวจสอบข้อมูลทุกรูปแบบ แต่ยังไม่พบข้อมูลที่เพียงพอ ในการด�ำเนินคดีและยังไม่ทราบชะตากรรมของผูส้ ญ ู หาย140 ทัง้ นี้ เมือ่ วันที่ 13 กันยายน 2565 คณะท�ำงานสหประชาชาติ ว่าด้วยการหายสาบสูญโดยถูกบังคับหรือไม่สมัครใจ (Working Group on Enforced or Involuntary Disappearance : WGEID) ได้ เ ยื อ นประเทศไทยอย่ า งไม่ เ ป็ น ทางการ โดยหน่ ว ยงานที่ เ กี่ ย วข้ อ งได้ ใ ห้ ข ้ อ มู ล ความคื บ หน้ า ความท้าทายในการด�ำเนินงาน และแลกเปลี่ยนข้อมูล แนวปฏิบัติที่ดีในการด�ำเนินงานกรณีบุคคลถูกบังคับให้ หายสาบสูญตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ141 ในปี 2565 แม้ ว ่ า ไม่ พ บการร้ อ งเรี ย นกรณี การบังคับบุคคลให้สูญหายมายัง กสม. แต่มีค�ำร้องที่อยู่ ระหว่างกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีขอให้ ตรวจสอบการบังคับสูญหายผูล้ ภี้ ยั ทางการเมือง142 ซึง่ กสม. ได้ แ ต่ ง ตั้ ง คณะอนุ ก รรมการเพื่ อ ศึ ก ษาการด�ำ เนิ น การ ของรั ฐ ต่ อ การแก้ ไขปั ญ หาการบั ง คั บ ให้ สู ญ หายและ เสียชีวิตของคนไทยที่พ�ำนักอาศัยในประเทศเพื่อนบ้าน เพื่ อ ขอลี้ ภั ย ทางการเมื อ ง เพื่ อ น� ำ ข้ อ มู ล มาประกอบ การพิจารณาเรื่องร้องเรียนดังกล่าว ที่มา : ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 001-234 V9 CS6.indd 45 3/14/23 8:40 PM